คตินิมิต

อธิบายว่าหลักวิชาก่อนตายสำคัญที่สุด คือใจต้องใส ถ้าใจใสจะไปสวรรค์ ถ้าใจหมองต้องไปอบาย คำสอนแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์จำไม่ไหวก็จำแค่สองข้อนี้ เพราะยังไงทุกคนต้องตาย ตายแล้วไม่ใช่ศูนย์ ชีวิตไม่ได้สิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปเองว่านรกสวรรค์ไม่มีเพราะเราไม่เห็นนั้นไม่ได้ เพราะคนที่พิสูจน์ได้ก็มีและวิธีพิสูจน์ก็ยังมี ใจจะใสหรือหมองขึ้นอยู่กับบุญบาปที่สั่งสม เมื่อใกล้ละโลกจะเห็นภาพยนตร์ชีวิตของตัวเองเหมือนรีไวนด์เทป เรียกว่ากรรมนิมิต ถ้าภาพดีใจก็ใส ถ้าภาพไม่ดีใจก็หมอง แล้วคตินิมิตจะปรากฏ ใจใสคตินิมิตสว่าง ใจหมองคตินิมิตมืด

สารคดีเล่าว่าในสมัยพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า มีชายยากจนมากจนไม่มีชื่อ อาศัยอยู่กับเศรษฐีมีหน้าที่เกี่ยวหญ้า เมื่อต้องการร่วมบุญกฐินแต่ไม่มีทรัพย์ จึงตัดสินใจขายเสื้อผ้าของตนแล้วเอาใบไม้มาเย็บเป็นผ้านุ่ง เมื่อเดินไปตลาดคนต่างหัวเราะเยาะ แต่เขากล่าวว่าอย่าหัวเราะเลยเพราะนี่จะเป็นชาติสุดท้ายที่ยากจน ได้เงินมาจึงปรึกษาเศรษฐีแล้วนำไปซื้อด้ายและเข็ม ท้าวสักกเทวราชบนดาวดึงส์เกิดร้อนรุ่มจึงส่องทิพยเนตรเห็นการกระทำที่ทำได้โดยยาก จึงลงมาให้พรสี่ประการ นายติณบาลขอไม่คะนองในสตรี ไม่ตระหนี่ในการทำทาน ไม่มีคนพาลเป็นมิตร และได้ภรรยาที่มีศีลมีธรรม เมื่อถามว่าทำไมไม่ขอทรัพย์ เขาตอบว่าการได้เป็นคนดีและมีคนรอบข้างเป็นคนดีนับเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข่าวเล่าลือถึงพระราชาซึ่งขอแบ่งส่วนบุญและพระราชทานทรัพย์ให้ เขาจึงกลายเป็นเศรษฐีด้วยผลบุญในปัจจุบัน เมื่อละโลกคตินิมิตใสสว่าง มีบริวารมารอรับขึ้นเทวรถกลับวิมานชั้นดาวดึงส์ และชาติสุดท้ายในสมัยพระสมณโคดมได้ออกบวชและบรรลุอรหัตผล

อธิบายว่าหลักวิชาในการเดินทางไปสู่ปรโลกขึ้นอยู่กับใจใสกับใจหมอง เพราะมีสุคติและอบายเป็นที่รองรับอยู่ เราจะเชื่อหรือไม่เชื่อสิ่งนั้นก็มีอยู่ จะสรุปเอาเองว่าเราไม่เห็นแล้วคิดว่าไม่มีไม่ควร เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปรู้ไปเห็นมาว่ามีภพภูมิรองรับ ใจจะใสได้ต้องสั่งสมบุญให้มาก ใจหมองเพราะสั่งสมบาปทุกวัน เวลาจะละโลกจะมีภาพมาปรากฏเป็นภาพยนตร์ชีวิตให้เห็นคนเดียว เรียกว่ากรรมนิมิต แล้วจะมีคตินิมิตตามใจใสหรือใจหมอง หลังจากนั้นก็มีภพภูมิมารองรับ

ครูไม่ใหญ่เล่าว่าที่บ้านหลังเล็กที่วัดปากน้ำภาษีเจริญ ขณะที่ท่านนั่งอยู่กับคุณยายอาจารย์ มีผู้ใหญ่ท่านหนึ่งศีรษะเถิก ๆ ขึ้นมานั่งข้างหน้า ยกมือไหว้คุณยายเสร็จก็สนทนาด้วย คุณยายบอกให้เอาบุญไปให้พ่อแม่ที่ตายไปแล้ว และบอกได้ว่าท่านไปอยู่ชั้นนั้นตรงนี้ ครูไม่ใหญ่ตอนนั้นยังไม่ได้บวช ยังเป็นนักศึกษา นั่งพิงเสาฟังอยู่ ปรากฏว่าตอนสุดท้ายผู้ใหญ่ท่านนั้นบอกว่าถึงอย่างไรผมก็ไม่เชื่อว่ามีนรกสวรรค์ ครูไม่ใหญ่สรุปว่าทุกคนในโลกอยากรู้เรื่องราวความจริงของชีวิตว่าญาติที่ตายไปอยู่ที่ไหน แม้คนที่เชื่อว่าตายแล้วสูญก็ยังอยากรู้

ผู้เขียนถามต่อว่าน้องชายทำวิบากกรรมใดมาจึงเป็นโรคมะเร็งในตับ ก่อนตายคตินิมิตเป็นอย่างไร ตายแล้วไปอยู่ไหน ได้รับบุญที่สร้างองค์พระและอุทิศไปให้หรือไม่ และมีอะไรฝากบอกภรรยาของเขาไหม วิบากกรรมใดทำให้หลานชายที่เรียนเก่งต้องมาคบคนพาลติดยาเสพติดจนคุ้มดีคุ้มร้ายและผูกคอตาย ตายแล้วไปอยู่ไหน กรรมนี้จะติดไปในภพชาติต่อไปหรือไม่ เขามีอะไรฝากมาถึงแม่ของเขาหรือเปล่า และตัวผู้เขียน อดีตพ่อบ้าน ลูกสาวทั้งสองและสามเณรลูกชายเคยสร้างบารมีกับหมู่คณะอย่างไร มีผลการปฏิบัติธรรมในชาติที่ผ่านมาเป็นอย่างไร ปัจจุบันลูกสาวคนที่สองตั้งใจว่าเรียนจบแล้วจะเข้ามาช่วยงานที่วัด เขาจะมีบุญพอไหม

ตอบว่าคุณแม่ตายเพราะหมดอายุขัย ตายแล้วก็ไปเป็นภุมเทวาในระดับชั้นดี อยู่ในหมู่บ้านภุมเทวาแห่งหนึ่ง

ตอบว่าที่พ่อบอกว่าลูกชายคนโตมีกรรมหนัก คือลูกชายคนนี้ทำกับพ่อแม่ไว้เยอะ ผลาญสมบัติที่มีอยู่และเกเรทำให้ท่านเสียใจมาก ท่านจึงรำพึงออกมา และการที่ไม่ได้ขออโหสิกรรมกับพ่อก่อนพ่อตายจะทำให้มีวิบากกรรม คือก่อนตายภาพเหล่านี้จะมาฉายให้เห็นเป็นกรรมนิมิต คตินิมิตก็จะมืดดำและพาไปสู่อบาย มีทุกข์ทรมานมากยาวนาน พอพ้นอบายมาเกิดเป็นมนุษย์ก็จะต้องลำบากยากจนและมีทุกข์มากเหมือนที่ทำกับพ่อแม่ไว้

ผู้เขียนถามว่าบุญใดทำให้พี่ชายอยู่มาได้ถึงปีกว่าทั้งที่หมอยืนยันหกเดือน ทำไมพี่ชายฝันเห็นหลวงปู่วัดปากน้ำหลังถวายเงินกฐินบนเตียงผู้ป่วย ก่อนตายพี่ชายทำถูกหลักวิชาหรือไม่ ที่ญาติเห็นเขานั่งอยู่ในห้องจริงหรือไม่ ตายแล้วไปไหน การที่ญาติเป็นต้นคิดแต่พี่ชายเป็นคนถวายอย่างเดียวได้บุญมากแค่ไหน การยกที่ดินให้ญาติเจ้าของเงินเพื่อชดเชยจะได้บุญอย่างไร น้องเขยที่ให้ยืมสามแสนบาทแล้วไม่เอาคืนจะได้บุญอย่างไร ตัวผู้เขียนมีผังบวชหนาแน่นแค่ไหน บุพกรรมใดทำให้ต้องลาสิกขาในการบวชครั้งแรก และตั้งใจจะบวชอีกในปี 2549 จะบวชตลอดชีวิตหรือไม่

เฉลยว่าที่ญาติเห็นพี่ชายนั่งอยู่ในห้องนั้นไม่จริง เพราะพี่ชายตายแล้วไปเป็นเทพบุตรสุดหล่อ มีวิมานทองอยู่ชั้นดาวดึงส์เฟสสาม ด้วยบุญที่ทำในช่วงท้ายของชีวิตกับหมู่คณะ ตายแบบหลับแล้วตื่นขึ้นกลางวิมานทอง กำลังยิ้มแย้มแจ่มใสชื่นชมสมบัติและศึกษาสังคมใหม่ และฝากบอกมาว่าบุญมีจริง สวรรค์มีจริง ตอนนี้เขาประจักษ์ในผลแห่งบุญแล้ว รู้อย่างนี้ทำเยอะ ๆ กว่าดี ส่วนบุญที่พี่ชายนอนบนเตียงแล้วถวายอย่างเดียวโดยญาติเป็นต้นคิด บุญนี้ก็มีมากถึงระดับปิดอบายและพาไปดาวดึงส์เฟสสามได้

ผู้เขียนถามว่าแม่ตายแล้วไปไหน ได้รับบุญที่ลูกสร้างพระประจำตัวและเสาแก้วพันปีให้ในระยะสุดท้ายหรือไม่ คตินิมิตก่อนตายเป็นอย่างไร ทำไมแม่สิ้นลมหลังถวายเสาแก้วพันปีในวันนั้น แม่ทำบุญอะไรจึงมักได้ของเลิศและมีคนช่วยเสมอ ประสาทหลอน โรคหัวใจ โรคไตมาจากบุพกรรมใด พ่อเป็นต้อหินและเบาหวานเพราะอะไร พี่สาวถูกผ่าท้องคลอดสองครั้ง ผ่าตัดคอเพราะท่อน้ำลายตัน ผ่ามือทั้งสองข้าง และปวดขาประจำเพราะกรรมใด พี่เขยเป็นอัมพฤกษ์เพราะอะไร ลูกสาวตาเขเพราะอะไร ทำไมถูกพ่อให้ลาออกจากงาน เรียนโทไม่จบแต่ได้สามีฐานะดี ลูกเขยทำอาชีพอะไรก็ไม่สำเร็จและชอบสะสมวัตถุโบราณเพราะกรรมใด ทั้งสองไม่มีลูกเพราะอะไร และลูกเป็นโรคบ้านหมุนเพราะกรรมอะไร

ครูไม่ใหญ่ตอบว่าที่คุณพ่อถูกชนตายเป็นกรรมชนไก่ในปัจจุบันเป็นหลัก เพราะกรรมปาณาติบาตในอดีตที่ท่านเคยฆ่าคนฆ่าสัตว์มาเสริม ในอดีตเคยเป็นนักเลงพนันและได้ฆ่านักเลงพนันด้วยกันที่ติดเงินพนัน วิบากกรรมนี้มาส่งผล กรรมที่เล่นพนันชนไก่โดยย่อคือทำให้จิตเศร้าหมองแล้วไปอบาย เมื่อพ้นอบายมาเป็นมนุษย์ก็จะมีโรคมากและอายุสั้น ตายแล้วด้วยใจเศร้าหมองเพราะเห็นภาพพนันชนไก่มาปรากฏ คตินิมิตจึงดำมืด ตายแล้วถูกดึงดูดไปมหานรกขุมหก ขณะนี้กำลังถูกนายนิรยบาลแปลงเป็นไก่ปากเหล็กจิกตี อยู่ในความทุกข์ทรมานจนไม่อาจรับบุญได้ แต่บุญที่อุทิศไปจะไปคอยอยู่ที่ยมโลก ต้องพ้นจากมหานรกก่อนจึงจะได้รับ

เฉลยว่ากรรมทั้งหมดมารวมส่งผลให้เจ้าตัวตาย ตายแล้วช่วงแรกวนเวียนอยู่เจ็ดวัน แต่ด้วยบุญและการทำตามหลักวิชาที่แม่และพี่สาวบอกให้ระลึกนึกถึงบุญ เพราะรู้หลักวิชาว่าคนผูกคอตายในเจ็ดวันยังอยู่แถวนั้น เธออยู่ใกล้ ๆ นั้นและได้รับฟัง ได้รับกระแสบุญที่อุทิศไปให้ จึงทำให้ปิดอบายและไปเกิดเป็นภุมเทวา และเฉลยว่าฝันที่น้องชายเห็นน้องสาวมาเขย่าตัวในวันที่สามหลังตายนั้นเป็นเรื่องจริง อยู่ในช่วงที่ตายใหม่ ๆ และรู้สึกตัวว่าหายจากอาการเครียดทางจิตประสาทแล้ว

เล่าว่าเมื่อเดินทางไกลไปแล้วต้องไปยืนอยู่หน้าโรงพิพากษายมโลก มีเจ้าหน้าที่กุมภัณฑ์ตัวใหญ่จนท่านตัวสั่น เห็นคนมาจากนานาชาติ ยมโลกมีอยู่หลายแห่งไม่ใช่แห่งเดียว ตัวสั่นไม่ใช่เพราะหนาวแต่เพราะร้อน คอตกกลัวมากทั้งที่ตอนเป็นมนุษย์ใคร ๆ ก็กลัวท่าน ท่านจึงพยายามบอกหมู่ญาติที่ยังมีชีวิตอยู่ว่าต้องรีบทำบุญใหญ่ส่งไปให้ บอกวิธีไว้ครบแล้วแต่ยังไม่มีใครทำ ขณะนั้นก็เดินเข้าไปใกล้ปากประตูมากขึ้นและเจ้าหน้าที่เอ่ยเรียกชื่อไปเรื่อย ๆ

บรรยายว่าเมื่อเข้าไปในโรงพิพากษา ต้องเดินผ่านผู้ทำหน้าที่ที่รูปร่างน่ากลัว มีอาวุธยุทโธปกรณ์ประดับไว้ บรรยากาศร้อนอบอ้าว สองข้างทางมีเจ้าหน้าที่ยืนถือหอก แล้วคุกเข่าอยู่หน้าบัลลังก์โดยร่างกายปราศจากอาภรณ์ ผู้ที่นั่งบนบัลลังก์เป็นกุมภัณฑ์ ไม่มีเขาและไม่มีหัวกะโหลกห้อย เป็นธรรมาธิบดีหรือพระยายมราช คำถามแรกว่าชื่ออะไรก็ตอบไม่ถูก ท่านถามเรื่องบาปก่อนเพื่อให้โอกาสแล้วถามเรื่องบุญ แต่นึกไม่ออกเพราะไม่ได้ทำถูกหลักวิชชาและไม่เคยศึกษา จึงต้องเอาภาพบุญให้ดู เมื่อเห็นก็ยังมีบุญเชื่อมอยู่บ้างจึงดีขึ้นแต่ยังสั่น ครูไม่ใหญ่บอกว่าเวลาไม่พอ ยังไม่เล่าต่อวันนี้

ตั้งคำถามว่าคุณตาเคยสร้างบารมีกับหลวงปู่มาอย่างไรจึงได้เป็นนายทหารเรือพลเรือจัตวาที่ทำหน้าที่แพทย์ถวายการรักษา ท่านจะได้รับอานิสงส์อย่างไร ก่อนตายนึกถึงบุญนี้ได้หรือไม่ คตินิมิตของท่านเป็นอย่างไร น้ำตาของคุณย่าที่ไหลตอนลูกไปกระซิบข้างหูเป็นเพราะท่านอยากบอกอะไร คุณย่าที่เสียชีวิตแล้วมาเข้าฝันจริงหรือเปล่า คุณย่าและคุณยายอายุยืนด้วยบุญอะไร และการที่ลูกท่องบทประจำวันอุทิศให้ ท่านรับบุญได้หรือไม่

อ่านคำถามต่อว่าตอนแรกลูกคิดจะแต่งงานกับชายชาวเบลเยียมอีกคนที่ฐานะไม่ได้ร่ำรวย แต่เพราะบุพกรรมใดที่ทำให้กลับมาได้สามีฐานะดีคนนี้แบบไม่เคยคาดคิด เป็นเพราะมีกรรมใดมาลิขิตชีวิตให้คู่กันไว้หรือเปล่า สามีสร้างบุพกรรมอะไรไว้จึงมีฐานะร่ำรวย แต่ต่อมาถูกปล้นคฤหาสน์ในช่วงกำลังป่วยและต้องสูญเสียธุรกิจจนต้องขายสมบัตินำมาใช้หนี้ ทำไมกรรมยังส่งผลในเวลาใกล้เคียงกับการเสียชีวิตของเขา บุพกรรมใดทำให้สามีป่วยหนักด้วยโรคเส้นเลือดในหัวใจตีบจนต้องผ่าตัด สามีตายแล้วไปไหน คตินิมิตก่อนตายเป็นอย่างไร เขารู้สึกอย่างไรกับลูกและลูกสาวที่อยู่ข้าง ๆ ตอนสิ้นใจ ได้รับบุญที่อุทิศไปให้หรือไม่ ลูกมีบุญอะไรจึงได้เงินหนึ่งล้านจากสามีอย่างง่าย ๆ เพื่อกลับมาเมืองไทย กรรมใดทำให้กระเป๋าเดินทางหายไป แต่ในโชคร้ายก็มีโชคดีคือได้พบกับสามีคนปัจจุบันที่มาช่วยเหลือ ลูกตั้งใจจะช่วยงานของหมู่คณะที่ประเทศเบลเยียมอย่างเต็มที่แต่ยังมีปัญหาเรื่องกฎหมาย ควรทำอย่างไร และสามี ตัวลูก กับลูกสาวคนเล็กเคยสร้างบารมีกับหมู่คณะมาอย่างไร ในชาติของพระราชาที่ออกบวชในพุทธันดรที่ผ่านมา เราทั้งสามคนอยู่ในหมู่คณะหรือไม่

เฉลยว่าสามีป่วยด้วยโรคเส้นเลือดในหัวใจตีบจนต้องผ่าตัด เพราะเคยเป็นนายช่างใหญ่คุมการก่อสร้างเมือง หลายครั้งต้องเร่งการก่อสร้างจึงเร่งแรงงานจนเกินไป ทำให้คนเหล่านั้นเหนื่อยมาก วิบากกรรมเหล่านี้มารวมส่งผล ก่อนตายเขารู้สึกเป็นห่วงผูกพันกับลูกและลูกสาว รวมทั้งเสียดายทรัพย์สินที่สูญเสียไปในช่วงท้ายของชีวิต จึงทำให้ใจของเขาไม่หมองไม่ใส ตายแล้วจึงไปเป็นภุมเทวา วนเวียนอยู่ที่คฤหาสน์หลังเก่าที่ถูกปล้นและแวะมาหาลูกกับลูกสาว ไปอยู่สองแห่งอย่างนี้ ได้รับบุญที่อุทิศไปให้แล้วก็ดีขึ้นกว่าเดิม ถ้าทำบุญอุทิศเพิ่มให้อีกเขาก็จะไปอยู่ในภพภูมิที่สูงขึ้น