เมณฑกเศรษฐี

ทบทวนเสื้อเวอร์ชัน 6 ที่ช่วยกันเลือกเมื่อวาน ว่ามีกระดุมสองเม็ดตามที่ขอ ด้านหลังเป็นกระปุกภูเขาทองของชฎิลเศรษฐี ซึ่งกำลังรวบรวมเรื่องราวของท่านอยู่ และจะมีเรื่องเมณฑกเศรษฐีกับโชติกเศรษฐีเรียงออกมาเรื่อย ๆ เสื้อนี้ใส่ได้ทุกเพศทุกวัย และย้ำว่างานวันนั้นอย่าใส่เสื้อบั้งไฟพญานาคมาเพราะเป็นคนละงานกัน

อธิบายว่าการเป็นพระเจ้าจักรพรรดิเป็นได้ด้วยประการเดียวคือการสั่งสมบุญให้เต็มที่ ให้ถูกเนื้อนาบุญและถูกหลักวิชา และแยกว่าสมบัติจักรพรรดิเป็นอย่างหนึ่ง พระเจ้าจักรพรรดิเป็นอีกอย่างหนึ่ง อย่างชฎิลเศรษฐี เมณฑกเศรษฐี โชติกเศรษฐี มีสมบัติจักรพรรดิคือตักไม่พร่อง แต่ไม่ได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิเพราะไม่มีรัตนะเจ็ดและไม่ได้เป็นผู้ปกครองทวีปทั้งสี่ ส่วนคำว่าจักรพรรดินั้นรู้กันทั่วโลกแม้ไม่ใช่ชาวพุทธ จนขอยืมเอาไปใช้ต่อท้ายคำว่ากษัตริย์ แต่จักรพรรดิจริง ๆ ไม่ต้องไปรบราฆ่าฟัน เพราะเขาจะมามอบเมืองให้เอง

ชฎิลเศรษฐีคิดว่าถ้าทั่วชมพูทวีปไม่มีตระกูลที่มีทรัพย์สมบัติมหาศาลเสมอตระกูลของตน บุตรทั้งหลายคงไม่ยินยอมให้บวช แต่ถ้ามีอยู่ก็คงได้บวช จึงให้คนเดินทางไปทั่วชมพูทวีปเพื่อสอบหาตระกูลที่เสมอกัน ก็รู้ว่ายังมีมหาเศรษฐีที่มีสมบัติอัศจรรย์อยู่ คือท่านเมณฑกเศรษฐีแห่งภัททิยนคร แคว้นอังคะ และท่านโชติกเศรษฐีแห่งกรุงราชคฤห์ แคว้นมคธ ท่านจึงยินดีอย่างยิ่งว่าจะได้บวชแล้ว แล้วเข้าเฝ้าทูลขอพระราชานุญาตออกบวช

เล่าว่าด้วยอานุภาพบุญนั้น เมื่อทั้งสองละโลกก็ไปเกิดในเทวโลกเสวยทิพยสมบัติหนึ่งพุทธันดร ถึงสมัยพระวิปัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้าก็มาเกิดเป็นพี่น้องกันอีกในตระกูลเศรษฐี นครพันธุมดี พี่ชายชื่อเสนะ น้องที่ถวายน้ำอ้อยชื่ออปราชิต เมื่อบิดามารดาล่วงลับ พี่ชายทราบข่าวว่าพระรัตนตรัยบังเกิดขึ้นแล้วในโลก จึงตามมหาชนไปฟังธรรมแล้วออกบวช ปฏิบัติธรรมไม่นานก็บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ น้องชายจึงถวายทานแด่พระวิปัสสีพุทธเจ้าพร้อมภิกษุสงฆ์ตลอดเจ็ดวัน แล้วขอคำแนะนำว่าผู้ครองเรือนควรทำบุญอะไร พระพี่ชายแนะให้สร้างพระคันธกุฎีถวายพระศาสดา อปราชิตจึงสละทรัพย์มหาศาลสร้างพระคันธกุฎีด้วยรัตนะเจ็ดประการ ทั้งเสา หน้าต่าง ฝา ขื่อ กระทั่งกระเบื้องมุงหลังคา ระหว่างสร้าง หลานชายขอร่วมบุญแต่อปราชิตไม่อนุญาตเพราะจะสร้างเป็นของส่วนตัว หลานจึงสร้างศาลารายด้วยรัตนะเจ็ดประการที่หน้าพระคันธกุฎีแทน ด้วยบุญนั้นหลานชายจึงมาเกิดเป็นเมณฑกเศรษฐี

บอกล่วงหน้าว่าวันนี้มีเรื่องราวกฎแห่งกรรมชื่อ โดนรัดคอตั้งแต่อยู่ในท้อง และมินิซีรีส์เรื่องเมณฑกเศรษฐี ผู้มีขุมทรัพย์เป็นทองคำ แล้วชวนแต่งเนื้อแต่งตัวให้เสร็จเรียบร้อยก่อนเข้าเนื้อหา

บอกว่าเข้าสู่มินิซีรีส์ของผู้มีบุญในกาลก่อนที่มีสมบัติจักรพรรดิ เพราะครูไม่ใหญ่ตั้งใจอยากให้นักเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยาทั่วโลกมีสมบัติจักรพรรดิอย่างนั้นบ้าง จึงนำเรื่องราวที่มีบันทึกไว้ในพระไตรปิฎกมารวบรวมเรียบเรียงให้ดูสบาย ๆ มีเพลง มีภาพ มีคำพูดตามสไตล์ของนักเรียนอนุบาล

บอกว่าโชติกเศรษฐีเป็นลุงของเมณฑกเศรษฐี ลุงก็รวยหลานก็รวย รวยขนาดที่ภรรยาเศรษฐีได้ยินคำว่าพระราชาก็ไม่รู้จัก สงสัยว่ามีใครใหญ่กว่าท่านอีกหรือ เพราะเคยอยู่อุตตรกุรุทวีปแล้วเทวดาพามาอยู่ชมพูทวีป สมบัติตักไม่พร่องแจกอย่างไรก็ไม่หมดจนรวยจนเบื่อ แล้วยกตัวอย่างว่าใครเคยเห็นข้าวที่ไหน คนบุญน้อยเห็นตอนไถนา บุญมากขึ้นเห็นในยุ้ง ไปซื้อตามร้าน เห็นในครัว เห็นในหม้อข้าว จนถึงคนที่ไม่เคยเห็นที่อื่นเลยนอกจากในจาน

เปิดมินิซีรีส์เมณฑกเศรษฐี ผู้มีขุมทรัพย์เป็นทองคำ ตอนที่หนึ่ง เกริ่นว่าสมบัติอัศจรรย์เกินควรเกินคาดย่อมบังเกิดกับบุคคลอัศจรรย์ที่หัวใจไม่เกี่ยง กล้าทำในสิ่งที่คนทั่วไปทำได้ยาก ในยุคก่อนสมัยพุทธกาลมีครอบครัวผู้มีบุญที่สร้างบารมีเป็นทีมทั้งครอบครัว ยอมสละชีวิตเป็นเดิมพันถวายอาหารมื้อสุดท้ายของชีวิตแด่พระปัจเจกพุทธเจ้าในยุคที่เกิดทุพภิกขภัย สมบัติอัศจรรย์ที่เกิดขึ้นได้ยากมากจึงเกิดขึ้นทันใช้ในชาตินั้นและยังส่งผลต่อเนื่องในภพชาติต่อ ๆ มา

เล่าว่าในมหานครชื่อภัททิยนครมีตระกูลมหาเศรษฐีประจำพระนคร ทุกคนในตระกูลทั้งบิดา มารดา บุตรชาย บุตรสะใภ้ กระทั่งคนใช้ล้วนเป็นผู้มีบุญ มหาชนชาวนครไม่จำเป็นต้องทำการหว่านการไถหรือประกอบอาชีพใดให้เหนื่อยยาก เมื่อปรารถนาสิ่งใดก็เพียงไปยังเรือนของท่านเศรษฐีก็จะได้รับอาหารและปัจจัยสี่ไม่ขาดตกบกพร่อง ล้วนบังเกิดขึ้นด้วยอานุภาพแห่งบุญของตระกูลเศรษฐีทั้งสิ้น

อธิบายที่มาของชื่อเมณฑกเศรษฐีว่าท่านมีแพะทองคำขนาดเท่าช้าง เท่าม้า และเท่าโคตัวใหญ่ แทรกแผ่นดินผุดขึ้นที่หลังเรือนเป็นจำนวนมาก ภายในปากแพะมีกลุ่มด้ายห้ากลุ่มห้าสี เป็นเครื่องหมายบอกสมบัติที่อยู่ในท้องของแพะ ใครปรารถนาเงินทอง ข้าว นม เนย หรือสิ่งของใด ๆ เพียงดึงด้ายออกจากปากแพะ สิ่งที่ต้องการก็จะไหลออกมาตามความปรารถนา แพะทองคำแม้เพียงตัวเดียวก็เลี้ยงคนได้ทั้งชมพูทวีป

เล่าว่าเศรษฐีมียุ้งข้าวสาลีแดงจำนวนพันสองร้อยห้าสิบยุ้ง ซึ่งมิได้มีไว้เพื่อครอบครัวเท่านั้นแต่มีไว้แจกจ่ายคนทั้งหลาย เมื่อแจกข้าวในยุ้งหมดแล้ว เพียงท่านแหงนดูท้องฟ้า ลำข้าวสาลีแดงก็ไหลลงจากอากาศทำให้ฉางเต็มดังเดิม ภรรยาของท่านตักข้าวแจกเท่าไรข้าวในหม้อก็ไม่พร่อง บุตรชายคือธนัญชัยเศรษฐี บิดาของนางวิสาขา ถือถุงเงินหนึ่งพันกหาปณะแจกเท่าไรเงินก็ยังเต็มถุงเช่นเดิม หญิงสะใภ้ถือกระบุงข้าวเปลือกแจกเท่าไรก็ไม่พร่อง กระทั่งทาสชื่อนายปุณณะเมื่อไถนาเพียงครั้งเดียวก็เกิดรอยไถขึ้นถึงเจ็ดรอย

เล่าว่าพระบรมศาสดาเสด็จถึงแคว้นอังคุตตราปะเพื่อแสดงธรรมโปรดมหาชน ทรงเห็นอุปนิสัยที่จะได้บรรลุพระโสดาบันของชนหกคน คือเมณฑกเศรษฐีและภรรยา บุตรชายธนัญชัยเศรษฐีและหญิงสะใภ้สุมนาเทวี หลานสาววิสาขา และทาสชื่อปุณณะ จึงเสด็จไปประทับที่ชาติยาวันป่านอกพระนคร ท่านเศรษฐีส่งเด็กหญิงวิสาขาซึ่งขณะนั้นอายุเจ็ดขวบพร้อมเด็กหญิงบริวารห้าร้อยคนออกไปรับเสด็จ เมื่อเศรษฐีบรรลุธรรมแล้วก็กราบนิมนต์พระบรมศาสดาและพระภิกษุสงฆ์มารับบิณฑบาตที่เรือน ถวายมหาทานและฟังธรรม ในที่สุดทั้งหกคนได้บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน ล้วนเป็นผลแห่งบุญจากการถวายทานอย่างเอาชีวิตเป็นเดิมพันที่ทำร่วมกันมาในกาลก่อน

ชวนมาเอาบุญใหญ่ถวายอุปกรณ์เครื่องกันหนาวแด่พระภิกษุสามเณรที่หอคุณยายอาจารย์ ซึ่งได้ถวายไปแล้วเมื่อวันที่ 1 คือเมื่อวานนี้ และจะมีอีกในวันที่ 3 กับวันที่ 5 พรุ่งนี้เป็นวันเสาร์ที่ 3 จึงชวนมาร่วมบุญกัน แล้วย้ำว่าบุญนั้นแหละจะเป็นบ่อเกิดของความสุขและความสำเร็จในชีวิต ให้ไปถึงที่สุดแห่งธรรมอย่างที่ตั้งใจไว้ ดังเช่นเรื่องเมณฑกเศรษฐีตอนที่สอง มหาเศรษฐีผู้มีสมบัติจักรพรรดิตักไม่พร่อง มีขุมทรัพย์คือแพะทองคำ

สารคดีเล่าอานุภาพบุญที่ทำให้ท่านเมณฑกเศรษฐีได้สมบัติอัศจรรย์ ย้อนไปในสมัยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี ท่านเกิดเป็นหลานชายของกุฎุมพีผู้มีทรัพย์มากตระกูลหนึ่ง ครั้งหนึ่งลุงเริ่มก่อสร้างพระคันธกุฎีเพื่อเป็นที่ประทับของพระบรมศาสดา หลานชายขอมีส่วนบุญด้วย แต่ลุงห้ามว่าให้ไม่ได้เพราะต้องการสร้างเฉพาะส่วนตัว หลานชายไม่ท้อใจ จึงคิดสร้างศาลารายที่หน้าพระคันธกุฎี ให้ช่างนำเครื่องไม้มาจากป่า เสาแต่ละต้นหุ้มด้วยทองคำ เงิน และประดับแก้วมณี เครื่องเรือนแม้กระทั่งก้อนอิฐและกระเบื้องมุงหลังคาก็หุ้มด้วยทอง บนหลังคาทำเป็นสามยอด ภายในทำเป็นมณฑปประดับแก้ว ตั้งธรรมาสน์ที่มีเท้าและคานทั้งสี่ทำด้วยทองคำแท่ง ใต้เท้าธรรมาสน์ทั้งสี่ทำเป็นรูปแพะทองคำ

สารคดีเล่าต่อว่าภายนอกมณฑปให้ทำแพะทองคำหกตัวตั้งประดับไว้โดยรอบ ครั้นสร้างศาลาเสร็จแล้วได้ทำการฉลองศาลาโดยนิมนต์พระบรมศาสดาพร้อมด้วยพระภิกษุหกล้านแปดแสนรูป ถวายมหาทานตลอดสี่เดือน วันสุดท้ายถวายไตรจีวรแด่พระบรมศาสดาและพระภิกษุครบทุกรูป เขาทำบุญต่อเนื่องเรื่อยมาอย่างนี้จนตลอดชีวิต เมื่อละโลกแล้วได้ไปเกิดในเทวโลก ท่องเที่ยวอยู่ในเทวโลกและมนุษยโลกเป็นเวลานาน

สารคดีเล่าว่าในกาลต่อมาซึ่งเป็นช่วงว่างเว้นจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านเกิดในตระกูลเศรษฐีแห่งนครพาราณสี มีนามว่าพาราณสีเศรษฐี เป็นผู้คุ้นเคยในราชสกุลอย่างยิ่ง วันหนึ่งเข้าไปในพระราชวังเพื่อเข้าเฝ้าพระราชา จึงทราบข่าวจากปุโรหิตว่าอีกสามปีข้างหน้าจะเกิดฉาตกภัย คือภัยที่เกิดจากความอดอยากหิวโหย เมื่อทราบดังนี้ท่านเศรษฐีจึงให้ชนผู้เป็นบริวารประกอบกสิกรรมเป็นจำนวนมาก และรับซื้อข้าวเปลือกไว้ ให้สร้างยุ้งฉางถึงหนึ่งพันสองร้อยห้าสิบยุ้งแล้วเก็บข้าวเปลือกไว้เต็มทุกยุ้ง เมื่อยุ้งไม่พอก็บรรจุใส่ตุ่มขุดหลุมฝังไว้ในดิน กระทั่งขยำข้าวเปลือกกับดินฉาบทาไว้กับฝาเรือน

สรุปว่าถ้าทำอย่างท่านเมณฑกเศรษฐี เราก็จะเป็นอย่างท่าน ถ้าทำอย่างท่านชฎิลเศรษฐีหรือท่านโชติกเศรษฐี เราก็จะเป็นอย่างท่าน เพราะเขาทำกันอย่างนี้ทั้งนั้น คือดูแลให้พระท่านอยู่ได้ และให้เราเอาโอกาสที่เป็นวิกฤตของชีวิตนี้มาสร้างบุญ อย่าตายฟรี เพราะกายที่จะสร้างบารมีได้มีเพียงกายมนุษย์กายเดียวเท่านั้น

ทบทวนว่าเคยศึกษาผู้มีบุญระดับบรมเศรษฐีที่มีสมบัติจักรพรรดิตักไม่พร่องมาแล้ว ตั้งแต่ชฎิลเศรษฐีที่มีภูเขาทอง โชติกเศรษฐีที่มีปราสาทแก้วและขุมทรัพย์ตักไม่พร่อง และเมื่อวานนี้คือเมณฑกเศรษฐีที่มีแพะกายสิทธิ์ ใครต้องการอะไรก็ดึงด้ายออกมาจากปากแพะ วันนี้จะมาศึกษาผู้มีบุญที่ได้ขุมมหาสมบัติจากยักษ์ ซึ่งยักษ์ไม่ให้ใครง่าย ๆ ให้เฉพาะผู้มีบุญเท่านั้น

ทบทวนว่าเศรษฐีที่มีสมบัติจักรพรรดิตักไม่พร่องที่ศึกษามาแล้วสามเรื่อง คือชฎิลเศรษฐีที่มีภูเขาทองตักไม่พร่อง โชติกเศรษฐีที่มีปราสาทแก้ว มีต้นกัลปพฤกษ์และขุมทรัพย์เกิดขึ้นตักไม่พร่อง และเมณฑกเศรษฐีที่มีแพะกายสิทธิ์ทองคำมากมาย เมื่อวานศึกษาเรื่องกาลวริยเศรษฐีตอนที่หนึ่ง วันนี้จะมาตอนที่สอง แต่ขอทบทวนตอนที่หนึ่งก่อน

ทบทวนมินิซีรีส์เรื่องผู้ที่รวยปุ๊บปั๊บว่าฟังมาแล้วสี่เรื่อง คือชฎิลเศรษฐีที่มีภูเขาทองผุดขึ้นหลังบ้าน รวยข้ามขั้นตอนโดยไม่ต้องทำมาหากิน โชติกเศรษฐีที่มีปราสาทแก้ว มีต้นกัลปพฤกษ์ และมีสมบัติตักไม่พร่อง เมณฑกเศรษฐีที่มีแพะกายสิทธิ์เป็นแพะทองคำทั้งฝูง ตัวโตเท่าช้างก็มี อย่างเล็กก็ขนาดลูกวัว และเรื่องที่สี่คือการะวริยะที่ได้ขุมทรัพย์จากยักษ์และได้เป็นราชทูตของยักษ์

พูดถึงปีแพะแล้วโยงไปถึงท่านเมณฑกเศรษฐีที่มีแพะกายสิทธิ์เป็นแพะทองคำ ตัวโตอย่างน้อยเท่าโคใหญ่ขนาดช้าง มีเส้นด้ายออกจากปาก ดึงออกมาแล้วนึกอยากได้อะไรก็ได้สารพัด ย้ำว่าเฉพาะผู้ที่สั่งสมบุญไว้เท่านั้นจึงจะเป็นผู้ได้

ทบทวนมหาเศรษฐีผู้มีสมบัติตักไม่พร่องที่เคยศึกษามาแล้ว ท่านที่หนึ่งชฎิลเศรษฐี ท่านที่สองโชติกเศรษฐีที่มีภูเขาทองผุดขึ้นมาเอง มีปราสาทแก้วและต้นกัลปพฤกษ์ ท่านที่สามเมณฑกเศรษฐีที่มีฝูงแพะกายสิทธิ์แพะทองคำตัวโตเท่าช้าง อย่างเล็กเท่าวัว มีเส้นด้ายออกจากปากให้ดึงเอาสิ่งที่ปรารถนา ท่านที่สี่การะวริยะเศรษฐีที่ได้ขุมทรัพย์จากยักษ์เพราะทำบุญกับพระมหากัสสปะที่เพิ่งออกจากนิโรธสมาบัติ ท่านที่ห้าปุณณเศรษฐีที่เพิ่งจบไป และวันนี้เป็นท่านที่หกคือจิตตคฤหบดี

ชวนทบทวนผู้มีสมบัติอัศจรรย์ที่เล่ามาแล้ว ท่านแรกชฎิลเศรษฐีผู้มีภูเขาทอง ท่านที่สองโชติกเศรษฐีผู้มีปราสาทรัตนชาติและต้นกัลปพฤกษ์ สมบัติตักไม่พร่อง ท่านที่สามเมณฑกเศรษฐีผู้มีแพะทองคำเป็นฝูง ตัวใหญ่เท่าช้าง มีเส้นด้ายออกจากปากให้ปรารถนาสิ่งของได้ ท่านที่สี่ผู้ได้สมบัติจากยักษ์และถวายทานแด่พระมหากษัตริย์ และท่านที่ห้าปุณณเศรษฐีผู้ไถนาเป็นทอง เพราะถวายทานแด่พระสารีบุตร

ท่านเมณฑกเศรษฐีมีขุมทรัพย์แพะกายสิทธิ์เป็นแพะทองคำที่บันดาลได้ทุกอย่าง ตัวโตขนาดช้าง ตัวเล็กก็ขนาดบัว ครูไม่ใหญ่แซวว่าวันนี้เป็นวันสุดท้ายของปีแพะ แล้วถามว่าท่านทำธุรกิจอะไร คำตอบคือทำบุญอย่างเดียว ต่อด้วยท่านที่สี่คือการะวริยะเศรษฐีที่มีสมบัติมากมาย ช่วงนี้เสียงในเทปขาดหายเป็นช่วง ๆ จึงได้ยินเพียงการถามย้ำว่าทำธุรกิจอะไร ทำบุญอะไร