ใจหมอง

บทเทศน์สอนเด็กอธิบายว่าการทำความชั่วทำได้สามทางคือทางกาย ทางวาจา และทางใจ ทางกายมีสามอย่างคือฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ และประพฤติผิดในกาม ทางวาจามีสี่อย่างคือพูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ และพูดเพ้อเจ้อ ทางใจมีสามอย่างคือโลภอยากได้ของผู้อื่น คิดพยาบาทปองร้ายผู้อื่น และมีความเห็นผิด รวมสิบข้อเรียกว่าอกุศลกรรมบถ 10 ใครทำจะใจหมองเพราะเป็นบาป และใจหมองต้องไปอบาย

สรุปว่าเรื่องใจใสกับใจหมองคือหัวใจ เพราะเป็นตัวกำหนดว่าชีวิตจะเดินทางไปทางใด ถ้าใจใสก็ไปสุคติโลกสวรรค์ ถ้าใจหมองก็ไปอบาย ย้ำว่าชีวิตไม่ได้ตื้นแค่ตายแล้วสูญหรือสิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปด้วยสายตาที่เรามองเห็นเท่านั้นไม่ได้ เพราะมีผู้เห็นไกลกว่าเราคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลาย เราต้องเอาคำของท่านเป็นต้นแบบดำเนินชีวิตให้ถูกต้อง

อธิบายว่าหลักวิชาก่อนตายสำคัญที่สุด คือใจต้องใส ถ้าใจใสจะไปสวรรค์ ถ้าใจหมองต้องไปอบาย คำสอนแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์จำไม่ไหวก็จำแค่สองข้อนี้ เพราะยังไงทุกคนต้องตาย ตายแล้วไม่ใช่ศูนย์ ชีวิตไม่ได้สิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปเองว่านรกสวรรค์ไม่มีเพราะเราไม่เห็นนั้นไม่ได้ เพราะคนที่พิสูจน์ได้ก็มีและวิธีพิสูจน์ก็ยังมี ใจจะใสหรือหมองขึ้นอยู่กับบุญบาปที่สั่งสม เมื่อใกล้ละโลกจะเห็นภาพยนตร์ชีวิตของตัวเองเหมือนรีไวนด์เทป เรียกว่ากรรมนิมิต ถ้าภาพดีใจก็ใส ถ้าภาพไม่ดีใจก็หมอง แล้วคตินิมิตจะปรากฏ ใจใสคตินิมิตสว่าง ใจหมองคตินิมิตมืด

อธิบายว่าหลักวิชาในการเดินทางไปสู่ปรโลกขึ้นอยู่กับใจใสกับใจหมอง เพราะมีสุคติและอบายเป็นที่รองรับอยู่ เราจะเชื่อหรือไม่เชื่อสิ่งนั้นก็มีอยู่ จะสรุปเอาเองว่าเราไม่เห็นแล้วคิดว่าไม่มีไม่ควร เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไปรู้ไปเห็นมาว่ามีภพภูมิรองรับ ใจจะใสได้ต้องสั่งสมบุญให้มาก ใจหมองเพราะสั่งสมบาปทุกวัน เวลาจะละโลกจะมีภาพมาปรากฏเป็นภาพยนตร์ชีวิตให้เห็นคนเดียว เรียกว่ากรรมนิมิต แล้วจะมีคตินิมิตตามใจใสหรือใจหมอง หลังจากนั้นก็มีภพภูมิมารองรับ

อธิบายว่าจริง ๆ เราเคยตายมานับครั้งไม่ถ้วน ซึ่งคำสอนเรื่องเวียนว่ายตายเกิดมีในพระพุทธศาสนาและมีในศาสนาพราหมณ์ด้วย ทุกคนอยากไปสวรรค์และอยากตายสบาย ๆ เหมือนหลับแล้วตื่นขึ้นบนสวรรค์ แต่ไม่ง่ายอย่างนั้นถ้าไม่รู้หลักวิชา หลักวิชาคือใจหมองหรือใจใส ใจใสก็ไปดี ใจหมองก็ไปอบาย ใจจะใสได้ต้องสั่งสมบุญ ซึ่งต้องรู้ว่าอะไรเรียกว่าบุญ ทำอย่างไร เช่นบุญกิริยาวัตถุสิบหรือทานศีลภาวนา ซึ่งเป็นความรู้สากล เพราะสวรรค์และนรกเป็นของกลางเหมือนโลกมนุษย์ที่ทุกเชื้อชาติศาสนาอยู่ร่วมกันได้ ใครทำผิดกฎแห่งกรรมซึ่งเป็นกฎสากลก็ต้องไปอบาย จะรู้หรือไม่รู้ จะเชื่อหรือไม่เชื่อก็ตาม

ผู้เขียนตั้งคำถามว่าเพราะเหตุใดพ่อแม่จึงต้องเสียทรัพย์จนหมดตัวจากคดีฝิ่นของน้องชายแม่ และบ้านเช่าถูกไฟไหม้ คุณพ่อคุณแม่ตายแล้วไปอยู่ภูมิใด มีสภาพความเป็นอยู่อย่างไร บุญจากการสร้างองค์พระ การบวช และบุญทุกบุญที่อุทิศไปให้ ท่านได้รับหรือไม่ บุพกรรมอะไรทำให้พี่ชายเป็นหลายโรครวมทั้งเบาหวานจนถูกตัดขาไปข้างหนึ่งเหมือนคุณแม่ พี่ชายคนโตตายตั้งแต่แน่นิ่งอยู่ในรถหรือมาตายจริงหลังปั๊มหัวใจแล้วอยู่อีกสามวัน ก่อนตายใจใสหรือใจหมอง ตอนนี้มีสภาพเป็นอย่างไร และบุญองค์พระที่ลูกชายสร้างให้ทำให้เป็นอย่างไร

ถามว่าเหลืออีกกี่วันจะถึงธุดงค์ปีใหม่ คำตอบคือ 40 วัน จึงกำชับให้ฟิตร่างกายให้แข็งแรง อย่าเจ็บอย่าป่วยอย่าไข้ เพราะลมหนาวพัดมาแล้ว และเตือนว่าเวลาไปอวยพรใครในเทศกาลอย่าเอาน้ำเมาใส่กระเช้าไปเป็นของขวัญ เพราะเท่ากับมอบอบายและความมัวเมาให้ผู้ที่เป็นที่รักของเรา ซึ่งไม่ถูกเลย แล้วสอนว่าเวลาตายแล้วธุรกิจกับเศรษฐกิจเอาไปใช้ในปรโลกไม่ได้เลย แต่เรื่องความดีความชั่วกลับเอาไปใช้ได้ ใครทำดีก็ใจใสไปสวรรค์ ทำชั่วก็ใจหมองไปอบาย มีแต่ว่าทำบุญไหมทำบาปไหมมากน้อยแค่ไหน

ครูไม่ใหญ่ตอบว่าพี่ชายคนที่สองถูกขังลืมตายในคุก เพราะกรรมในอดีตที่เคยเป็นทหารจับข้าศึกขังคุกลืมจนตายในคุกเป็นจำนวนมาก ตายแล้วไปอยู่มหานรกขุมหนึ่งเพราะเคยฆ่าคนไว้ กำลังโดนนายนิรยบาลยิงตายซ้ำแล้วซ้ำเล่า ทุกข์ทรมานมาก ไม่อาจรับบุญที่อุทิศไปให้ได้ แต่บุญไปคอยอยู่ที่ยมโลก ตอนตายใจหมอง ส่วนตัวผู้เขียนรอดตายจากการไล่ล่าของทางการเพราะบุญในอดีตที่เคยทำไว้ในพระพุทธศาสนา บุญที่เคยปล่อยสัตว์ปล่อยปลา รวมทั้งบุญที่เคยทำกับหมู่คณะ ได้ตามมาช่วยไว้ และที่ต้องไหว้น้ำหนีความตายแช่อยู่ในน้ำนานสามชั่วโมงจึงขึ้นฝั่งได้ ก็เพราะในอดีตเคยเป็นทหารที่ตามไล่ล่าข้าศึกในทำนองเดียวกันหลายรูปแบบ จึงมาส่งผล แต่รอดได้เพราะบุญที่กล่าวมา

ช่วงสอนเด็กโดยถามตอบกับน้องแป้งว่าคนที่ทำความชั่วใจใสหรือใจหมอง แล้วอธิบายว่าการทำความชั่วทำได้สามทาง คือทางกาย ทางวาจา และทางใจ ทางกายมีการฆ่าสัตว์และการเป็นผู้ผิดในกาม ทางวาจารวมถึงการพูดคำหยาบซึ่งเป็นบาปด้วย ทางใจมีสามอย่างคือความโลภอยากได้ของผู้อื่น การคิดพยาบาทปองร้ายผู้อื่น และการมีความเห็นผิด สิบข้อนี้เรียกว่าอกุศลกรรมบถ 10 ทำแล้วใจหมองจึงไปทุคติ ตามภาษาบาลีว่าเมื่อจิตเศร้าหมองไม่ผ่องใส ทุคติเป็นที่ไป จากนั้นไล่ฝ่ายกุศลกรรมบถคือไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์ ไม่พูดส่อเสียดผู้อื่น แล้วย้ำว่าบทนี้สำคัญ ถ้าจำอะไรไม่ได้จำแค่นี้ในชีวิตนี้ก็คุ้มแล้ว เพราะปิดอบายไปสวรรค์ได้

ครูไม่ใหญ่ขยายว่าคุณยายอาจารย์ให้ความสำคัญกับเรื่องสื่อมาก เพราะสื่อที่ผ่านมาทางตา ทางหู ทางจมูก ทางลิ้น ทางกาย ทางใจ ล้วนมีผลต่อความใสและความหมองของใจ ถ้าสื่อสีขาวใจก็ใส ใจใสก็ไปดี ถ้าสื่อสีคล้ำใจก็หมอง ใจหมองก็ไปอบาย ตรงนี้แหละมนุษย์ขาดแคลนความรู้จึงต้องตอกย้ำซ้ำเดิมทุกวัน เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสไว้ว่าจิตผ่องใสไม่เศร้าหมอง สุคติเป็นที่ไป จิตเศร้าหมองไม่ผ่องใส ทุคติเป็นที่ไป แล้วย้ำว่าคนเราตายแล้วไม่สูญ ชีวิตไม่ได้สิ้นสุดที่เชิงตะกอน และไม่มีใครล้างบาปให้ใครได้ ถ้าล้างแทนกันได้ ความโลภ ความโกรธ ความหลง ความขัดเคืองใจก็ควรหมดไป แต่มันยังอยู่ จึงต้องล้างเอง

ผู้เขียนตั้งใจเดินทางไปฝรั่งเศสเพื่อรักษาคุณพ่อด้วยยาดองเหล้าอีกครั้ง ครูไม่ใหญ่เตือนว่าถ้าอมทาภายนอกก็คงพอได้ แต่อย่าให้ท่านดื่ม เพราะยาดองเหล้าเมื่อเข้าไปในร่างกายจะไปเปลี่ยนระบบความคิด คำพูด และการกระทำ สิ่งที่เข้าสู่ร่างกายมีผลถึงใจว่าใสหรือหมอง ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเดินทางไปสู่ปรโลก จึงย้ำว่าอย่าให้ท่านใจหมองในตอนอายุ 81 ปี

ตอบว่าถ้ารักษาคุณพ่อด้วยยาดองเหล้าจะไม่ได้ผล เพราะจะทำให้ท่านดื่มยาดองเหล้าและเป็นเหตุให้ขาดสติในบั้นปลายชีวิต ถ้าหมดอายุขัยตอนใจหมองก็จะไปไม่ดี ถ้าเอาไปทาถูภายนอกยังโอเค แต่การถูก็จะทำให้ใจท่านผูกพันกับยาดอง และภาพที่เคยนำสัตว์เป็น ๆ ที่ดิ้นทุรนทุรายจำนวนมากมาใส่สุราจะมาฉายสลับกับภาพช่วยเพื่อนมนุษย์ ทำให้ใจหมองในบั้นปลายของชีวิต

ย้ำกับนักเรียนใหม่ว่าทุกสิ่งที่ผ่านตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ล้วนมีผลกับความใสและความหมองของใจ จึงต้องเลือกบริโภคทั้งสิ่งที่ดู ฟัง ดม ดื่ม พูด และนึกคิด ผู้ที่ออกกฎแห่งกรรมมีอานุภาพมาก เป็นผู้ออกกฎเกณฑ์บังคับผู้ที่ตกอยู่ในภพสามไว้หมด ทั้งกามภพ รูปภพ และอรูปภพ เพราะฉะนั้นต้องศึกษา ไม่ศึกษาเป็นอันตราย

ยกตัวอย่างท่านหนึ่งที่เล่าไว้เมื่อวาน เป็นผู้ใหญ่ที่คุ้นเคยกันและเพิ่งเสียชีวิตไม่นาน ตอนนี้ไปยืนคอตกตกอกตกใจ ร่างเปลือยเปล่าอยู่หน้าโรงพิพากษาร่วมกับคนต่างชาติ ยังไม่ถูกล่ามโซ่แต่ข้างๆ มีโซ่ลากตัวไป เพราะกำลังนึกถึงสิ่งที่ไม่ควรทำแต่ทำไว้ บัญชีบุญก็เกิดจากบุญตามประเพณีที่ภรรยาและบุตรทำ แต่ยังไม่ถูกหลักวิชา ถ้าทำบุญให้ถูกหลักวิชาก็จะฉกฉวยชิงตัวออกจากหน้าโรงพิพากษาได้

การ์ตูนวิสัชนาธรรมสอนน้องแป้งว่าคนที่ทำความชั่วใจจะหมอง การทำความชั่วทำได้สามทางคือทางกาย ทางวาจา และทางใจ ทางกายมีสามอย่าง ทางวาจามีสี่อย่าง และทางใจมีสามอย่าง คือคิดโลภอยากได้ของผู้อื่น คิดพยาบาทปองร้ายผู้อื่น และมีความเห็นผิด รวมสิบข้อเรียกว่าอกุศลกรรมบถสิบ ทำแล้วใจหมองต้องไปอบาย พร้อมท่องบาลีว่าจิตเต สังกิลิฏเฐ ทุคติ ปาฏิกังขา เมื่อจิตเศร้าหมองไม่ผ่องใส ทุคติเป็นที่ไป

หลานชายคนหนึ่งที่ชอบดื่มเหล้ามายัดเยียดเหล้าให้คุณตาดื่ม ถามย้ำว่าดื่มไหมดื่มไหม คุณตาพยายามหลีกเลี่ยงและปฏิเสธด้วยอาการนุ่มนวล แต่หลานไม่ยอม พยายามบังคับให้ดื่มให้ได้ จนโต้เถียงกันแรงขึ้น คุณตาระงับอารมณ์ไม่ได้จึงเดินหนีไปเพราะท่านเกลียดคนเมามาก วันเดียวกันคุณตาเกิดความดันสูงเฉียบพลัน เส้นเลือดในสมองแตก เสียชีวิตเมื่ออายุ 86 ปี

ตอบว่าคุณแม่เป็นโรคหัวใจโตเพราะกรรมในอดีตที่ใช้แรงงานสัตว์มากเกินไป ร่วมกับกรรมประเภทเดียวกันสมัยเป็นผู้ชายมาเสริม ให้ท่านสั่งสมบุญทั้งทาน ศีล ภาวนาให้มาก แล้วอธิษฐานจิตให้หนักเป็นเบา เบาเป็นหาย ส่วนคุณตาเป็นความดันสูงจนเส้นเลือดในสมองแตกตาย เพราะกรรมทั้งในอดีตและปัจจุบันที่เลี้ยงสัตว์ไว้ฆ่า และเคยฆ่าสัตว์ไปเลี้ยงคนเพื่อทำกับแกล้ม ร่วมกับกรรมสุราเข้ามาเสริม ตอนตายจิตท่านไม่ค่อยผ่องใสเพราะหงุดหงิดหลาน บุญจึงไม่ได้ช่องตามที่ควร จึงไปเกิดเป็นเทพบุตรสายยักษ์ชั้นสูงของจาตุมหาราชิกา แต่รับบุญที่อุทิศไปให้แล้วก็มีทิพยสมบัติเพิ่มขึ้น

บอกว่าจึงเลือกที่จะสอนศีลธรรม แม้สอนไม่ค่อยเป็นก็ต้องฝึกสอน แต่มีความสุขทุกครั้ง ฝึกมาได้สามปีกว่า และเลือกเวลาไพรม์ไทม์ซึ่งเป็นเวลาที่คนกำลังดูข่าวดูละคร เพื่อให้รู้กันว่าคนที่รู้ว่าเขาหลอกแต่เต็มใจให้หลอกนั้นใจหมองหรือใจใส เชื่อว่าต้องมีผู้มีบุญมาฟังเรื่องที่ทำให้ใจใสโดยไม่ทำให้ใจหมอง และเป็นเรื่องจริง ในช่วงเวลาข้ามคืนจึงไม่มีใครง่วง ผู้ฟังบอกว่าเวลาผ่านไปเร็วเหลือเกิน แวบเดียวก็เข้าชั่วโมงที่สองแล้ว

อธิบายว่าสิ่งที่ผ่านเข้ามาทางใจมีผลต่อความหมองหรือความใสของใจ ซึ่งมีผลต่อชีวิตหลังจากตายแล้วและการเดินทางไปสู่ปรโลก ไม่ว่าใครจะเชื่อว่าตายแล้วสูญหรือไม่สูญก็มีผลทั้งสิ้น เพราะพวกที่ไม่เชื่อพอตายก็จะรู้เอง ถ้าใจใสก็ไปดีคือไปสวรรค์ ถ้าใจหมองก็ไปไม่ดีคือไปอบาย ศีลธรรมซึ่งเป็นความรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทำให้ครูผู้สอนใสก่อนเป็นต้นบุญ และนักเรียนใสตามเป็นกลางบุญและปลายบุญ ทั้งครูและนักเรียนจึงได้บุญซึ่งกันและกัน

น้องสาวอยู่ปฏิบัติธรรมครบเจ็ดวันแล้วกลับบ้าน ออกจากวัดตั้งแต่บ่ายสองซึ่งควรถึงบ้านสี่ห้าโมงเย็น แต่หกโมงเย็นโทรมาบอกน้องชายให้โอนเงินเข้าบัญชีเพราะน้ำมันหมดและหลงทาง น้ำเสียงร้อนรนตื่นตระหนก สามทุ่มก็ยังไม่ถึงบ้าน คุณพ่อเช็คตำแหน่งโทรศัพท์พบว่าอยู่ที่อำเภอเสิงสาง เมื่อโทรเช็คกับตำรวจจึงทราบว่าน้องสาวขับรถตกถนน ตำรวจเพิ่งช่วยเอารถขึ้นมาได้ เธอกลับถึงบ้านตีสาม อาการเหมือนลอย หน้าซีดเหลือง เท้าเปื้อนดินสีแดง แต่ไม่ยอมเล่าอะไรให้ฟัง หลังจากนั้นน้องสาวกลายเป็นคนไม่ค่อยพูด ไม่ร่าเริงเหมือนก่อน ชอบเก็บตัวอยู่ในห้องคนเดียว บางคืนนอนไม่หลับจะลุกขึ้นมากระทืบเท้าและพูดว่าอย่ามายุ่งกับข้า ทำให้ทุกคนในบ้านห่วงใย