ท้าวสักกะ

เล่าว่าเมื่อโชติกะเติบโต คนทั้งหลายถากถางพื้นที่จะสร้างบ้านให้ ทำให้บัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนด้วยเดชแห่งบุญของท่าน ท้าวสักกะดำริว่าบ้านที่พวกเขาจะสร้างไม่เหมาะสมกับบุญของโชติกะ จึงเสด็จลงมาเนรมิตปราสาทแก้วเจ็ดชั้นล้วนแล้วด้วยแก้วเจ็ดประการ กำแพงแก้วเจ็ดชั้น ต้นกัลปพฤกษ์จำนวนมาก และขุมทรัพย์ใหญ่สี่ขุมไว้ที่มุมทั้งสี่ของปราสาท ที่ซุ้มประตูทั้งเจ็ดมอบให้ยักษ์เจ็ดตนพร้อมบริวารรักษา ซุ้มแรกหัวหน้ายักษ์กับบริวารหนึ่งพัน ซุ้มที่สองสองพัน ไปจนถึงซุ้มที่เจ็ดเจ็ดพัน เมื่อพระเจ้าพิมพิสารทรงทราบข่าวจึงส่งฉัตรเศรษฐีไปมอบให้ ท่านจึงได้รับตำแหน่งเศรษฐีชื่อโชติกเศรษฐีตั้งแต่นั้นมา

เล่าว่าวันนั้นพระบรมศาสดาทรงบริหารพระกายแต่เช้าตรู่แล้วเสด็จเข้าพระคันธกุฎี ประทับนั่งด้วยทรงดำริว่าจะสงเคราะห์มหาทุคตะ ขณะนั้นบัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนขึ้น ท้าวเธอทรงตรวจดูจึงทราบว่ามหาทุคตะกับภรรยารับจ้างทำงานด้วยตั้งใจจะถวายภัตตาหารแก่พระภิกษุหนึ่งรูป และทรงทราบว่าพระบรมศาสดาตั้งพระทัยจะสงเคราะห์เขา ประทับคอยอยู่ในพระคันธกุฎี ท้าวสักกะจึงอยากได้บุญด้วย

ท้าวสักกะทรงจำแลงเพศเป็นชายหนุ่มที่ไม่มีใครรู้จัก เสด็จไปที่ใกล้เรือนมหาทุคตะแล้วถามว่าใครมีงานจะจ้างให้ทำบ้าง มหาทุคตะถามกลับว่าจะทำงานอะไร ท้าวสักกะตอบว่าทำได้ทุกอย่าง ปรุงข้าวต้มหุงข้าวสวยได้ จะให้ดีเลิศอย่างไรก็ทำได้ มหาทุคตะบอกว่ากำลังจะถวายภัตตาหารแก่พระรูปหนึ่งแต่ไม่มีเงินจ้าง ท้าวสักกะจึงบอกว่าไม่ต้องการค่าจ้าง ขอร่วมบุญด้วยก็แล้วกัน แล้วบอกให้มหาทุคตะไปรับพระ ส่วนตนจัดการทำอาหารให้ด้วยฤทธิ์

พระบรมศาสดาเสด็จออกมาประทานบาตรให้ เขาดีใจสุดประมาณ ประคองอุ้มบาตรนำเสด็จไปเสวยที่เรือนของตน โดยไม่สนใจทรัพย์มากมายที่พระราชาและมหาเศรษฐีมาขอซื้อบาตรในราคาแพงลิบ เขาถวายภัตตาหารด้วยจิตเลื่อมใส พระบรมศาสดาตรัสอนุโมทนาแล้วเสด็จลุกจากอาสนะ ท้าวสักกะแนะให้เขารับบาตรตามส่งเสด็จไปพระวิหาร ส่วนท้าวสักกะยืนที่ประตูเรือน แลดูท้องฟ้าและอธิษฐานจิต อาศัยบุญของมหาทุคตะและเทวานุภาพบันดาลให้ฝนรัตนชาติเจ็ดประการตกลงมาในเรือน

เมื่อกลับถึงพระวิหาร สามเณรใช้ลูกดาลที่พระเถระมอบให้เปิดประตูเข้าไปนั่งทำสมาธิภายในกุฏิ ดำเนินจิตเข้าสู่ภายใน ตามดูกายละเอียดที่ซ้อนอยู่ในกลางกายไปตามลำดับ ทำให้อาสน์ของท้าวสักกะเกิดอาการร้อนขึ้นด้วยอานุภาพแห่งบุญของสามเณร ท้าวเธอตรวจดูด้วยทิพยจักษุก็ทรงเห็นเหตุทั้งหมด จึงคิดว่าควรไปถวายการคุ้มครองแก่สามเณร แล้วตรัสเรียกท้าวมหาราชทั้งสี่ให้ไปไล่นกที่ส่งเสียงรบกวนในป่าใกล้วิหารและทำการอารักขาโดยรอบ ตรัสสั่งจันทเทพบุตรให้หลังมณฑลพระจันทร์ไว้ และสุริยเทพบุตรให้หลังมณฑลพระอาทิตย์ไว้ ส่วนพระองค์เองเสด็จไปประทับยืนอารักขาอยู่ที่หน้าประตูกุฏิ

รุกขเทวดาประจำต้นไทรเห็นว่าการแก้บนจะสร้างความพินาศแก่วงศ์กษัตริย์ทั่วชมพูทวีปแต่ไม่มีอำนาจห้าม จึงไปเฝ้าท้าวมหาราชทั้งสี่ซึ่งปฏิเสธว่าห้ามไม่ได้ แล้วไปเฝ้าท้าวสักกะเทวราชที่ดาวดึงส์ ซึ่งก็ห้ามไม่ได้ แต่บอกว่าในมนุษย์โลกและเทวโลกมีเพียงพระเจ้าสุตโสมแห่งอินทปัตนคร แคว้นกุรุ ที่อาจทำให้โปริสาทละพยศและปล่อยกษัตริย์ทั้งร้อยเอ็ดนครได้

ละครทศชาติชาดก พระเตมีย์ผู้ยิ่งด้วยเนกขัมมบารมี ตอนที่สาม ทบทวนว่าพระเจ้ากาสิกราชแห่งกรุงพาราณสีไม่มีโอรสธิดา ชาวเมืองร้องเรียน พระสนมทำพิธีบวงสรวงไม่สำเร็จ พระนางจันทาเทวีอัครมเหสีสมาทานอุโบสถศีลในวันเพ็ญแล้วตั้งสัจจาธิษฐานขอพระโอรส อานุภาพศีลทำให้บัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ของท้าวสักกะร้อน ท้าวสักกะเห็นเหตุแล้วพิจารณาหาเทพบุตรผู้มีบุญ พบเทพบุตรที่ชาติก่อนเป็นพระเจ้ากรุงพาราณสียี่สิบปี สั่งลงโทษประหารนักโทษจึงไปเกิดในอุสสุทนรกบริวารของสัญชีวมหานรกแปดหมื่นปี แล้วมาเกิดในดาวดึงส์และใกล้จุติ ท้าวสักกะเสด็จไปเชิญให้ลงไปเกิดในครรภ์พระนางจันทาเทวีเพื่อบำเพ็ญบารมี เทพบุตรโพธิสัตว์รับคำ และเทพบุตรบริวารห้าร้อยองค์ขออาสาลงไปเกิดเป็นบริวาร

ละครทศชาติชาดกเรื่องพระเตมีย์ตอนที่สี่ ท้าวสักกะร้อนอาสน์ด้วยเดชศีลและสัจจาธิษฐานของพระนางจันทาเทวี จึงเลือกเทพบุตรที่ชาติก่อนเป็นพระเจ้ากรุงพาราณสี ตกอุสสทนรกแปดหมื่นปีแล้วมาเกิดในดาวดึงส์ ให้ลงมาเกิดในพระครรภ์ เทพบุตรรับคำพร้อมบริวารห้าร้อยองค์ที่ไปเกิดในครรภ์ภรรยาอำมาตย์ พระนางรู้สึกเหมือนพระครรภ์เต็มด้วยแก้วใส สิบเดือนต่อมาประสูติพระโอรส มีทารกเกิดวันเดียวกันห้าร้อยคน พระเจ้ากาสิกราชพระราชทานเครื่องประดับและแม่นมห้าร้อยนาง ส่วนพระกุมารได้แม่นมหกสิบสี่นางที่ปราศจากโทษสิบประการ ไม่ขาวหรือดำเกินไป ไม่ผอมไม่อ้วน ไม่สูงไม่เตี้ย น้ำนมรสหวานกลมกล่อม ถันไม่หย่อนยาน ไม่เป็นโรคหืดหอบและโรคไอ

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระเตมีย์ผู้ยิ่งด้วยเนกขัมมบารมี ถอดเสียงได้ว่าตอนที่สิบห้า สุนันทสารถีเลือกรถแต่เช้า เทวดาดลใจให้เลือกรถมงคลเทียมม้ามงคล ขึ้นปราสาทกราบทูลขอพระราชทานอภัยพระนางจันทาเทวี แล้วอุ้มพระราชกุมารลงไป พระโพธิสัตว์ได้ยินพระมารดากันแสงก็ต้องตัดใจนิ่งด้วยนึกถึงความพยายามสิบหกปี รถแล่นออกจากพระนครสามโยชน์ถึงชายป่า สารถีจอดรถแล้วลงมือขุดหลุมสี่เหลี่ยม พระโพธิสัตว์เห็นว่าถึงเวลาเคลื่อนไหว จึงลูบพระหัตถ์ นวดพระบาท ลงจากรถเดินกลับไปกลับมา แล้วทดลองยกรถได้อย่างอัศจรรย์ ทรงดำริจะแต่งเครื่องประดับก่อนออกบวช วิมานท้าวสักกะร้อนขึ้น ท้าวสักกะจึงให้พระวิสสุกรรมเทพบุตรนำเครื่องประดับทิพย์ลงมาประดับพระกายให้งดงามดุจท้าวสักกะ

พระอัครมเหสีทราบว่าพระราชสวามีสวรรคต จึงเก็บของสำคัญใส่กระเช้า ปิดด้วยผ้าเก่าและข้าวสารข้างบน นุ่งผ้าเก่าปลอมเป็นหญิงชาวบ้าน ทูนกระเช้าออกทางประตูทิศเหนือ แต่ไม่เคยไปไหนลำพังจึงไม่รู้ทาง นั่งถามที่ศาลาว่ามีใครไปนครกาลจัมปากะบ้าง เพราะผู้ที่อยู่ในครรภ์คือพระโพธิสัตว์ บัลลังก์ของท้าวสักกะจึงร้อน ท้าวสักกะเนรมิตเกวียนมีประทุนและเตียงน้อย แปลงเป็นชายแก่ขับมารับ พระเทวีครรภ์แก่ขึ้นไม่ได้ แผ่นดินจึงนูนขึ้นถึงท้ายเกวียน พระนางบรรทมบนแท่นทิพย์หลับไป ท้าวสักกะขับไปราวสามสิบโยชน์ถึงแม่น้ำ ปลุกให้สรง ให้ผ้าเนื้อละเอียดและอาหารประณีต แล้วบรรทมต่อ การเดินทางจะเป็นอย่างไรให้ติดตามตอนต่อไป (ช่วงหนึ่ง Whisper ถอดคำว่าท้าวสักกะซ้ำยาวราวครึ่งนาที)

มหาชนรักษาศีลห้าและสรรเสริญพระเกียรติคุณจนแพร่ถึงสวรรค์ เทวดาในดาวดึงส์ที่ประชุมกันในสุธรรมาเทวสภาล้วนเคยสั่งสมบุญเพราะพระเจ้าเนมิราชชักชวน ต่างสนทนาว่าพระเจ้าเนมิราชสอนอะไรวิมานจึงสว่างไสว แล้วผลัดกันเล่ากุศลกรรมและสรรเสริญพระคุณผู้เป็นต้นบุญ (มีบรรทัดถอดซ้ำคั่นช่วงหนึ่ง) ครั้งหนึ่งพระเจ้าเนมิราชทรงสมาทานอุโบสถศีลวันขึ้นสิบห้าค่ำ ทรงชุดขาว ตื่นในปัจฉิมยามนั่งสมาธิแล้วดำริว่า ทานที่ให้โดยไม่เสียดายกับการรักษาศีลประพฤติพรหมจรรย์ อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ขจัดความสงสัยไม่ได้ จนทิพยอาสน์ของท้าวสักกะเกิดร้อน ท้าวสักกะทอดพระเนตรเห็นต้นเหตุ จะเสด็จลงมาแก้ปัญหาอย่างไรโปรดติดตามตอนต่อไป

สารคดีทศชาติชาดก ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่สี่ ต่อจากตอนที่แล้ว พระเจ้าเนมิราชครองราชย์ต่อจากพระราชบิดา โปรดให้สร้างโรงทานห้าแห่ง พระราชทานทรัพย์แห่งละหนึ่งแสนกหาปณะทุกวัน ทรงรักษาศีลห้าและอุโบสถศีลทุกวันพระ ชักชวนมหาชนให้สั่งสมบุญ ประชาชนตายไปเกิดในเทวโลกจนสวรรค์เนืองแน่นด้วยเทวดา พระเกียรติคุณแผ่ขึ้นไปถึงสวรรค์ทุกชั้น ครั้งหนึ่งในวันอุโบสถขึ้นสิบห้าค่ำ ทรงดำริว่าการให้ทานที่ไม่มีประมาณกับการรักษาศีลประพฤติพรหมจรรย์อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ขจัดความสงสัยไม่ได้ ทำให้ทิพยอาสน์ของท้าวสักกะร้อน ท้าวสักกะจึงเสด็จมาเพียงลำพัง ทำพระราชนิเวศน์ให้สว่างไสว ประทับยืนกลางอากาศในห้องบรรทม พระเจ้าเนมิราชทูลถามปัญหา ท้าวสักกะตอบว่าประพฤติพรหมจรรย์อย่างต่ำได้เกิดในตระกูลกษัตริย์ อย่างกลางได้เกิดเป็นเทวดา อย่างสูงสุดย่อมหลุดพ้น การประพฤติพรหมจรรย์มีอานิสงส์มากกว่าทานพันเท่าแสนเท่า

ทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่ 5 ท้าวสักกะทราบความสงสัยของพระเจ้าเนมิราช จึงเสด็จมาห้องบรรทม แผ่รัศมียืนกลางอากาศ พระเนมิราชถามว่าระหว่างทานกับการประพฤติพรหมจรรย์อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ท้าวสักกะตอบว่าพรหมจรรย์อย่างต่ำให้เกิดในตระกูลกษัตริย์ อย่างกลางให้เกิดในสวรรค์ อย่างสูงให้บริสุทธิ์หลุดพ้น พรหมจรรย์มีอานิสงส์มากกว่าทานหลายแสนเท่า แล้วเล่าเรื่องในอดีตว่ามีฤๅษีหลายหมื่นตนอยู่ที่กาญจนบรรพตในป่าหิมพานต์ ฤๅษีตนหนึ่งเหาะมาบิณฑบาตที่กรุงพาราณสี ปุโรหิตเลื่อมใส นิมนต์เข้าเรือน อยากบวชเป็นฤๅษีบ้าง ฤๅษีห้ามว่าเป็นคนของพระราชา ปุโรหิตจึงขอไปทูลลาพระราชาก่อนและนัดให้มารับวันรุ่งขึ้น

สารคดีทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราชผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่เจ็ด ต่อจากตอนก่อน ท้าวสักกะสรุปว่าพระเจ้ากรุงพาราณสีคือตนเอง แต่ไม่อาจก้าวล่วงกามภพไปเกิดในพรหมโลก ส่วนฤๅษีทั้งหมดไปได้ พรหมจรรย์จึงประเสริฐกว่าทาน แล้วกลับเทวโลกเล่าให้เทวดาฟัง เทวดาอยากเห็นพระเนมิราชผู้เป็นอาจารย์ ท้าวสักกะจึงให้มาตลีเทพสารถีนำเวชยันตราชรถลงมารับ ชาวพาราณสีเห็นรถทิพย์ในคืนวันเพ็ญนึกว่าดวงจันทร์ขึ้นอีกดวง พระเนมิราชสั่งมหาชนอย่าประมาท หมั่นสั่งสมบุญแล้วเสด็จขึ้นรถ มาตลีทูลว่าทางไปดาวดึงส์มีสองทาง คือผ่านนรกก่อนหรือตรงไปสวรรค์ พระเนมิราชเลือกดูนรกก่อนเพื่อนำมาสอนประชาชน

ท้าวสักกเทวราชตรวจดูโลกมนุษย์ด้วยทิพยเนตร ทราบว่าพระโพธิสัตว์มาเกิดเป็นมโหสถกุมารอายุเจ็ดขวบในหมู่บ้านปาจีนยวมัชฌคาม เห็นเป็นโอกาสประกาศปัญญาของพระองค์ให้ขจรขจาย จึงแปลงกายเป็นชายยากจนเข็ญใจ มาจับท้ายรถม้าของชายหนุ่มที่แวะดื่มน้ำที่สระโบกขรณีหน้าศาลาที่มโหสถสร้างไว้ ขอไปรับใช้ ชายหนุ่มให้เป็นสารถีขับรถ ส่วนตนนอนพักในรถ ครู่หนึ่งชายหนุ่มสั่งจอดรถเข้าไปทำธุระส่วนตัวในพุ่มไม้ ท้าวสักกะแปลงรอให้เสร็จแล้วแกล้งขับรถหนีไปต่อหน้า ชายหนุ่มรีบวิ่งไล่ตาม

มโหสถกุมารกำลังเล่นกับเหล่าสหายได้ยินเสียงวิวาท เจ้าของรถตะโกนให้คืนรถ ท้าวสักกะแปลงร้องสวนว่ารถของตนต่างหาก มโหสถคิดว่าคงมีคดีเกิดขึ้นอีก จึงให้คนไปเรียกทั้งสองมาที่ศาลา พินิจแล้วรู้ว่าผู้หนึ่งคือท้าวสักกเทวราช เพราะองอาจไม่เกรงกลัวและนัยน์ตาไม่กะพริบ ส่วนคนที่วิ่งตามคือเจ้าของรถ รู้ว่าเป็นคดีไม่ธรรมดาเพราะท้าวสักกะเสด็จมาทดลองปัญญา แล้วจบตอนว่ามโหสถจะตัดสินให้ปรากฏต่อมหาชนอย่างไร โปรดติดตามตอนต่อไป

ต่อจากตอนที่แล้ว มโหสถบอกมหาชนว่าชายเข็ญใจคือท้าวสักกะเทวราช เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ มโหสถจึงถามชายนั้นตรง ๆ ท้าวเธอตอบว่าใช่ มโหสถทูลว่าเสด็จมาเพียงเพื่อรถม้าที่มีค่าเล็กน้อยไม่สมเหตุ ท้าวสักกะตรัสว่ามาเพื่อประกาศปัญญานุภาพของมโหสถให้มหาชนประจักษ์ แล้วกลับร่างเป็นเทวราชทรงเหาะไปประทับกลางอากาศ ชมว่าทั่วผืนปฐพีไม่มีผู้มีปัญญายิ่งกว่า แล้วเสด็จกลับเวชยันตปราสาท

เล่าเรื่องพระมหากัสสปะ แม้มีญาณแต่ถ้าไม่ได้ใช้ก็ไม่รู้ ท่านจึงไม่ทราบว่าสองตายายที่เดินมาใส่บาตรคือพระอินทร์กับนางสุชาดา พอใส่บาตรอาหารทิพย์หอมฟุ้ง ท่านพิจารณาแล้วถามท้าวสักกะว่าทำไมต้องทำอย่างนี้ ท่านตั้งใจจะไปโปรดคนยากจน ท้าวสักกะตอบว่าไม่ได้ตั้งใจลวง แต่ตนก็เป็นคนยากคนหนึ่ง เพราะมีเทพบุตรเกิดใหม่ในดาวดึงส์ที่รัศมีมากกว่า ทั้งที่ตนเป็นพระราชาแห่งเทพ แล้วจะปกครองได้อย่างไร ครูไม่ใหญ่ว่าตอนนี้พระมหากัสสปะนิพพานแล้ว แต่บัดนี้เปิดโอกาสให้ทำบุญเต็มที่โดยไม่ต้องแปลงตัวมาลวง มาถวายวัดละบาทได้เลย พอลำพึงแล้วให้รีบทำทันที บุญและสมบัติก็จะเกิดขึ้นทันที