ep003 ผังเวลา 10 ช่วง
พระอรหันต์ (14) พุทธานุภาพ (7) ปฏิบัติธรรม (6) พระรัตนตรัย (6) ปัญจวัคคีย์ (5) พระรัตนตรัยภายใน (5) เทวดา (5) ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร (4) ปฐมเทศนา (2) สหัมบดีพรหม (2) อาสาฬหบูชา (2) อิสิปตนมฤคทายวัน (2) กามสุข (1) ตรัสรู้ (1) ทรมานตน (1) ทางสุดโต่ง (1) ทุกรกิริยา (1) ธรรมจักร (1) พาราณสี (1) วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา (1) วิมุตติสุข (1) อมตธรรม (1) อาราธนาธรรม (1) อาฬารดาบส (1) อุทกดาบส (1) อุปมาดอกบัวสี่เหล่า (1) แสดงธรรม (1) โกณฑัญญะ (1)
วันอาสาฬหบูชาตรงกับวันเพ็ญขึ้น 15 ค่ำเดือน 8 ในสมัยพุทธกาลมีเหตุการณ์สำคัญ 4 ประการ คือ ทรงแสดงพระธรรมเทศนาครั้งแรกแก่ปัญจวัคคีย์ที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เกิดพระสาวกองค์แรกคือโกณฑัญญะบรรลุโสดาบัน เกิดพระสงฆ์รูปแรกคือพระอัญญาโกณฑัญญะอุปสมบท และพระรัตนตรัยครบเป็นครั้งแรก
หลังตรัสรู้ในวันเพ็ญเดือน 6 ทรงเสวยวิมุตติสุข 7 สัปดาห์ แล้วทรงปริวิตกว่าธรรมที่ตรัสรู้ลึกซึ้งมาก หมู่สัตว์กิเลสหนายากจะรู้ตามได้ ท้าวสหัมบดีพรหมจึงมาทูลอาราธนาให้ทรงแสดงธรรม เพราะสัตว์ที่มีธุลีในจักษุน้อยยังมีอยู่
ทรงพิจารณาหมู่สัตว์เหมือนดอกบัวที่เกิดในน้ำ บางพวกอยู่ในน้ำลึก บางพวกอยู่เสมอน้ำ บางพวกพ้นน้ำพร้อมจะบาน เช่นเดียวกับหมู่สัตว์ที่พอสอนได้ก็มีอยู่ จึงทรงรับอาราธนาของสหัมบดีพรหม
ทรงดำริว่าจะแสดงธรรมแก่ใครก่อน นึกถึงอาฬารดาบสและอุทกดาบสผู้ฉลาดเฉียบแหลมมีกิเลสเบาบาง แต่เทวดามากราบทูลว่าดาบสทั้งสองสิ้นชีวิตแล้ว ทรงตรวจดูก็ทราบว่าทั้งสองประสบความเสื่อมอย่างใหญ่ เพราะถ้าได้ฟังธรรมจะรู้ได้โดยฉับพลัน
ทรงดำริถึงปัญจวัคคีย์ทั้งห้า ผู้มีอุปการะเคยตามอุปัฏฐากเมื่อครั้งก่อนตรัสรู้ จึงเสด็จไปโปรดที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ใกล้เมืองพาราณสี
ปัญจวัคคีย์เห็นพระพุทธองค์เสด็จมาแต่ไกล นัดหมายกันว่าจะไม่อภิวาท ไม่ลุกต้อนรับ ไม่รับบาตรจีวร เพียงวางอาสนะไว้ แต่ด้วยพุทธานุภาพ เมื่อเสด็จถึงต่างลุกขึ้นต้อนรับ รับบาตรจีวร ปูอาสนะ จัดหาน้ำล้างพระบาท
ตรัสห้ามปัญจวัคคีย์เรียกพระตถาคตโดยระบุชื่อและใช้คำว่าอาวุโส ทรงประกาศว่าตถาคตเป็นอรหันต์ตรัสรู้เองโดยชอบ ได้บรรลุอมตธรรมแล้ว ปัญจวัคคีย์ทูลค้านว่าเคยบำเพ็ญทุกรกิริยาอย่างยิ่งยวดยังไม่บรรลุ ทรงตรัสยืนยันถึงสามครั้งว่าถ้อยคำเช่นนี้ไม่เคยตรัสที่ไหนมาก่อน ปัญจวัคคีย์จึงยอมตั้งใจฟังธรรม
ทรงแสดงปฐมเทศนาแก่ปัญจวัคคีย์ ตรัสถึงข้อปฏิบัติสองอย่างที่บรรพชิตไม่พึงปฏิบัติ คือการประกอบตนให้พัวพันด้วยกามสุข เป็นธรรมอันเลวของปุถุชนไม่ใช่ของพระอริยะ และการทรมานตนเองให้ลำบาก ซึ่งไม่ประกอบด้วยประโยชน์
เมื่อทรงประกาศธรรมจักรแล้ว พระรัตนตรัยได้บังเกิดขึ้นครบถ้วนเป็นครั้งแรก บรรดาเทวดาทั่วทุกชั้นฟ้าบันลือเสียงตั้งแต่ภุมมเทวาจนถึงชั้นพรหมโลก หมื่นโลกธาตุไหวสะเทือน เกิดแสงสว่างอันยิ่งใหญ่รุ่งเรืองไปทั่ว
เมื่อทราบประวัติความเป็นมาของวันอาสาฬหบูชาแล้ว ชาวพุทธควรทำจิตให้เลื่อมใสในพระรัตนตรัย และตั้งใจประพฤติปฏิบัติธรรมให้เข้าถึงพระรัตนตรัยภายในโดยเร็ว