ภาษาบาลี

สารคดีเล่าว่าเวลา 15 นาฬิกา 30 นาที เป็นพิธีถวายปัจจัยไทยธรรมแด่พระเถรานุเถระ 3,000 วัดทั่วประเทศ สาธุชนแปรแถวเข้าประจำพื้นที่ ผู้แทนกล่าวคำอัญเชิญเทวดาและคำถวายไทยธรรม อธิบายว่าภาษาบาลีเป็นภาษาที่รักษาพระธรรมคำสอนไว้ ผู้เรียนได้บุญกุศลทุกตัวอักษร การเชิดชูความรู้ด้านปริยัติจึงเป็นหนทางนำสู่การปฏิบัติและเป็นแสงสว่างแห่งความหลุดพ้น

อธิบายว่าบาลีเป็นภาษาที่เก็บรักษาความรู้ที่สำคัญที่สุดซึ่งทำให้มนุษยชาติดำเนินชีวิตถูกต้อง ปิดอบายไปสวรรค์และพ้นจากวัฏสงสารได้ กว่าจะมีความรู้เหล่านี้มาบันทึกไว้ต้องมีการอุบัติขึ้นของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ซึ่งต้องสร้างบารมีอย่างเร็วยี่สิบอสงไขยแสนมหากัป อย่างกลางสี่สิบอสงไขยแสนมหากัป อย่างมากแปดสิบอสงไขยแสนมหากัป

พระพุทธเจ้าสร้างบารมีอย่างน้อยยี่สิบอสงไขยแสนมหากัปจนถึงแปดสิบอสงไขย สละทรัพย์ อวัยวะ และชีวิต จนตรัสรู้วิธีพ้นทุกข์ที่พญามารเอาธาตุผิดธาตุบังมาบดบังไว้ แล้วถ่ายทอดให้มนุษย์และเทวดาด้วยมหากรุณา หลังปรินิพพานคำสอนถูกเก็บไว้ในภาษาบาลีภาษาเดียว ใครได้ศึกษาจึงเป็นผู้มีบุญมหาศาล ต้องศึกษาเพื่อสอนตัวเองและทำตามจนพ้นทุกข์อย่างพระองค์ ไม่ใช่เพียงสอบได้ ให้พระอาจารย์อ่านข้อเขียนแล้วทนไม่ให้ผ่านไม่ได้ ครูไม่ใหญ่คาดหวังเพียงเห็นการยกชั้นทั่วสังฆมณฑล

ให้ช่วยพระอาจารย์ด้วยการทำข้อสอบให้สมบูรณ์ ผู้ตรวจจะยิ้มปลื้มว่าพระพุทธศาสนามีผู้พิทักษ์รักษาและเป็นแสงสว่างแก่คนรุ่นหลังแล้ว ได้นอนตายตาหลับ ต้องทำความปรารถนาของท่านให้สำเร็จ สอบไม่ได้มีปัญหาอะไรให้มาพบครูไม่ใหญ่เป็นการส่วนตัว ภาษาบาลีสมบูรณ์แล้วเป็นสัจธรรมคงที่เหมือนท้องฟ้า ไม่เหมือนความรู้ทางโลกที่เหมือนก้อนเมฆ ทฤษฎีปีนี้ถูกปีหน้าผิด แต่คำสอนนี้ถูกมาสองพันกว่าปี ผู้ได้เรียนต้องปีติภาคภูมิใจ

หลังบรรทัดคั่นช่วงพัก ครูไม่ใหญ่สอนว่าญาติโยมสนับสนุนให้พระเณรได้ศึกษาธรรมะของพระพุทธเจ้า ความรู้อื่นที่ควรเพิ่มคือภาษา ให้เอาแผนที่โลกมาอธิษฐานจิตว่าหมู่ญาติที่เคยสร้างบุญร่วมกันอยู่ประเทศไหน แล้วเอานิ้วจิ้มลงไปตั้งใจไปโปรดประเทศนั้น เรียนปริยัติ ปฏิบัติ เทศนา และภาษาของชาตินั้นให้แตกฉาน ประเทศในโลกมีไม่กี่ร้อย พุทธบุตรต้องนับเป็นล้าน ไม่ใช่บวชแล้วไปเรียนทางโลก ลาสิกขาไปเข้ามหาวิทยาลัย ซึ่งชาติต่อไปต้องไปใช้หนี้ญาติโยม การเรียนต้องมุ่งเอาความรู้มาฝึกตนตามรอยพระบาท ส่วนสอบได้เป็นผลพลอยได้ อย่าเก็งข้อสอบ ให้แตกฉานจนอาจารย์ผู้ตรวจต้องให้ผ่าน

ครูไม่ใหญ่ว่าวันนี้วันพระ มาศึกษาภาษาบาลีง่าย ๆ สั้น ๆ สำหรับนักเรียนใหม่ เรื่องกุศลกับอกุศลกรรมบถ แล้วเป็นการ์ตูนสอนน้องแป้ง ช่วงต้นถอดเสียงเพี้ยนและขาดหายราวครึ่งนาที พี่อธิบายว่ากรรมทางวาจามีสี่อย่าง พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ ทางใจมีสามอย่าง โลภอยากได้ของผู้อื่น คิดพยาบาทผู้อื่น และมีความเห็นผิด รวมสิบข้อเรียกว่าอกุศลกรรมบถสิบ ทำแล้วใจหมอง ใจหมองต้องไปอบาย แล้วท่องบาลีบทจิตเต สังกิลิฏเฐ (ถอดเสียงเพี้ยนจนอ่านไม่ได้)

ต้องเป็นมหาเศรษฐีกันทุกคน วันนี้เป็นวันพระแรม 8 ค่ำ เดือน 4 ต้องทำใจให้เข้าถึงพระในตัว พระเห็นพระ โยมก็เห็นพระภายใน เป็นสิ่งที่ชาวพุทธต้องปฏิบัติ เพื่อมีที่พึ่งที่ระลึกที่แท้จริง ชีวิตอบอุ่นใจ ปลอดภัยจากอบาย มีความสุขในปัจจุบัน แล้วชวนมาศึกษาภาษาบาลีกันหน่อย เป็นเรื่องกุศลกรรมบถสิบ

ครูไม่ใหญ่แนะนำอาจารย์ลูกที่นั่งอยู่ข้างหน้า (ครูไม่ใหญ่ตั้งเป็นอาจารย์ลูก ส่วนอาจารย์แม่ก็มีแล้ว) เธอรายงานตัวด้วยชื่อที่ถอดได้ว่า อุบาสิกาศิริมาตร พัฒนาศรี (ยังไม่ยืนยันการสะกด) ครูไม่ใหญ่ว่าแค่ฟังเสียงก็รู้ว่าจบเก้าประโยค ทำกิจกรรมบุญตลอดแต่ยังเรียนบาลีได้ เธอบอกว่ายากกว่าตอนเรียนเภสัชศาสตร์ซึ่งจบมาแล้วแต่เห็นว่าไปนิพพานไม่ได้จึงมาเรียนบาลี (คำว่าเก้าประโยคและเภสัช อนุมานจากคำที่ถอดเพี้ยนว่า ป่าท้อเก้า และ เพศัตริย์)

ครูไม่ใหญ่บอกว่าตอนแรกลมยังขึ้น ตอนนี้ติดลมแล้ว เวลาพระท่านขึ้นภาษาบาลี นั่นเป็นภาษาของพระพุทธเจ้า ต้องทำใจนิ่ง ๆ แม้ฟังไม่รู้เรื่องให้รู้ว่าท่านกำลังอ้างอิงคำศักดิ์สิทธิ์ ไม่ได้พูดเอง แม้เทวดาก็เลื่อมใส ในอากาศมีเทวดา ยักษ์ คนธรรพ์มาฟังธรรมมาก แล้วเล่าถึงสัตว์ที่ไม่ต้องผ่านการเป็นมนุษย์ แค่ฟังธรรมภาษาบาลีแล้วจิตเลื่อมใส ใสกระจ่างเหมือนเพชร ก็ไปเป็นเทพบุตรทันที (ช่วงเล่าเรื่องนี้ถอดเพี้ยนปนภาษาต่างประเทศ ไม่ได้ยินชื่อสัตว์) จึงให้ตั้งใจฟังพระสวดบาลี ถ้าไม่รู้เรื่องก็ไปศึกษาเสีย ดูอย่างอาจารย์ลูกเป็นตัวอย่าง

อย่าเสียเวลาตำหนิวัดหรือตำหนิพระ ถ้าจะแนะนำอะไรให้ไปกราบเรียนหลวงพ่อ หลวงปู่ หลวงตาด้วยความเคารพ เช่นอยากให้วัดสวยงามสะอาดร่มรื่น ไม่มีสุนัขแมวและมูลของมัน ท่านก็ยินดี ไปฟังพระเทศน์แล้วว่าไม่รู้เรื่องก็ให้พยายามฟังและศึกษาภาษาบาลี เด็กยังเรียนได้ บาลีเป็นภาษาที่เก็บคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ ไม่เข้าใจก็ถามท่าน ถ้าท่านตอบไม่ได้ก็ให้โอกาสท่านไปศึกษา พระฝากชีวิตไว้กับโยม โยมฝากจิตใจไว้กับพระ ต้องเกื้อกูลกันไปสู่ที่สุดแห่งธรรม ได้ชื่อว่าฟื้นฟูพระพุทธศาสนา ตายไปอยู่บนวิมานมองลงมาก็ยังปลื้ม นี่คือสิ่งที่ต้องทำในวันพรุ่งนี้ที่วัดข้างบ้าน

บุญประจำปีอีกงานคือพิธีมุทิตาสักการะพระภิกษุสามเณรผู้สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค และพิธีถวายสังฆทาน 3,000 วัดทั่วประเทศ ในวันสมาธิโลก อาทิตย์ที่ 6 สิงหาคม อีกหนึ่งเดือน เป็นการแสดงความยินดีกับพุทธบุตรที่ทุ่มเทศึกษาพระบาลี ภาษาที่ไม่เปลี่ยนแปลงจึงเหมาะเก็บรักษาคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าซึ่งสำคัญต่อชีวิตสรรพสัตว์

สิ่งที่ควรทำคือมาแสดงความยินดีกับผู้สอบได้เปรียญธรรม 9 ประโยค เพราะกว่าจะเรียนจบไม่ง่าย ภาษาบาลีสำคัญมากเพราะเก็บความรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ เป็นความรู้สูงสุดที่ใครศึกษาแล้วน้อมนำมาปฏิบัติจะดับทุกข์ได้ มีสุขตั้งแต่สุขธรรมดาจนถึงบรมสุข เป็นความรู้คู่ความสุขคู่ความบริสุทธิ์ ท่านศึกษาเพื่อสอนตัวเองแล้วถ่ายทอดให้ญาติโยมดำเนินชีวิตถูกต้อง (มีบรรทัดที่ Whisper ถอดหลุดแทรกช่วงกลาง)

เล่าว่าพระอาจารย์รูปหนึ่ง (ชื่อถอดเพี้ยน ยังไม่ยืนยัน) ไปดูงานพระศาสนาที่ศรีลังกา แปลกใจที่พระเถรวาทศรีลังกาเรียนภาษาบาลีแล้วสนทนากันด้วยภาษาบาลี ท่านฝากคำถามมาว่าทำไมพระไทยเรียนบาลีแล้วสนทนาเป็นภาษาบาลีไม่ได้ เหมือนเรียนภาษาอังกฤษหรือจีนก็ต้องคุยได้ ครูไม่ใหญ่ลองพูดประโยคบาลีทักทายแล้วบอกว่าได้แค่นี้ แล้วย้ำให้มาแสดงความยินดีและร่วมบุญ งานถ่ายทอดผ่าน DMC ไปทุกภูมิภาคทั่วโลก ถามว่าวันนั้นจะมากันไหม ตอบมาหน่อย แล้วเข้าเพลง

เกริ่นเทปพิเศษของพระเปรียญธรรม 9 ประโยครูปหนึ่ง ซึ่งได้แรงบันดาลใจจากสามเณรวัดพระธรรมกายที่ขึ้นไปพูดให้เห็นความสำคัญของการศึกษาพระบาลี จึงกลับมาเรียนต่อหลังเว้นไปทำศาสนกิจอื่น จนสอบได้และจะมาในวันอาทิตย์ต้นเดือนนี้

เทปสามเณรผู้พูดบนเวที บอกว่าปีนี้อายุสิบขวบแล้ว อีกไม่กี่ปีก็จะได้ประโยค 9 ขอฝากคำพูดถึงรุ่นพี่ ท่อนท้ายเป็นคำกลอนฝากถ้อยคำ แต่ถอดเพี้ยนปนภาษาอังกฤษจนอ่านไม่ได้

สารคดีเล่าว่าการร่วมพิธีมุทิตาสักการะพระภิกษุสามเณรเปรียญธรรม 9 ประโยคที่วัดพระธรรมกายเมื่อ พ.ศ. 2545 ผลักดันให้พระมหาบุญธรรม (ฉายาถอดได้ว่า ปัญญาวุฒโธ ยังไม่ยืนยันการสะกด) ซึ่งหยุดเรียนบาลีหลังสอบประโยค 6 ไปกว่าสิบปีเพราะติดงานสอนเด็ก พาเด็กเข้าค่าย สอนตามโรงเรียน ตัดสินใจกลับมาศึกษาให้แตกฉานตามอย่างพระเทพกิตติปัญญาคุณผู้เป็นพระอาจารย์ ท่านเล่าว่าทึ่งที่สามเณรตัวเล็ก ๆ (ชื่อถอดได้ว่า ถาปนวุฒิ อายุราว 9-10 ขวบ) ขึ้นพูดต่อหน้าที่ประชุมได้ ทำให้อยากมางานแบบนี้ในฐานะผู้ฉลองไม่ใช่ผู้ร่วมงาน ปี 2549 ทุ่มเทเต็มที่จนสอบผ่าน กำลังใจช่วงสุดท้ายมาจากการไปวัดพระธรรมกาย ได้ฟังสามเณรพูดและเพลงเกี่ยวกับประโยคเก้า เป็นพลังฮึดสู้ (ช่วงกลางถอดเพี้ยนปนภาษาอังกฤษ)

ครูไม่ใหญ่บอกว่ากว่าจะเรียนจบเปรียญธรรม 9 ประโยคไม่ใช่เรื่องธรรมดา แล้วถามอาจารย์ที่อยู่ในห้องซึ่งเคยขึ้นไปรับปริญญาตรีมาแล้ว (สาขาถอดไม่ชัด) ว่าเปรียญธรรมเก้ายากกว่าในแง่ไหน ได้คำตอบว่าต้องละเอียดทุกจุด ผิดแทบไม่ได้ ต้องรอบคอบและเข้าใจทุกศัพท์ทุกคำ ครูไม่ใหญ่สรุปว่าพระที่เรียนจบเก้าประโยคคือวีรบุรุษกองทัพธรรมที่เรียนภาษาบาลีรักษาคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าไว้ ส่วนวีรบุรุษกองทัพธรรมอีกแบบคือพุทธบุตรที่อุทิศชีวิตรักษาพระศาสนาในสี่จังหวัดชายแดนภาคใต้ แล้วกราบขอบพระคุณพระมหาเถระที่มาให้กำลังใจอีกครั้ง