ท้าวสักกะ

เล่าว่าเมื่อโชติกะเติบโต คนทั้งหลายถากถางพื้นที่จะสร้างบ้านให้ ทำให้บัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนด้วยเดชแห่งบุญของท่าน ท้าวสักกะดำริว่าบ้านที่พวกเขาจะสร้างไม่เหมาะสมกับบุญของโชติกะ จึงเสด็จลงมาเนรมิตปราสาทแก้วเจ็ดชั้นล้วนแล้วด้วยแก้วเจ็ดประการ กำแพงแก้วเจ็ดชั้น ต้นกัลปพฤกษ์จำนวนมาก และขุมทรัพย์ใหญ่สี่ขุมไว้ที่มุมทั้งสี่ของปราสาท ที่ซุ้มประตูทั้งเจ็ดมอบให้ยักษ์เจ็ดตนพร้อมบริวารรักษา ซุ้มแรกหัวหน้ายักษ์กับบริวารหนึ่งพัน ซุ้มที่สองสองพัน ไปจนถึงซุ้มที่เจ็ดเจ็ดพัน เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบข่าวจึงส่งฉัตรเศรษฐีไปมอบให้ ท่านจึงได้รับตำแหน่งเศรษฐีชื่อโชติกเศรษฐีตั้งแต่นั้นมา

เล่าว่าวันนั้นพระบรมศาสดาทรงบริหารพระกายแต่เช้าตรู่แล้วเสด็จเข้าพระคันธกุฎี ประทับนั่งด้วยทรงดำริว่าจะสงเคราะห์มหาทุคตะ ขณะนั้นบัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนขึ้น ท้าวเธอทรงตรวจดูจึงทราบว่ามหาทุคตะกับภรรยารับจ้างทำงานด้วยตั้งใจจะถวายภัตตาหารแก่พระภิกษุหนึ่งรูป และทรงทราบว่าพระบรมศาสดาตั้งพระทัยจะสงเคราะห์เขา ประทับคอยอยู่ในพระคันธกุฎี ท้าวสักกะจึงอยากได้บุญด้วย

ท้าวสักกะทรงจำแลงเพศเป็นชายหนุ่มที่ไม่มีใครรู้จัก เสด็จไปที่ใกล้เรือนมหาทุคตะแล้วถามว่าใครมีงานจะจ้างให้ทำบ้าง มหาทุคตะถามกลับว่าจะทำงานอะไร ท้าวสักกะตอบว่าทำได้ทุกอย่าง ปรุงข้าวต้มหุงข้าวสวยได้ จะให้ดีเลิศอย่างไรก็ทำได้ มหาทุคตะบอกว่ากำลังจะถวายภัตตาหารแก่พระรูปหนึ่งแต่ไม่มีเงินจ้าง ท้าวสักกะจึงบอกว่าไม่ต้องการค่าจ้าง ขอร่วมบุญด้วยก็แล้วกัน แล้วบอกให้มหาทุคตะไปรับพระ ส่วนตนจัดการทำอาหารให้ด้วยฤทธิ์

พระบรมศาสดาเสด็จออกมาประทานบาตรให้ เขาดีใจสุดประมาณ ประคองอุ้มบาตรนำเสด็จไปเสวยที่เรือนของตน โดยไม่สนใจทรัพย์มากมายที่พระราชาและมหาเศรษฐีมาขอซื้อบาตรในราคาแพงลิบ เขาถวายภัตตาหารด้วยจิตเลื่อมใส พระบรมศาสดาตรัสอนุโมทนาแล้วเสด็จลุกจากอาสนะ ท้าวสักกะแนะให้เขารับบาตรตามส่งเสด็จไปพระวิหาร ส่วนท้าวสักกะยืนที่ประตูเรือน แลดูท้องฟ้าและอธิษฐานจิต อาศัยบุญของมหาทุคตะและเทวานุภาพบันดาลให้ฝนรัตนชาติเจ็ดประการตกลงมาในเรือน

เมื่อกลับถึงพระวิหาร สามเณรใช้ลูกดาลที่พระเถระมอบให้เปิดประตูเข้าไปนั่งทำสมาธิภายในกุฏิ ดำเนินจิตเข้าสู่ภายใน ตามดูกายละเอียดที่ซ้อนอยู่ในกลางกายไปตามลำดับ ทำให้อาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนขึ้นด้วยอานุภาพแห่งบุญของสามเณร ท้าวเธอตรวจดูด้วยทิพยจักษุก็ทรงเห็นเหตุทั้งหมด จึงคิดว่าควรไปถวายการคุ้มครองแก่สามเณร แล้วตรัสเรียกท้าวมหาราชทั้งสี่ให้ไปไล่นกที่ส่งเสียงรบกวนในป่าใกล้วิหารและทำการอารักขาโดยรอบ ตรัสสั่งจันทเทพบุตรให้หลังมณฑลพระจันทร์ไว้ และสุริยเทพบุตรให้หลังมณฑลพระอาทิตย์ไว้ ส่วนพระองค์เองเสด็จไปประทับยืนอารักขาอยู่ที่หน้าประตูกุฏิ