พระอรหันต์

สรุปว่าเรื่องใจใสกับใจหมองคือหัวใจ เพราะเป็นตัวกำหนดว่าชีวิตจะเดินทางไปทางใด ถ้าใจใสก็ไปสุคติโลกสวรรค์ ถ้าใจหมองก็ไปอบาย ย้ำว่าชีวิตไม่ได้ตื้นแค่ตายแล้วสูญหรือสิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปด้วยสายตาที่เรามองเห็นเท่านั้นไม่ได้ เพราะมีผู้เห็นไกลกว่าเราคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลาย เราต้องเอาคำของท่านเป็นต้นแบบดำเนินชีวิตให้ถูกต้อง

ราชสีห์ตอนที่ 10 ว่าราชสีห์เป็นสัตว์อาชาไนย มีอำนาจมากที่สุดในบรรดาสัตว์ป่า กล้าหาญ ไม่หวั่นเกรงภัย ทรนงในเดชของตน และมีปกติเที่ยวไปตัวเดียว แม้พระอรหันต์ทั้งหลายผู้มีคุณวิเศษก็นับเป็นบุรุษอาชาไนย เพราะยินดีในความสงบสงัด ชอบอยู่คนเดียว ไม่สะดุ้งตกใจ มีความว่องไวและความเพียรเป็นเลิศ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสยกย่องชาติอาชาไนยว่าแม้ฟ้าผ่าใกล้ ๆ ก็ไม่สะดุ้งไม่หวั่นไหว ราชสีห์ยังมีคุณสมบัติวิเศษคือกระโดดไปได้ไกลถึงหนึ่งร้อยอสุภะหรือห้ากิโลเมตร แม้เป็นลูกราชสีห์ก็ว่องไวและกล้าหาญฆ่าช้างตกมันกินได้

ครูไม่ใหญ่ขยายว่าผู้ที่มีสมบัติจักรพรรดิตักไม่พร่องอย่างนี้ต้องเป็นผู้มีบุญมหาศาล อย่างที่ฟังมาแล้วเรื่องท่านชฎิลเศรษฐีและท่านโชติกเศรษฐี ใครจะไปกล้าทำอย่างท่าน นึกอย่างไรก็นึกไม่ออกว่าจะมีคนอย่างนี้ในโลก แต่มันก็มีมาแล้ว และตอนนี้ท่านก็เป็นพระอรหันต์ไปแล้ว ทั้งสร้างพระคันธกุฎีและวิหารด้วยรัตนชาติ เอากองรัตนชาติมากองไว้ให้คนที่มาฟังธรรมกำเอาไปได้ หรือถวายทานแด่พระภิกษุสงฆ์ที่มีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นประมุขเจ็ดวัน ครั้งละหกล้านเจ็ดแสนองค์ เจ็ดวันก็สี่สิบกว่าล้านองค์ ขณะที่เราแค่ใส่บาตรองค์เดียวยังกระมิดกระเมี้ยน

ชวนทบทวนว่าพระมหากัสสปะเป็นพระอรหันต์หมดกิเลสแล้ว ท่านเข้านิโรธสมาบัติเจ็ดวันเจ็ดคืนโดยไม่ถอนถอย นั่งนิ่งอยู่ในอิริยาบถเดียว คำว่านิโรธแปลว่าหยุด คือหยุดในหยุดเข้าไปเรื่อย ๆ ไม่ซ้ำที่เลย ดับหยาบไปหาละเอียด เมื่อไม่มีกิเลสอาสวะเหนี่ยวรั้งก็สว่างและบริสุทธิ์เข้าไปเรื่อย ๆ ครบเจ็ดวันตามที่ตั้งใจไว้จึงถอยออกมาเอง แล้วเอาบุญบารมีและพลังความบริสุทธิ์นั้นมาอนุเคราะห์สัตว์โลก

ยกตัวอย่างเรื่องที่จะเล่าในวันนี้ คือสามเณรรูปหนึ่งนามสังกิจจะ ซึ่งบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ตั้งแต่อายุเจ็ดขวบ และยังได้เป็นที่พึ่งแก่พระภิกษุสามสิบรูปในราวป่า แล้วหยอกนักเรียนว่าพวกเราอายุเท่าไรก็ไม่ต้องนับ แปลว่าต้องทำความเพียรกันต่อไป

หมู่ญาตินำสังกิจจะไปหาพระสารีบุตรและขอร้องให้ท่านช่วยบวชให้ ท่านให้กรรมฐานคือแนะนำวิธีเจริญภาวนาโดยมีผม ขน เล็บ ฟัน หนัง เป็นอารมณ์ไปพร้อมกับปลงผม ครูไม่ใหญ่เทียบกับที่หลวงปู่สอนให้นึกปอยผมไว้ในกลางกาย นึกว่าโคนชี้ไปทางไหนปลายชี้ไปทางไหน จนใจหยุดนิ่งเห็นปอยผมใสเป็นแก้ว แล้วปอยผมนั้นรวมตัวเป็นดวงใส คือเข้าถึงดวงธรรม สังกิจจะก็ทำตามไปเรื่อย ๆ ใจหยุดนิ่งอยู่ภายใน พอปลงผมเสร็จก็ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์พร้อมปฏิสัมภิทาทันที เพราะมีบารมีมาก

ท่านที่ห้าคือเศรษฐีผู้ไถนาแล้วดินกลายเป็นทองคำ ครูไม่ใหญ่ถามว่าไปเรียนไฮเทคมาจากไหน เพราะยุคนี้ไถนาก็ยังเป็นดินอยู่ จึงถือว่ายุคนี้โลเทคเมื่อเทียบกับท่าน เหตุที่ทำได้เพราะเคยถวายอาหารแด่พระและอนุโมทนาบุญ ท่านที่หกคือจิตตคหบดี มหาเศรษฐีผู้เป็นที่เคารพสักการบูชาของเทวดาและมนุษย์ ท่านทำบุญอย่างเดียวคือถวายทานแด่พระอรหันต์ในสมัยพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า

ครูไม่ใหญ่ย้ำว่าคำว่าไม่อยากอยู่ในอริยาบถอื่นใดนอกจากนั่งสมาธินี้ คืออริยาบถของผู้มีบุญ ผู้รู้ ผู้เข้าถึงแล้ว ผู้ตื่น ผู้เบิกบานแล้ว ตื่นตัวภายใน หัวใจขยาย เป็นสิ่งที่กิเลสถึงทางตันเอาชนะไม่ได้ แม้ยังไม่เป็นพระอรหันต์ก็ตาม แล้วอ่านต่อว่าระหว่างฉันเพลสามเณรก็ตรึกธรรมะได้ตลอดและสว่างภายในตลอดกาลฉัน แปลว่าฉันครั้งนี้ไม่เป็นหนี้ แต่เป็นเนื้อนาบุญ ฉันไปก็ปีติ นึกถึงบุญที่ตัวได้ทำและอนุโมทนาการถวายทานของโยม โยมก็จะได้ส่วนแห่งบุญนี้มาก

เล่าว่าโสณะตัดสินใจออกบวช เมื่อบวชแล้วเป็นที่รักของชาวพระนคร สมบูรณ์ด้วยลาภสักการะแต่ไม่ติดในสิ่งเหล่านั้น มุ่งทำความเพียรอย่างแรงกล้า เดินจงกรมทำภาวนากระทั่งฝ่าเท้าที่เคยอ่อนนุ่มปริแตกมีเลือดไหล แม้เดินไม่ได้ก็ใช้ฝ่ามือและเข่าคลานจงกรมจนแตกเป็นแผล ที่จงกรมเปรอะเปื้อนไปด้วยเลือดประหนึ่งโรงฆ่าโค พระบรมศาสดาเสด็จไปเห็นจึงรับสั่งให้เรียกมา แล้วประทานโอวาทแนะอุบายทำความเพียร โดยเปรียบกับสายพิณที่ไม่ตึงเกินไปและไม่หย่อนเกินไป ท่านจึงภาวนาในระดับพอเหมาะพอดี วางใจถูกส่วน และบรรลุอรหัตผลเป็นพระอรหันต์ผู้ทรงอภิญญา ได้รับยกย่องเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้านปรารภความเพียร

เมื่อทราบว่าพระบรมศาสดารับอาราธนาแล้ว ชาวเมืองจึงช่วยกันสร้างมณฑปขึ้นกลางพระนคร ตกแต่งด้วยไม้ดอกไม้ประดับอย่างสวยงาม รุ่งขึ้นก็ถวายมหาทานแด่ภิกษุสงฆ์ทั้งหมดโดยมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นประธาน วันเดียวกันนั้นเป็นวันเปลี่ยนฤดูที่ภัททชิย้ายปราสาท เมื่อไม่เห็นมหาชนมาเฝ้าดูตนอย่างเคยก็สงสัย ครั้นทราบเหตุจึงประสงค์จะไปฟังธรรมบ้าง เดินทางไปพร้อมบริวารหมู่ใหญ่แล้วยืนฟังธรรมอยู่ท้ายมณฑป พระบรมศาสดาทรงแสดงธรรมให้ลุ่มลึกไปตามลำดับ ภัททชิฟังด้วยจิตเลื่อมใสจนบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์ขณะที่ยังทรงเพศคฤหัสถ์ ณ ที่นั้นเอง พระบรมศาสดาจึงตรัสกับบิดาว่าหากบุตรของท่านไม่ออกบวชก็จะต้องดับขันธ์เข้าสู่นิพพาน บิดากราบทูลว่าบุตรยังเยาว์วัย ขอพระองค์ทรงบวชให้เขาด้วยเถิด พระองค์จึงประทานการบวชแบบเอหิภิกขุอุปสัมปทาให้

ท่านซักหนักขึ้นว่าเทศน์ให้เอาไปทำจนเป็นนิสัยนั้นทำอย่างไร หลวงพ่อต้องอึ้งเป็นช่วง ๆ เพราะท่านต้องการคำตอบอย่างจริงจัง จึงกราบถวายว่า สมมติทุกวัดอยากได้ลูกศิษย์และชาวพุทธที่มีวินัย เพราะเดี๋ยวนี้วินัยไม่ค่อยจะดี และอยากให้มีความอดทน เพราะพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสกับพระอรหันต์ชุดใหญ่ เมื่อวันมาฆบูชาเป็นคำแรกว่า ขันตี ปรมัง ตโป ตีติกขา คือความอดทนเป็นอุปกรณ์ในการเผาบาปอย่างยิ่ง ให้พระอรหันต์ไปสอนชาวโลกข้อแรกก็คือให้อดทนกัน

ฝากความรู้ว่าบางยุคบางสมัยที่คนกิเลสน้อย พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเวลาประกาศพระศาสนาและให้คนมาบวช ท่านให้ถือแค่ศีลแปด ไม่ถึง 227 ข้อ ภิกษุและภิกษุณีในยุคนั้นรักษาแค่ศีลแปดเท่านั้น เพราะฉะนั้นเมื่อพ่อแม่มาถึงวัดแล้วรักษาศีลแปดได้ ก็ถือว่าได้รักษาศีลของพระอรหันต์

ตรัสห้ามปัญจวัคคีย์เรียกพระตถาคตโดยระบุชื่อและใช้คำว่าอาวุโส ทรงประกาศว่าตถาคตเป็นอรหันต์ตรัสรู้เองโดยชอบ ได้บรรลุอมตธรรมแล้ว ปัญจวัคคีย์ทูลค้านว่าเคยบำเพ็ญทุกรกิริยาอย่างยิ่งยวดยังไม่บรรลุ ทรงตรัสยืนยันถึงสามครั้งว่าถ้อยคำเช่นนี้ไม่เคยตรัสที่ไหนมาก่อน ปัญจวัคคีย์จึงยอมตั้งใจฟังธรรม

ชี้ว่าเมื่อโฟกัสผิดจุด เราจะไม่จดจ่อกับความเป็นจริง เหมือนวันนี้ถ้าคนที่เรารักป่วยแล้วเราโฟกัสแค่ว่าเขาต้องหายให้ได้ พอถึงวันที่เขาตายเราก็ไม่ยอมรับ สติลอยไป ยิ่งดิ้นรนก็ยิ่งเสียประโยชน์ นางกิสาโคตมีตั้งคำถามแต่ว่าฉันอยากแก้ไข ไม่ได้ตั้งคำถามเพื่อสอบทวนและทำความเข้าใจ เมื่อนางไปเจอพระพุทธเจ้า พระองค์รู้ทันทีว่าต้องช่วยนางเพราะนางมีบุญที่จะเป็นพระอรหันต์ได้ และถ้าตอบตรง ๆ ว่าไม่มียา นางก็จะไม่ฟัง จึงตอบว่ามียารักษา เราพอช่วยได้ แต่เธอต้องช่วยเราก่อน นางจึงเริ่มเปิดรับ