สุตโสม

มินิซีรีส์เปิดด้วยข้อคิดว่าเมื่อสร้างกรรมก็กลายเป็นวิบาก แต่ผู้ที่เคยผิดพลาดถ้ายอมเชื่อฟังกัลยาณมิตรก็กลับตนเป็นคนดีได้ แล้วเข้าเรื่องชายหนุ่มสองคนที่มาพบกันในกระท่อมร้างริมทาง ต่างเปิดเผยว่าเป็นราชโอรส คนหนึ่งมาจากนครพาราณสีแขวงกาสี อีกคนจากนครอินทปัตย์แขวงกุรุ ทั้งคู่มุ่งไปเรียนที่สำนักอาจารย์ทิสาปาโมกข์เมืองตักกสิลาเหมือนกัน จึงตกลงเดินทางร่วมกันและเรียกกันว่าท่านพี่

ตอนต่อของเรื่องเล่าชาดก ชายหนุ่มสองคนเดินทางไกลจากเมืองของตน คนหนึ่งมีวงหน้างดงามดังดวงจันทร์เพ็ญ ดูมีอายุมากกว่า นามว่าสุตโสม โอรสของพระเจ้าโกรัพยะ กษัตริย์แห่งนครอินทปัตต์ แคว้นกุรุ อีกคนหน้าตาผิวพรรณดี นามว่าพรหมทัต โอรสของพระเจ้ากาสิกราช แคว้นกาสี ทั้งสองมาพบกันที่กระท่อมร้างข้างทาง หลังอาหารค่ำจึงพูดคุยทำความรู้จักและนับถือกันฉันเพื่อน โดยพรหมทัตนับถือสุตโสมเป็นท่านพี่เพราะเห็นว่าอายุมากกว่าและสุขุมลุ่มลึกกว่า

รุ่งเช้าทั้งคู่ออกเดินทางไปศึกษาวิชาในสำนักอาจารย์ทิศาปาโมกข์ด้วยกัน เมื่อถึงเมืองตักกสิลาก็เข้ารายงานตัวสมัครเป็นศิษย์สำนักเดียวกัน พร้อมมอบทองคำแท่งเป็นค่าเล่าเรียน ค่าอาหาร และค่าที่พัก ปรากฏว่าสุตโสมราชกุมารมีอาวุโสกว่าราชกุมารและศิษย์อื่นทั้งหมด อาจารย์จึงให้ช่วยแนะนำศิษย์รุ่นเดียวกันที่ยังไม่จบ ซึ่งท่านก็ไม่ขัดข้องเพราะจะรออีกฝ่ายให้เรียนจบพร้อมกันอยู่แล้ว จึงอยู่ในฐานะทั้งเพื่อนสนิทและอาจารย์ที่คอยช่วยเหลือ

เมื่อเรียนจบพร้อมกันและร่ำลาอาจารย์แล้ว พอพ้นประตูเมืองตักกสิลาที่ทุกคนต้องแยกย้ายกันไป สุตโสมราชกุมารผู้เป็นทั้งอาวุโสและอาจารย์ของศิษย์คนอื่นได้กล่าวเตือนสติว่าพวกเราได้วิชาตามที่ต้องการแล้ว พ่อแม่รอคอยความสำเร็จอยู่ ผู้ที่เป็นโอรสกษัตริย์ก็ขอให้แสดงศิลปวิทยาให้ประจักษ์จนเป็นที่ยอมรับว่าปกครองบ้านเมืองได้ และเมื่อได้รับมอบราชสมบัติแล้วขอให้รักษาอุโบสถศีลทุกกึ่งเดือนอย่าให้ขาด และอย่าเบียดเบียนผู้อื่นให้เดือดร้อนไม่ว่ากรณีใด ทุกคนขานรับว่ารับได้ และศิษย์คนรองยืนยันว่าหลักวิชาการปกครองก็ระบุไว้ชัดว่าต้องไม่เบียดเบียนไม่เอาเปรียบผู้อยู่ใต้ปกครอง

เมื่อกลับถึงนครของตน หลายท่านได้รับราชสมบัติจากพระราชบิดา ได้เป็นกษัตริย์บ้างเป็นเจ้าผู้ครองนครบ้าง แล้วส่งข่าวสารไปยังสุตโสมราชกุมารซึ่งได้รับมอบราชสมบัติจากพระเจ้าโกรัพยะให้เป็นกษัตริย์แห่งอินทปัตต์นครเช่นกัน รวมทั้งพรหมทัตราชกุมารที่ได้เป็นพระเจ้าแผ่นดินแห่งเมืองพาราณสีก็ส่งข่าวมาด้วย พระเจ้าสุตโสมจึงส่งข่าวตอบไปว่าขอให้ทุกพระองค์ไม่ประมาทในการครองราชสมบัติ และให้นึกถึงคำปฏิญาณก่อนจากกัน

เริ่มเทปตอนที่สาม สุตโสมราชกุมารเข้ารับการศึกษาแล้วปรากฏว่าอาวุโสและเฉลียวฉลาดกว่าศิษย์ทั้งหมด ขยันหมั่นเพียรจนเรียนจบก่อนใคร อาจารย์จึงขอให้อยู่ต่อช่วยสอนศิษย์คนอื่นให้จบพร้อมกัน เมื่อทุกคนจบแล้วจึงอำลาอาจารย์เดินทางกลับบ้านเมืองพร้อมกัน ถึงประตูเมืองตักกสิลาที่ต้องแยกทาง สุตโสมในฐานะอาจารย์เตือนให้ทุกคนรักษาอุโบสถศีลทุกกึ่งเดือน อย่าเบียดเบียนใคร และทำประโยชน์แก่ผู้อยู่ใต้ปกครองให้มาก