พระเนมิราช

ไฟล์เริ่มกลางรายการ ไม่มีช่วงเปิดรายการ คาถา และการบ้าน บรรทัดแรกพูดถึงฝนตก แล้วครูไม่ใหญ่เกริ่นว่าวันนี้มีกรณีศึกษาที่จะทำให้เข้าใจกฎแห่งกรรมได้ดีขึ้น ลังเลเรื่องชื่อเรื่องอยู่ครู่หนึ่ง บอกว่าขำ ๆ ตลกแต่เป็นเรื่องจริง (ถอดได้ว่า แต่งงานกับไก่ ยังไม่ยืนยัน) และมีมินิซีรีส์ตอนที่หนึ่งของพระเจ้าเนมิราช (ถอดเพี้ยนเป็น พระนายมิราษ) ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ก่อนไปให้แต่งเนื้อแต่งตัวให้เสร็จเรียบร้อยก่อน

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก เรื่องเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่หนึ่ง ทบทวนสามพระชาติที่ศึกษามาแล้ว พระเตมีย์ผู้ยิ่งด้วยเนกขัมมบารมีที่ระลึกชาติได้ว่าเคยตกอุสสุทนรกจึงแกล้งทำเป็นใบ้ พระมหาชนกผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมีที่ว่ายน้ำในทะเลเจ็ดวันและได้ข้อคิดจากต้นมะม่วงสองต้น และสุวรรณสามผู้ยิ่งด้วยเมตตาบารมีที่ไม่โกรธพระเจ้ากบิลยักขราชที่ยิงด้วยศรอาบยาพิษ วันนี้เป็นพระเจ้าเนมิราชผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี คือความตั้งใจมั่นแน่วแน่ในการทำความดี ตั้งใจแล้วต้องทำให้สำเร็จ ไม่เลิกกลางคันไม่ลดเป้าหมาย เหมือนภูเขาหินที่ไม่หวั่นไหวด้วยแรงพายุ ยอมตายไม่ยอมเปลี่ยนใจ

สมัยพุทธกาล เย็นวันหนึ่งพระบรมศาสดาพร้อมพระอานนท์และภิกษุจำนวนมากประทับที่สวนมะม่วงซึ่งในอดีตเคยเป็นพระราชอุทยานอัมพวันของพระเจ้ามฆเทวราช กษัตริย์กรุงมิถิลาแคว้นวิเทหะ ทรงระลึกถึงเรื่องในอดีตแล้วแย้มพระโอษฐ์ แสงตะวันกระทบพระเขี้ยวแก้วเกิดรัศมีสี่สายเวียนขวารอบพระเศียรสามรอบแล้วอันตรธานไป พระอานนท์ผู้เป็นปัจฉาสมณะทูลถามเหตุ ทรงตรัสว่าเคยอาศัยอยู่ที่นี่เจริญฌานเมื่อครั้งเป็นพระเจ้ามฆเทวราช ภิกษุทั้งหลายจึงทูลอาราธนาให้เล่าเรื่อง

ทศชาติชาดก เรื่องเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่สอง ทบทวนว่าอธิษฐานบารมีคือความตั้งใจมั่นเหมือนภูเขาหินไม่หวั่นไหวด้วยแรงลม ยอมตายไม่ยอมเปลี่ยนใจ พระพุทธเจ้าเสด็จในอัมพวัน สวนมะม่วงของพระเจ้ามฆเทวราช ทรงแย้มพระโอษฐ์ พระอานนท์ทูลถามเหตุ ตรัสว่าเคยเกิดเป็นพระเจ้ามฆเทวราช กษัตริย์กรุงมิถิลา ยุคที่มนุษย์อายุสี่แสนปี เป็นพระราชกุมาร ครองราชย์ และเป็นมหาราชอย่างละแปดหมื่นสี่พันปี วันหนึ่งเห็นพระเกศาหงอกเพียงเส้นเดียวก็ตัดสินพระทัยออกบวช อภิเษกพระโอรสองค์โตพร้อมโอวาทว่าเมื่อผมหงอกให้บวชเหมือนพ่อ แล้วอธิษฐานให้วงศ์กษัตริย์สืบเชื้อสายวงศ์บรรพชิตตลอดไป ออกบวชเป็นฤๅษีเจริญพรหมวิหารสี่ ได้ฌานอภิญญาแล้วไปเกิดในพรหมโลก พระโอรสก็ถือนิมิตผมหงอกออกบวชตาม สืบต่อกันมาราวแปดหมื่นสี่พันพระองค์

ท้าวมฆเทวราชที่อยู่ในพรหมโลกตรวจดูพระวงศ์ เห็นว่าสืบการออกบวชไม่ขาดสายถึงแปดหมื่นสี่พันพระองค์ก็ปีติ แต่เห็นด้วยฌานว่ากษัตริย์องค์ต่อไปจะรักษาประเพณีนี้ไม่ได้ จึงดำริจะสืบวงศ์เอง อธิษฐานจิตจุติจากพรหมโลกลงมาปฏิสนธิในพระครรภ์พระอัครมเหสีของพระราชากรุงมิถิลา ครบสิบเดือนก็ประสูติ วันขนานพระนาม พราหมณ์ทำนายว่าพระกุมารจะมาสืบวงศ์บรรพชิต และหลังจากพระองค์จะไม่มีพระราชาองค์ใดออกบวชอีก พระราชาปีติ เปรียบว่าลูกมาเกิดเพื่อสืบวงศ์เหมือนล้อรถที่หมุนตามกันมา จึงขนานพระนามว่าเนมิราชกุมาร แปลว่ากุมารผู้เป็นเหมือนล้อรถที่หมุนเวียนมารักษาประเพณีอันดีงามของวงศ์ตระกูล

เนมิราชกุมารรักการบำเพ็ญบุญ ให้ทาน รักษาศีลห้าและอุโบสถศีลตั้งแต่ทรงพระเยาว์ เจริญวัยก็ไม่ยินดีในเบญจกามคุณ เมื่อพระชนกครองราชย์ได้แปดหมื่นสี่พันปี ทอดพระเนตรเห็นพระเกศาหงอก เห็นความไม่เที่ยงของสังขารว่าความตายคืบคลานเข้ามา จึงพระราชทานบ้านส่วยแก่ช่างกัลบก มอบราชสมบัติแก่เนมิราชกุมาร แล้วออกผนวชเป็นดาบสในอัมพวัน เจริญภาวนาแปดหมื่นสี่พันปี แล้วไปเกิดในพรหมโลก การที่กษัตริย์ทุกองค์ออกบวชตามกันเป็นเพราะคำอธิษฐานของพระเจ้ามฆเทวราชและวาสนาบารมีที่สั่งสมมาทางเดียวกัน แต่ตลอดเวลาอันยาวนานนั้นไม่มีกษัตริย์องค์ใดได้พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและบวชในพระพุทธศาสนาเลย ได้แต่บวชเป็นดาบสแล้ววนเวียนไปพรหมโลก ช่วงที่พระสัทธรรมดำรงอยู่นั้นสั้นนักเหมือนฟ้าแลบแปลบเดียวในคืนมืด ผู้ที่ได้มาพบคำสอนแล้วหากมีโอกาสบวชก็จงฉวยโอกาสนั้นไว้ โปรดติดตามตอนต่อไป

ครูไม่ใหญ่ขยายความว่าการเป็นกษัตริย์แล้วเห็นผมหงอกเส้นเดียวก็ออกบวชไม่ใช่เรื่องง่ายเลย เพราะมีพระราชอำนาจมาก ได้ทุกอย่าง (มีช่วงถอดเสียงหลุดเป็นเสียงอืมยาว) การออกบวชเป็นเรื่องของผู้มีบุญ ยิ่งเป็นกษัตริย์ยิ่งยากที่จะสละราชบัลลังก์ แต่ในวงศ์นี้เป็นปกติถึงแปดหมื่นสี่พันพระองค์ ถ้าคูณอายุแต่ละองค์ต่อเนื่องกันไป วงศ์บรรพชิตนี้ยาวนานมาก

สารคดีทศชาติชาดก ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่สาม ทบทวนว่าพระเจ้ามฆเทวราชออกผนวชเป็นดาบส เจริญพรหมวิหารสี่ได้ฌานสมาบัติ แล้วไปบังเกิดในพรหมโลก ตรวจดูวงศ์กษัตริย์ที่ออกบวชสืบต่อมาแปดหมื่นสี่พันพระองค์ เห็นว่าองค์ต่อไปจะรักษาประเพณีไม่ได้ จึงอธิษฐานจุติลงมาเกิดในครรภ์พระอัครมเหสีแห่งกรุงมิถิลา พราหมณ์ทำนายว่าเป็นผู้มาสืบวงศ์ จึงได้พระนามเนมิราชกุมาร ผู้เหมือนล้อรถที่หมุนมาตามรอยเดิม พระชนกเห็นพระเกศาหงอกแล้วมอบราชสมบัติออกผนวชในอัมพวัน ผู้บรรยายอธิบายว่าอธิมุตตกาลกิริยา คือการอธิษฐานจิตดับชีพลงมาเกิดสร้างบารมี ปกติทำได้เฉพาะพระโพธิสัตว์ในสวรรค์ชั้นดุสิต พรหมทั่วไปทำไม่ได้ แต่มหาพรหมเนมิราชเป็นพระโพธิสัตว์ที่อธิษฐานบารมีแก่กล้าใกล้เต็มเปี่ยมจึงทำได้

พระเจ้าเนมิราชครองราชย์แล้วโปรดให้สร้างโรงทานห้าแห่ง ที่ประตูพระนครสี่ทิศและกลางพระนคร พระราชทานทรัพย์แห่งละแสนกหาปณะทุกวัน รวมวันละห้าแสนกหาปณะไม่เคยขาด ทรงรักษาศีลห้าเป็นปกติและอุโบสถศีลทุกวันพระ ชักชวนมหาชนให้ทำทาน สอนทางสวรรค์และให้ห่างอบาย ประชาชนส่วนมากตั้งอยู่ในพระราชโอวาท ตายแล้วไปเกิดในเทวโลกจนสวรรค์แน่นด้วยเทวดา ผู้ประมาททำบาปมีน้อย นรกจึงว่างเปล่าเหมือนห้องโถงร้าง พระเกียรติแผ่ไปทั่วชมพูทวีป ใครกล่าวพระนามก็ประนมมือไหว้ จนพระนามเป็นสัญลักษณ์แห่งการทำความดีและชักชวนคนทำดี

มหาชนรักษาศีลห้าและสรรเสริญพระเกียรติคุณจนแพร่ถึงสวรรค์ เทวดาในดาวดึงส์ที่ประชุมกันในสุธรรมาเทวสภาล้วนเคยสั่งสมบุญเพราะพระเจ้าเนมิราชชักชวน ต่างสนทนาว่าพระเจ้าเนมิราชสอนอะไรวิมานจึงสว่างไสว แล้วผลัดกันเล่ากุศลกรรมและสรรเสริญพระคุณผู้เป็นต้นบุญ (มีบรรทัดถอดซ้ำคั่นช่วงหนึ่ง) ครั้งหนึ่งพระเจ้าเนมิราชทรงสมาทานอุโบสถศีลวันขึ้นสิบห้าค่ำ ทรงชุดขาว ตื่นในปัจฉิมยามนั่งสมาธิแล้วดำริว่า ทานที่ให้โดยไม่เสียดายกับการรักษาศีลประพฤติพรหมจรรย์ อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ขจัดความสงสัยไม่ได้ จนทิพยอาสน์ของท้าวสักกะเกิดร้อน ท้าวสักกะทอดพระเนตรเห็นต้นเหตุ จะเสด็จลงมาแก้ปัญหาอย่างไรโปรดติดตามตอนต่อไป

สารคดีทศชาติชาดก ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่สี่ ต่อจากตอนที่แล้ว พระเจ้าเนมิราชครองราชย์ต่อจากพระราชบิดา โปรดให้สร้างโรงทานห้าแห่ง พระราชทานทรัพย์แห่งละหนึ่งแสนกหาปณะทุกวัน ทรงรักษาศีลห้าและอุโบสถศีลทุกวันพระ ชักชวนมหาชนให้สั่งสมบุญ ประชาชนตายไปเกิดในเทวโลกจนสวรรค์เนืองแน่นด้วยเทวดา พระเกียรติคุณแผ่ขึ้นไปถึงสวรรค์ทุกชั้น ครั้งหนึ่งในวันอุโบสถขึ้นสิบห้าค่ำ ทรงดำริว่าการให้ทานที่ไม่มีประมาณกับการรักษาศีลประพฤติพรหมจรรย์อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ขจัดความสงสัยไม่ได้ ทำให้ทิพยอาสน์ของท้าวสักกะร้อน ท้าวสักกะจึงเสด็จมาเพียงลำพัง ทำพระราชนิเวศน์ให้สว่างไสว ประทับยืนกลางอากาศในห้องบรรทม พระเจ้าเนมิราชทูลถามปัญหา ท้าวสักกะตอบว่าประพฤติพรหมจรรย์อย่างต่ำได้เกิดในตระกูลกษัตริย์ อย่างกลางได้เกิดเป็นเทวดา อย่างสูงสุดย่อมหลุดพ้น การประพฤติพรหมจรรย์มีอานิสงส์มากกว่าทานพันเท่าแสนเท่า

ท้าวสักกะยกเรื่องในอดีตมาเป็นตัวอย่าง ป่าหิมพานต์เป็นที่บำเพ็ญพรตของฤๅษีดาบส ทางเหนือมีแม่น้ำสีทาที่ลึกกว้างข้ามยากแต่ใสสะอาด ใกล้กันมีกาญจนบรรพตภูเขาทองสีเหมือนเปลวไฟ มีฤๅษีหนึ่งหมื่นตนบำเพ็ญเพียรภาวนา ศีลบริสุทธิ์ มุ่งเจริญสมาธิ วันหนึ่งฤๅษีตนหนึ่งเหาะมากรุงพาราณสีเพื่อบิณฑบาต ปุโรหิตเห็นอาการสงบก็เลื่อมใส นิมนต์เข้าเรือนถวายอาหารอยู่สองสามวัน เมื่อทราบว่าที่กาญจนบรรพตมีฤๅษีนับหมื่นตนล้วนได้อภิญญาสมาบัติเหาะเหินได้ ก็อยากบวชเป็นฤๅษีบ้าง แต่ฤๅษีปฏิเสธเพราะปุโรหิตเป็นผู้สนองงานของพระราชา ยังไม่เป็นอิสระแก่ตน ความปรารถนาจะบวชของปุโรหิตก็ไม่เสื่อมคลาย โปรดติดตามตอนต่อไป

ทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่ 5 ท้าวสักกะทราบความสงสัยของพระเจ้าเนมิราช จึงเสด็จมาห้องบรรทม แผ่รัศมียืนกลางอากาศ พระเนมิราชถามว่าระหว่างทานกับการประพฤติพรหมจรรย์อย่างไหนมีอานิสงส์มากกว่า ท้าวสักกะตอบว่าพรหมจรรย์อย่างต่ำให้เกิดในตระกูลกษัตริย์ อย่างกลางให้เกิดในสวรรค์ อย่างสูงให้บริสุทธิ์หลุดพ้น พรหมจรรย์มีอานิสงส์มากกว่าทานหลายแสนเท่า แล้วเล่าเรื่องในอดีตว่ามีฤๅษีหลายหมื่นตนอยู่ที่กาญจนบรรพตในป่าหิมพานต์ ฤๅษีตนหนึ่งเหาะมาบิณฑบาตที่กรุงพาราณสี ปุโรหิตเลื่อมใส นิมนต์เข้าเรือน อยากบวชเป็นฤๅษีบ้าง ฤๅษีห้ามว่าเป็นคนของพระราชา ปุโรหิตจึงขอไปทูลลาพระราชาก่อนและนัดให้มารับวันรุ่งขึ้น

ปุโรหิตเข้าเฝ้าพระราชา ทูลว่าเห็นโทษในกามทั้งหลายและเห็นอานิสงส์ของเนกขัมมะ ทางฆราวาสคับแคบเป็นทางมาแห่งธุลีคือกิเลส ทางบรรพชาปลอดโปร่งกว่า พระราชาทรงอนุญาตและขอให้บวชแล้วมาเยี่ยมบ้าง ปุโรหิตกลับเรือนสอนบุตรภรรยาให้ไม่ประมาท ตั้งมั่นในกุศล มอบสมบัติทั้งหมดให้ รุ่งขึ้นเตรียมภัตตาหารถวายฤๅษีและเตรียมบริขารรอไว้ ฤๅษีพาเดินออกนอกเมือง จับข้อมือเหาะไปป่าหิมพานต์และบวชให้ในวันนั้น ผ่านไปสองสามวันฤๅษีใหม่ทำอภิญญาห้าและสมาบัติแปดให้เกิดขึ้น

ฤๅษีอดีตปุโรหิตนึกถึงคำปฏิญญาที่ให้ไว้แก่พระราชา จึงเหาะไปกรุงพาราณสี พระราชาจำได้ ปีติ นิมนต์เข้าพระราชนิเวศน์ ถวายอาหารประณีต และอยากถวายภิกษาแก่ฤๅษีทั้งหมื่นตน ฤๅษีทูลว่าฤๅษีเหล่านั้นไม่ยินดีในรสอาหาร นำมาในเมืองไม่ได้ แนะให้พระราชาเสด็จออกไปประทับริมฝั่งแม่น้ำ (Whisper ถอดชื่อแม่น้ำว่า ศรีธา ยังไม่ยืนยันการสะกด) แล้วถวายทานที่นั่น พระราชาตั้งค่ายหลวงริมแม่น้ำ ฤๅษีทั้งหลายรับนิมนต์มาฉัน พระราชาเลื่อมใสในอิริยาบถและคุณวิเศษ นิมนต์ต่อทุกวันและถวายภัตตาหารตลอดพระชนมชีพเป็นเวลาหมื่นปี ท้าวสักกะเล่าอุทาหรณ์นี้จบแล้วจะสรุปอย่างไรให้ติดตามตอนต่อไป

สารคดีทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราชผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่เจ็ด ต่อจากตอนก่อน ท้าวสักกะสรุปว่าพระเจ้ากรุงพาราณสีคือตนเอง แต่ไม่อาจก้าวล่วงกามภพไปเกิดในพรหมโลก ส่วนฤๅษีทั้งหมดไปได้ พรหมจรรย์จึงประเสริฐกว่าทาน แล้วกลับเทวโลกเล่าให้เทวดาฟัง เทวดาอยากเห็นพระเนมิราชผู้เป็นอาจารย์ ท้าวสักกะจึงให้มาตลีเทพสารถีนำเวชยันตราชรถลงมารับ ชาวพาราณสีเห็นรถทิพย์ในคืนวันเพ็ญนึกว่าดวงจันทร์ขึ้นอีกดวง พระเนมิราชสั่งมหาชนอย่าประมาท หมั่นสั่งสมบุญแล้วเสด็จขึ้นรถ มาตลีทูลว่าทางไปดาวดึงส์มีสองทาง คือผ่านนรกก่อนหรือตรงไปสวรรค์ พระเนมิราชเลือกดูนรกก่อนเพื่อนำมาสอนประชาชน

มาตลีเทพบุตรนำพระเนมิราชไปแม่น้ำเวตรณี ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของอุสสทนรก (Whisper ถอดได้ อุสุธานรก) นรกบริวารขุมที่หนึ่งของสัญชีวมหานรก มหานรกขุมบนสุดจากแปดขุม สัตว์นรกอายุเฉลี่ยห้าร้อยปีนรกแล้วแต่กำลังวิบากกรรม อุสสทนรกล้อมมหานรกทิศละสี่ขุม รวมทั้งหมด 128 ขุม แม่น้ำเวตรณีข้ามยาก น้ำเค็มแสบร้อนเดือดพล่าน มีเถาวัลย์หนามแหลมไฟลุก หลาวเหล็กเท่าลำตาล ใบบัวเหล็กคมเหมือนมีดโกน และเครื่องประหารใต้น้ำ สัตว์นรกที่พ้นจากกำแพงสัญชีวมหานรกนึกว่าเป็นน้ำเย็นจึงกระโจนลง ถูกบาดเฉือนเป็นชิ้น ถูกเสียบหลาว ตกลงใบบัว แล้วเจอน้ำกรดกัดกิน เกิดตายนับครั้งไม่ถ้วน จบตอนด้วยโปรดติดตามตอนต่อไป

เทปทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่แปด มาตลีเทพสารถีขับเทวรถมาจอดที่สีหบัญชร พระเจ้าเนมิราชทรงปีติรับคำเชิญ มาตลีทูลถามว่าจะไปนรกหรือสวรรค์ก่อน พระองค์เลือกดูนรกก่อนเพื่อนำมาสอนประชาชน มาตลีนำไปที่แม่น้ำเวตรณีในอุสสทนรกขุมบริวารขุมที่หนึ่งของสัญชีวมหานรก เต็มไปด้วยเถาวัลย์หนามคม หลาวเหล็กและใบดาบลุกเป็นไฟ สัตว์นรกหิวกระหายกระโจนลงน้ำแล้วถูกเฉือนร่าง นายนิรยบาลยืนริมฝั่งพุ่งหอกหลาวเหมือนแทงปลา เอาเบ็ดเหล็กร้อนเกี่ยวขึ้นมางัดปากยัดก้อนเหล็กแดง ไหม้ตั้งแต่ปากจนไส้ มาตลีทูลว่าสัตว์นรกเหล่านี้สมัยเป็นมนุษย์มีเรี่ยวแรงมากแต่ใช้เบียดเบียนรังแกผู้อ่อนแอกว่า

เนมิราชชาดกตอนที่แปดต่อ มาตลีนำชมนรกขุมที่สองของอุสสทนรก สุนัขนรกไล่กัดทึ้งเนื้อสัตว์นรกจนเหลือแต่กระดูก ฝูงแร้ง กา และนกตะกรุมที่ปากและตีนเป็นเหล็กลุกเป็นไฟจิกตาและแหวกอกสัตว์นรก ตายแล้วเกิดวนตามกระแสกรรม กรรมคือมนุษย์ปากกล้า ด่าบิดามารดา ปู่ย่าตายาย พี่ชายพี่สาว ด้วยคำหยาบ ด่าไม่เว้นแม้สมณพราหมณ์ และห้ามผู้อื่นให้ทาน จากนั้นไปสโชตินรกขุมที่สาม สัตว์นรกเหยียบแผ่นดินเหล็กร้อน ถูกนายนิรยบาลเอาท่อนเหล็กลุกเป็นไฟตีจนแหลก จบด้วยโปรดติดตามตอนต่อไป

เทปทศชาติชาดก เรื่องพระเนมิราชผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่เก้า ทบทวนว่าสัตว์นรกในแม่น้ำลอยไปตามกระแสกรรม นายนิรยบาลริมฝั่งคอยทิ่มให้กลับลงน้ำ ตนใดวิบากเบาบางก็ถูกเบ็ดเหล็กเกี่ยวขึ้นมานอนบนแผ่นเหล็กร้อน งัดปากยัดก้อนเหล็กแดงจนไส้ทะลัก มาตลีเทพสารถีทูลว่าเป็นกรรมของคนชอบประทุษร้ายคนและสัตว์ ต่อมาถึงอุสสทนรกขุมที่สองซึ่งมีสุนัขนรกหลายฝูงเหยียบอกกัดกินเนื้อจนเหลือแต่กระดูก และขุมที่สามสโชตินรก สัตว์นรกถูกไล่ตีด้วยท่อนเหล็กร้อนบนแผ่นดินเหล็กลุกเป็นไฟจนแหลกเป็นจุณ เป็นกรรมของคนที่ใส่ร้ายผู้มีศีลมีธรรมที่บริสุทธิ์ ทำให้คนอื่นเข้าใจผิดติฉินนินทาจนท่านได้รับความอับอาย

มาตลีนำเวชยันตรถชมนรกต่อ ถึงอุสสทนรกขุมที่สี่ (ถอดได้ว่าอังคารกาสุนรก) นายนิรยบาลไล่ตีสัตว์นรกให้ตกลงหลุมถ่านเพลิงที่ท่วมถึงสะดือ แล้วโปรยถ่านเพลิงบนหัวซ้ำ เป็นกรรมของคนที่เรี่ยไรทรัพย์ผู้อื่นอ้างว่าจะนำไปทำบุญสร้างวิหาร แต่กลับนำไปใช้ตามใจ สร้างหลักฐานเท็จปกปิดการใช้จ่ายและหลอกเรี่ยไรต่อ ขุมที่ห้าโลหกุมภีนรก มีหม้อเหล็กใหญ่เท่าภูเขาเต็มด้วยน้ำเหล็กแดง นายนิรยบาลจับเท้าสัตว์นรกโยนหัวลงไป เป็นกรรมของคนที่ด่าสมณพราหมณ์ผู้มีศีล และตีสัตว์เลี้ยงของตนโดยไม่ปรานี

พระเนมิราชทอดพระเนตรอุสสทนรกขุมที่หก นายนิรยบาลเอาเชือกเหล็กลุกเป็นไฟผูกคอสัตว์นรกดึงจนคอขาด แต่ไม่ตาย ถูกไล่ให้ตกน้ำร้อนแล้วหัวงอกใหม่ เป็นกรรมของคนที่ตัดปีกผูกคอนกฆ่าสัตว์ด้วยการตัดหัวไว้กินและขาย ขุมที่เจ็ดเป็นแม่น้ำที่ดูน่ารื่นรมย์ สัตว์นรกหิวกระหายวิ่งลงไป น้ำกลับกลายเป็นแกลบและใบไม้ลุกเป็นไฟ กินเข้าไปแล้วเผาทั้งตัว เป็นกรรมของพ่อค้าข้าวเปลือกที่ผสมใบไม้ แกลบ ดินลงในข้าวเปลือกหลอกขาย ขุมที่แปด นายนิรยบาลล้อมสัตว์นรกเหมือนพรานล้อมเนื้อแล้วทิ่มแทงจนพรุนทั้งร่าง เป็นกรรมของคนขโมยทรัพย์ เงินทอง แพะแกะวัวควายของผู้อื่น พระเนมิราชสลดพระทัย ตรัสให้มาตลีรีบไปข้างหน้า แล้วบอกให้ติดตามตอนต่อไป ชื่อนรกแต่ละขุมถอดเสียงเพี้ยน