คุณยายอาจารย์จันทร์ ขนนกยูง

คุณยายชี้ประเด็นว่า ที่ไหนมีความสกปรก ที่นั่นจะต้องมีการฆ่า คือการฆ่าสัตว์ ให้ช่วยจดไว้ และที่ไหนไร้ระเบียบ นอกจากของจะเสียหายและหายไปแล้ว ยังเป็นที่มาของการลักขโมย และการไม่รับผิดชอบต่อทรัพย์สมบัติ ทรัพย์สมบัติจะหมดไปก็เพราะความไม่เป็นระเบียบนี่เอง

ยายสั่งนักสั่งหนาว่าพวกที่ไม่สุภาพ เมื่อปนเข้ามาในหมู่คณะเมื่อไรเรื่องชู้สาวจะเกิด คือการผิดศีลข้อที่สาม เพราะคนไม่สุภาพจะพูดไม่สุภาพ แต่งตัวไม่สุภาพ มีอาการไม่สุภาพ ตอนนั้นหลวงพ่อยังโยงไม่ถึงว่าจะเป็นอย่างไร แต่เชื่อครูบาอาจารย์ที่ผ่านโลกมาก่อน ยายจึงสั่งว่าใครค้างวัดให้ถือศีลแปดดีที่สุด ครูไม่ใหญ่ก็มาจี้เรื่องนี้ด้วย ชุดขาวช่วยให้ดูสะอาด ดูเป็นระเบียบ และบังคับให้สุภาพง่ายขึ้น บรรยากาศการปฏิบัติธรรมก็จะเกิด อาการคึกคะนอง กระทืบปึงปัง โยนของโครมคราม แต่งตัวไม่เหมาะไม่สม หรือมาแหกปากร้องเพลงกันในวัดก็คือไม่สุภาพ ยกเว้นเพลงธรรมะที่ให้เด็กร้อง

ที่ไหนไม่ตรงต่อเวลา ที่นั่นจะต้องมีการพูดเท็จพูดโกหก จำไว้เลย เพราะต้องผัดผ่อน และการผัดผ่อนก็ต้องมีข้ออ้างแก้ตัว มันเป็นสายรับกันอยู่ คุณยายพูดไว้รวม ๆ ไม่ละเอียด หน้าที่ของลูกหลานคือต้องโยงหาเหตุให้เจอเอง หลวงพ่อก็โยงเอง ได้ทีละก้าวสองก้าว เพราะยังไม่ได้เป็นอัจฉริยะ ต้องฝึกกันไป

ตรงนี้ยายไม่ได้พูดอธิบาย แต่สั่งให้ทำ คือเก็บที่นอนให้ดี ม้วนเสื่อให้ดี ไม่งั้นเดี๋ยวศีลจะเอาไม่อยู่สักข้อ ยายพูดแบบสรุป หลวงพ่อจึงมาจับแยกให้เห็นภาพ ว่าคืนหนึ่งที่เรานอนแล้วเหงื่อออก เหงื่อของมนุษย์จะมีไขมันออกมาด้วย มีโปรตีนติดมาด้วย เศษไขมันเศษโปรตีนเล็ก ๆ นั้นเอากล้องส่องก็ไม่เห็น แต่มันพอจะเป็นอาหารของไรฝุ่นได้

เรื่องความไม่สุภาพต้องพูดตรง ๆ เมื่อก่อนหลวงพ่อนั่งรับแขกบนอาสนะ มีคนเอาของมาถวายก็ต้องรับประเคน ถ้าไม่มองหน้าก็กระไรอยู่ แต่พอมองก็เจอเสื้อคอลึก คนอื่นเห็นก็จะคิดไปต่าง ๆ จึงไปเล่าให้คุณยายฟัง ท่านบอกว่าก็ออกแบบเสื้อเสียสิ จึงเป็นที่มาของการดีไซน์ชุดอุบาสิกาขึ้นมา ที่ไหนไม่สุภาพก็เพราะแต่งกายไม่ค่อยเหมาะไม่ค่อยสม พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงใช้คำว่านุ่งชั่วห่มชั่ว ขนาดเป็นพระท่านยังให้นุ่งสบงถึงครึ่งแข้ง ถ้าให้พระนุ่งสบงเหนือหัวเข่าก็ดูไม่จืด จึงขอให้เอากระโปรงลงมาต่ำกว่าหัวเข่าหน่อย เป็นเพื่อนกับพระ

คุณยายไม่ได้จำแนกละเอียดอย่างที่หลวงพ่อจำแนก ท่านพูดรวม ๆ ว่าถ้าสิ่งเหล่านี้ทำไม่ดีศีลจะรักษาไม่อยู่ ยายเคยเล่าว่าเวลาหลวงพ่อเทศน์ให้เขารักษาศีลกันให้ดี มีคนบอกว่ายุคนี้มันรักษาไม่ได้หรอก เพราะแค่ในครัวก็ต้องใช้ดีดีทีฉีดยาฆ่าแมลงแล้ว จะไปรักษาศีลได้อย่างไร สมัยนั้นหลวงพ่อยังหาคำอธิบายที่ชัดเจนอย่างนี้ไม่ได้ แต่เมื่อพระเถระถามจี้ก็เหมือนไหลออกมาได้เอง จึงเล่าให้ท่านฟังว่าเราแจงกันมาอย่างนี้ เท่าที่สติปัญญาในแต่ละช่วงที่เรามี

ยืมคำพูดของคุณยายอาจารย์มาฝาก ว่าเวลาญาติโยมมาวัดมาก ๆ แล้วท่านเหนื่อย ท่านจะบอกพระบวชใหม่ ว่าสิ่งใดที่ยายอบรมให้ท่านมาแล้ว ขอยืมปากท่านไปเทศน์ให้เขาฟังแทนยาย ยายจะได้บุญด้วย ผู้เทศน์เล่าว่าตอนนั้นเพิ่งบวชได้ไม่กี่วันก็กล้า ๆ กลัว ๆ แต่วันหลังไม่ต้องรอให้คุณยายเอ่ยปาก ขึ้นธรรมาสน์แล้วก็ไม่ยอมลงง่าย ๆ

เล่าว่าท่านได้วิชาเทศน์มาจากคุณยายอาจารย์ ตอนบวชได้ประมาณเจ็ดวันไม่เกินหนึ่งเดือน คุณยายรบเร้าให้ช่วยเทศน์แทนเพราะท่านอายุมากแล้ว เมื่อถามว่าจะเทศน์เรื่องอะไรจึงจะได้ประโยชน์ ทั้งคนฟังและตัวเอง คุณยายตอบสั้น ๆ ว่าก็ถามตัวเองสิ

ยกคำคุณยายอาจารย์ที่พูดในครัววันอาทิตย์ตอนที่ญาติโยมช่วยกันล้างถ้วยล้างจานว่า จับมันเรียงพี่เรียงน้องให้ดี คือถ้วยจานช้อนชามของคุณยายมีพี่มีน้อง เรียงจากใหญ่ไปเล็กหรือตามที่ใช้บ่อย ท่านชี้ว่าแท้จริงคืออะไรจัดระเบียบได้ต้องจัด ถ้าเบื่อการจัดระเบียบก็ได้เชื้อเด็กแว้นเด็กสก๊อยมา แต่ถ้าจัดระเบียบก็ได้วัคซีนป้องกัน

ยกข้อคิดที่ได้จากคุณยายอาจารย์ ภาพที่ประทับใจคือเช้าวันอาทิตย์ถ้าฝนไม่ตก ท่านจะเตรียมตัวรับแขกตั้งแต่ตี 5 เรียกทุกคนในวัดมาเตรียมถ้วยจานช้อนชามและทำความสะอาดให้ทั่ววัด ท่านบอกว่าญาติโยมเดินทางมาไกลจะมาสร้างบุญ ต้องทำทุกอย่างให้สะอาดและทำให้เขาอารมณ์ดีตลอดทั้งวัน เพราะเขาเตรียมตัวจะไปเป็นเทพบุตรเทพธิดากัน

อธิบายว่าคุณยายอายุมากแล้วน่าจะพัก แต่ท่านมีวิธีหาบุญของท่านในฐานะเจ้าของวัด คือบุญปฏิสันถาร บุญจากการต้อนรับแขกที่ผู้เยาว์จะได้จากการต้อนรับผู้มาเยือน นอกจากเรียกทุกคนมาจัดระเบียบสถานที่ ท่านยังเตือนเรื่องหน้าตาผมเผ้าให้เรียบร้อยทุกคน เพื่อให้บรรยากาศของการปฏิบัติธรรมดี

เล่าว่าพอญาติโยมมาแต่ไกลเป็นหมู่ คุณยายรีบยกมือไหว้ก่อนเลย ทั้งที่แขกที่มาอายุคราวลูกคราวหลาน บางคนไหว้ตอบ บางคนก็เฉย ๆ วันหนึ่งหลวงพ่อได้โอกาสจึงถามว่าทำไมยายต้องไปยกมือไหว้เขาก่อน คนที่นำกลุ่มมาก็เป็นลูกศิษย์ยายทั้งนั้น หรือยายจำเขาไม่ได้ คุณยายตอบว่ามีทั้งจำได้และจำไม่ได้

คุณยายบอกว่ายิ่งเขาเข้าใจผิดจนมีความรู้สึกอย่างนั้นกับเรา ยิ่งต้องต้อนรับให้ดี ท่านที่เป็นพระอาจทำไม่ได้ แต่ยายเป็นเพียงแม่ชี ยายไหว้เขาก่อนไม่เสียหาย แล้วเขาก็จะได้เปิดใจ สิ่งที่คิดแล้วจะเป็นบาปก็จะหมดไป และวันนั้นเขาจะได้มีโอกาสสร้างบุญไปพร้อมกับหมู่คณะ

สรุปมุมมองของคุณยายว่าการเป็นผู้ใหญ่ เป็นครูบาอาจารย์ เป็นผู้ที่จะไปโปรดสัตว์โลก นอกจากมองว่าเราจะได้บุญอะไร ต้องช่วยมองด้วยว่าจะป้องกันบาปให้ใครได้บ้าง และจะเพิ่มบุญให้ใครได้อีกบ้าง เป็นนักสร้างบารมีต้องรอบคอบอย่างนี้

อธิบายว่าคุณยายทั้งรับและทั้งรุกด้วยอาการเดียวกัน รับคือรับผู้ที่ตั้งใจมาสร้างบุญอย่างเต็มที่ รุกคือรุกไม่ให้บาปเกิดกับเขาเสียก่อน เพราะเมื่อเขาเห็นผู้เฒ่าอายุรุ่นพ่อรุ่นแม่ทำตนอ่อนน้อมอย่างนั้น เขาก็อยากเข้ามาใกล้ ได้เห็นความผ่องใส น้ำเสียงและท่าทางของท่าน จึงพลิกใจเขาได้

เล่าว่าคุณยายพลิกใจคนที่ก้ำกึ่งหรือติดลบด้วยความสุภาพอ่อนโยนอ่อนน้อมเข้าหาเขา แต่สำหรับหลวงพ่อนั้นคุณยายต้อนรับด้วยกระโถน จึงยกเรื่องนี้มาเล่าเป็นวิธีพลิกใจอีกแบบหนึ่ง

เล่าว่าคุณยายเอากระดาษขนาดเอสี่ที่ลูกหลานใช้แล้วทิ้งไว้ที่กุฏิมาพับสี่ แล้วใส่ลงกระโถนแผ่นหนึ่งทุกครั้งที่บ้วนน้ำลาย พอบ้วนครั้งที่สองก็ใส่อีกแผ่น จนหลวงพ่อสังเกตเห็นแล้วถามว่าทำไมยายต้องใส่ทีละแผ่นลงไปด้วย

สรุปว่าหลวงพ่อหาบทเรียนเรื่องเอาใจเขาใส่ใจเรา เอาใจเราใส่ใจเขา มานานแล้วไม่เจอ วันนั้นจึงมาเจอและถือว่าได้ครูได้อาจารย์ คุณยายต้อนรับลูกศิษย์ด้วยกระโถน แต่ต้อนรับคนอื่นด้วยการยกมือไหว้ ถือเป็นวาสนาที่ได้เห็น แล้วโยงกลับมาเรื่องการไปชวนคนบวช

สรุปว่าความสุภาพเรียบร้อยที่เราให้เขาจะกลายเป็นเกราะป้องกันบาปกรรมด้วยกันทั้งสองฝ่าย แม้เขาจะยังไม่เข้าใจหรือต้องรีบไปก่อนก็ยังมีแต่ความปรารถนาดีต่อกัน ไม่ต้องกลัวว่าการยกมือไหว้ใครก่อนจะเป็นการลดเกียรติภูมิตัวเอง เพราะแม้แต่คุณยายอาจารย์ของพวกเราท่านก็ทำ

เจ้าของเรื่องเล่าว่ามาวัดพระธรรมกายได้ 25 ปี ทำทาน รักษาศีล เจริญภาวนา และสั่งสมบุญทุกบุญ โดยเฉพาะบุญกฐินที่ปีหนึ่งมีเพียงครั้งเดียว ซึ่งเขาทำได้ในระดับหนึ่งมาตลอด จนถึงปีพุทธศักราช 2552 ที่เป็นบุญกฐินสร้างอาคาร 100 ปีคุณยายอาจารย์ ปีนั้นเขาอยากเป็นประธานกฐินมากเพราะรักและศรัทธาคุณยายอาจารย์ แต่ตอนนั้นกำลังสร้างบ้าน หันไปทางไหนก็เป็นประธานกฐินไม่ได้ เพราะเงินที่มีเอาไปลงทุนอยู่ในตลาดหุ้น