ตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า

ย้ำว่าในมนุษย์หกพันกว่าล้านคนบนโลก มีเพียงซูเปอร์ไวเซอร์ที่นั่งอยู่ข้างหน้านี้เท่านั้นที่ได้โอกาสพิเศษรับบุญตรงนี้ แม้เทวดาบนสวรรค์ยังมาทำหน้าที่นี้ไม่ได้เพราะสื่อสารกับมนุษย์ไม่ได้ แม้สื่อสารได้มนุษย์ก็จะตกใจหนีไปก่อน จึงอย่าให้ผิดหวัง ให้ยินดีว่าได้ทำหน้าที่ที่ดีที่สุดที่มนุษย์จะพึงมีให้แก่มนุษย์ทั้งหลาย และบอกว่าเยาวชนที่ได้ฟังคำสอนจากการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าจะเบิกบานเหมือนดอกไม้ที่ถึงเวลาบาน

บอกว่านักเรียนใหม่คงยังไม่ทราบว่าการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้ามีประวัติความเป็นมาอย่างไร ซูเปอร์ไวเซอร์นอกจากไปแจกข้อสอบก็ยังทำหน้าที่กัลยาณมิตรให้แสงสว่างแก่ทุกคน จึงจะมีสกู๊ปพิเศษให้ดูเพื่อให้เห็นว่าเป็นการเสียสละที่ยิ่งใหญ่ไม่ธรรมดา โดยเฉพาะบางจุดที่สถานการณ์ยังไม่สงบ พระก็ดีญาติโยมก็ดีถูกทำร้ายถูกเบียดเบียน แต่นักรบกองทัพธรรมไม่หวั่นไหว คำนึงอย่างเดียวว่าจะทำอย่างไรให้พี่น้องไทยได้เรียนรู้ธรรมะตั้งแต่เยาว์วัย

เล่าว่าจุดเริ่มต้นอยู่ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในปีพุทธศักราช 2525 โดยนิสิตนักศึกษาที่ผ่านการอบรมธรรมทายาทเป็นผู้จัด ใช้หัวข้อมงคลสูตร 38 ประการ ซึ่งเป็นหัวข้อธรรมที่ทุกคนจำเป็นต้องรู้ ไม่รู้ก็ดำเนินชีวิตผิดพลาด โดยจัดกิจกรรมเชิญชวนนักเรียน นิสิตนักศึกษา ครูบาอาจารย์ และประชาชนที่สนใจมาศึกษาธรรมะ ชมนิทรรศการมงคลชีวิต และสอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ทำให้เกิดการตื่นตัวทางศีลธรรม มีนักเรียนเข้าร่วมสอบครั้งแรก 382 คน

บอกว่าผู้ตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า 382 คนแรกตอนนี้อายุเลขสามเลขสี่กันแล้ว ไม่ทราบว่ายังอยู่หรือเปล่า แต่ถ้าได้ยินก็ให้ดีใจว่าเป็นชุดบุกเบิก จนนำมาสู่ครั้งที่ 24 ในปีนี้ ในครั้งนั้นได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เสด็จมาทอดพระเนตรงานเป็นการส่วนพระองค์ และมีพลเอกอาทิตย์ กำลังเอก ซึ่งขณะนั้นเป็นผู้บัญชาการทหารบก เป็นประธานในพิธีเปิดนิทรรศการทางก้าวหน้าครั้งแรกของโลก

แบ่งพัฒนาการทางก้าวหน้าเป็นสี่ยุค ยุคที่หนึ่งครั้งที่ 1 ถึง 5 พ.ศ. 2525 ถึง 2529 จากร้อยเป็นพัน คือจาก 382 คนเป็น 6,570 คน ยังจัดสอบในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ยุคที่สองครั้งที่ 6 ถึง 10 พ.ศ. 2530 ถึง 2534 จากพันสู่หลักหมื่น คือ 13,726 คน ขยายสนามสอบไปต่างจังหวัด ยุคที่สามครั้งที่ 11 ถึง 16 ถึง พ.ศ. 2540 จากหลักหมื่นสู่หลักแสน เกิดการรวมตัวของบัณฑิตชมรมพุทธ ก่อตั้งชมรมเป็นศูนย์ประสานงานกลางในปี 2535 และยุคที่สี่ครั้งที่ 17 ถึง 24 พ.ศ. 2541 ถึงปัจจุบัน จากหลักแสนสู่หลักล้าน

บอกว่าการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าเป็นการสอบความรู้ทางพระพุทธศาสนาที่มีผู้เข้าสอบมากที่สุดในโลก ถึงสี่ล้านหนึ่งแสนเศษในครั้งที่ 20 ปี พ.ศ. 2544 จาก 382 คนมาถึงสี่ล้านเศษไม่ใช่เรื่องธรรมดา เทวดายังทำไม่ได้ และย้ำว่ายังไม่พอ ต้องก้าวหน้าต่อไป โดยได้รับการรับรองเป็นโครงการวัฒนธรรมเพื่อสันติภาพขององค์การยูเนสโก ซึ่งเป็นองค์การของสหประชาชาติที่ดูแลการศึกษา วิทยาศาสตร์ และวัฒนธรรม เพราะไม่มีผืนแผ่นดินใดในโลกที่ตอบปัญหาธรรมะได้ถึงสี่ล้านกว่าคนโดยไม่จำกัดความเชื่อ

รายงานว่าครั้งที่ 24 พุทธศักราช 2548 มีผู้เข้าร่วมโครงการลงทะเบียน 4,138,501 คน จากสถานศึกษา 14,480 แห่งทั่วประเทศ สอบพร้อมกันทั่วประเทศวันเสาร์ที่ 26 พฤศจิกายน 2548 โดยมีศูนย์สอบประจำอำเภอ ลงไปถึงระดับตำบลและหมู่บ้าน มีเยาวชนนิสิตนักศึกษาอาสาไปทำหน้าที่ผู้ประสานงานศูนย์สอบในฐานะธรรมทูต ร่วมครึ่งหมื่น จาก 61 สถาบันทั่วประเทศ

ชมภาพประวัติศาสตร์ของงานทางก้าวหน้าครั้งที่หนึ่งที่ศาลาพระเกี้ยว จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เสด็จทอดพระเนตรชมนิทรรศการเป็นการส่วนพระองค์ โดยดูป้ายงานทางก้าวหน้าครั้งที่หนึ่งก่อน แล้วบอกว่าตอนนั้นทำกันอย่างเรียบง่าย

ให้ลูกนักเรียนทายภาพบุคคลในประวัติศาสตร์โดยมีรางวัล ภาพแรกตอบถูกว่าเป็นพระมหา ดร. สมชาย ฐานวุฑโฒ ภาพที่สองเป็นอาจารย์ที่ปรึกษาชมรมพุทธศาสตร์ทุกสถาบัน ซึ่งอุทิศตนเป็นที่ปรึกษาเรื่องทางก้าวหน้ามาตลอด ทำให้เยาวชนของชาติ ครูบาอาจารย์ และผู้ที่ได้ศึกษาได้เรียนรู้เรื่องราวความจริงของชีวิต และก้าวเข้ามาสู่ร่มเงาพระพุทธศาสนาเป็นจำนวนมาก ตอนนี้ท่านอยู่ในที่สงบตามลำพังในวัยที่สูงอายุ ตั้งใจจะประพฤติปฏิบัติธรรม

เล่าว่าการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าสอบกันตั้งแต่ยอดดอยถึงท้องทะเล บนยอดดอยจุดตะเกียงจุดเทียนไขดูหนังสือกัน หักดินสอแบ่งปันกันตอบ และเป็นสิ่งที่น่าทึ่งว่าทุกศาสนิกมาตอบปัญหาธรรมะนี้ ตั้งแต่ยอดดอย เชิงดอย พื้นราบ ภาคเหนือสุดจนถึงภาคใต้

บอกว่าแม้ในสถานการณ์ตอนนี้ที่สี่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ก็ยังมีความตั้งใจที่จะตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ยืนยันเจตนารมณ์ตรงนี้ แม้ครูไม่ใหญ่บอกว่าถ้าสถานการณ์ยังไม่พร้อมก็เลื่อนไปก่อนได้จนกว่าจะสงบเรียบร้อย แต่ก็ไม่ยอมเลื่อน แสดงว่าทุกคนให้ความสำคัญว่าธรรมะเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งในการดำเนินชีวิต แล้วชมภาพปีที่ผ่านมาที่พี่น้องผองไทยแม้ต่างความเชื่อก็ถือร่มกางร่มมาตอบปัญหาธรรมะกลางสายฝน

ชวนดูข้อมูลว่าที่ไหนตอบปัญหาธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้มากที่สุดในโลก โดยอ้างอิงข้อมูลสำนักงานแม่กองบาลีสนามหลวงและแม่กองธรรมสนามหลวง ย้อนหลังห้าปีตั้งแต่ พ.ศ. 2544 ถึง 2548 แล้วให้เดาว่าระหว่างบาลี นักธรรม ธรรมศึกษา และทางก้าวหน้า ใครเป็นแชมป์ ในปี 2544 บาลีสี่หมื่นเศษ นักธรรมแสนเก้าหมื่น ธรรมศึกษาห้าแสนหกหมื่นเศษ ส่วนทางก้าวหน้าสามล้านแปดเกือบสี่ล้าน

ไล่ตัวเลขทีละปีว่าปี 2545 บาลีสี่หมื่นเศษ นักธรรมแสนแปด ธรรมศึกษาหกแสนสี่หมื่นเศษ ทางก้าวหน้าสี่ล้านสามแสนเศษ ปี 2546 บาลีสี่หมื่นเศษ นักธรรมลดเหลือแสนหกหมื่นเศษ ธรรมศึกษาเพิ่มเป็นเจ็ดแสนสามหมื่นเศษ ทางก้าวหน้าสี่ล้านหกหมื่นเศษ ปี 2547 บาลีลดลง นักธรรมเหลือแสนห้า แต่ธรรมศึกษาขึ้นถึงแปดแสนแปดหมื่นเศษ ทางก้าวหน้าสี่ล้านเก้าแสนเศษ และปี 2548 บาลีสามหมื่นห้าพันเศษ นักธรรมลดลงอีก ธรรมศึกษาเพิ่มขึ้นเป็นล้านหนึ่งเศษเพราะแรงกระตุ้นของ DMC ส่วนทางก้าวหน้าสอบ 4,138,501 คน

บอกว่านักเรียนนิสิตนักศึกษาทั่วประเทศตามข้อมูลกระทรวงศึกษาธิการเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2548 มี 15,658,051 คน เราทำได้สี่ล้านกว่าแล้ว ถ้าผู้รับผิดชอบเห็นคุณค่าและความสำคัญของการปลูกฝังเยาวชนตั้งแต่ยังเยาว์วัย รวมกับครูบาอาจารย์อีกเกือบล้านคนทั่วประเทศ ให้ทั้งสิบห้าล้านคนได้สอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ครูไม่ใหญ่เชื่อว่าบ้านเมืองเราจะอยู่เย็นเป็นสุขและทุกสิ่งจะดีขึ้น

ครูไม่ใหญ่ตอบว่าผู้เขียนมีเพื่อนไม่ดีอยู่หลายปีเพราะกรรมคบคนพาลในอดีต ทำให้มีเชื้อพาลติดมาดึงดูดเข้าไปสู่วงจรนั้นอีก แต่มีบุญที่เคยทำกับหมู่คณะมาทั้งในอดีตและปัจจุบันมาตัดรอนเชื้อนี้ให้หมดไป จึงออกจากวงจรได้ และบุญนี้ยังคุ้มไม่ให้ทำสิ่งไม่ดีเหมือนเพื่อน ๆ แม้ตอนอยู่ในวงจรนั้น ส่วนที่กว่าจะเข้าใจเรื่องการสร้างบารมีต้องใช้เวลาหลายปีก็เพราะกรรมคบคนพาลทำให้ยังมีเชื้อแห่งโมหะความหลงบังใจอยู่ และย้ำว่าถ้าได้มาตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าก็จะไม่พลาดมงคลข้อแรกเรื่องไม่คบคนพาล

ผู้เขียนได้รับเลือกเป็นรองประธานชมรมพุทธศาสตร์ของจุฬาฯ ชวนนิสิตนักศึกษามาอบรมธรรมทายาท บอกบุญชวนคนสร้างพระได้ห้าสิบองค์ ร่วมงานสอบตอบปัญหาธรรมะที่นำธรรมะไปสู่เยาวชนทั่วประเทศนับล้านคน โดยการเรียนก็ดีด้วย มีสามสิ่งในใจตลอดคือการปฏิบัติธรรม ภารกิจการเรียนกับงานชมรม และนโยบายของหลวงพ่อ แล้วบอกว่าหลวงพ่อเป็นแรงบันดาลใจยิ่งใหญ่ ครูไม่ใหญ่ตอบติดตลกว่าไม่ทราบ ท้ายช่วงมีเสียงถอดปนภาษาอังกฤษฟังไม่ชัด

หลังช่วง jingle พักสักหน่อย บอกว่าวันมาฆบูชาจะมีการมอบโล่รางวัลผู้ชนะเลิศตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า มีโล่พระราชทานด้วยหรือไม่ และมีจากพระสังฆราชหลายประเทศ ปีนี้มาเยอะ แล้วพาดูผังพื้นที่ที่นั่งผู้รับโล่ ที่นั่งพระภิกษุ และพื้นที่สาธุชน ชวนพระมาร่วมเป็นกำลังใจและเป็นเนื้อนาบุญ

ดูแผนผังสภาธรรมกายสากลซ้ำอีกครั้งเพื่อนักเรียนใหม่ ในวันนั้นมีการรับโล่ของผู้ชนะเลิศการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ทั้งนักเรียนและนิสิตนักศึกษา มีที่นั่งพระ ที่สาธุชน พื้นที่ฉันภัตตาหาร ที่จุดมาฆประทีปเต็มลานธรรม แท่นโคมประธานเอกพิเศษสุดอยู่ตรงกลาง โคมประธานเอกพิเศษชุด A 34 ชุด ชุด B 60 ชุด และชุด C 86 ชุด รายละเอียดสอบถามผู้ประสานงาน แล้วดูภาพเพอร์สเปกทีฟ ที่นี่เป็นที่จุดมาฆประทีปที่ใหญ่ที่สุดในโลกแม้จะมีการจุดทั่วโลก ภาพที่เตรียมไว้ให้นักเรียนใหม่ดูว่าวันนั้นทำอะไรบ้างเตรียมมาไม่ทัน อาจได้ดูวันพรุ่งนี้ ช่วงกลางมีบรรทัดถอดเสียงเพี้ยนสั้น ๆ

ครูไม่ใหญ่ทบทวนบุญที่นักเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยาไปช่วยกันสร้างเมื่อวาน ทำใจใสตั้งแต่เช้าจนค่ำ จุดมาฆประทีปเป็นพุทธบูชาและถ่ายทอดผ่านจานดาวธรรมไปทั่วโลก ถือว่าพัฒนาขึ้นอีกระดับแต่ยังไม่สมบูรณ์ เพราะฝนตกหนักจนน้ำท่วมกรุงเทพฯ คนที่มาภายหลังจึงไม่ได้ยินคำแนะนำ ทบทวนลำดับงานตั้งแต่ใส่บาตรตอนเช้า สวดมนต์เจริญภาวนาภาคสาย ถวายสังฆทาน ฟังเรื่องราวของเพื่อนนักเรียน แสดงมุทิตาจิตแก่นักเรียนนิสิตนักศึกษาผู้ชนะการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ผู้มอบรางวัลว่าเป็นปีแรกที่ข้ามน้ำข้ามทะเลมามอบรางวัลให้เด็ก ภาคค่ำทุกคนใจใสยิ้มสดชื่นเพราะรอคอยมาหนึ่งปี ปีนี้ตั้งใจสร้างบุญให้สมบูรณ์ขึ้น

ผู้ประกาศหญิงเกริ่นว่าวันมาฆบูชาเป็นวันจาตุรงคสันนิบาตและวันที่พระพุทธเจ้าประกาศอุดมการณ์ หลักการ และวิธีการเผยแผ่พระพุทธศาสนา แล้วพาชมบรรยากาศงานวันมาฆบูชา 13 กุมภาพันธ์ 2549 เช้า 6.30 น. ตักบาตรพระภิกษุสงฆ์นับพันรูป กัลยาณมิตรกล่าวเปิดงาน สาธุชนทั้งในและต่างประเทศใส่บาตร ภาคสายพระราชภาวนาวิสุทธิ์นำนั่งสมาธิ พิธีมอบโล่รางวัลผู้ชนะการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าครั้งที่ 24 ภาคค่ำ 18.00 น. พระราชภาวนาวิสุทธิ์จุดไฟชนวน นำนั่งสมาธิ ผู้แทนอุบาสกอุบาสิกาจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย กล่าวคำบูชามาฆฤกษ์ จุดประทีปเทียนชัยส่งต่อพระภาวนาวิริยคุณเวียนประทักษิณรอบมหาธรรมกายเจดีย์ ครอบครัวประธานในพิธีจุดประทีปโคมเอก ทะเลโคมประกาศแก่นแท้คือโอวาทปาติโมกข์ ชื่อผู้กล่าวเปิดงานและครอบครัวประธานถอดเสียงเพี้ยนยังไม่ยืนยันการสะกด

บอกว่าเวลาผ่านไปเร็ว วันมาฆบูชาเหมือนแป๊บเดียว วันนั้นมีพิธีพิเศษภาคบ่ายคือพิธีมอบโล่พระราชทานและโล่เกียรติยศแก่ผู้สอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าครั้งที่ 24 ปีนี้มีผู้สอบสี่ล้านเศษ ตั้งใจว่าปีหน้า 2550 ควรเป็นปีพิเศษเพราะในหลวงจะทรงพระชนมายุครบ 80 พรรษา อยากให้เยาวชนสอบ 10-15 ล้านคนและครูก็มาสอบด้วย เพื่อถวายให้พระองค์ปีติเพราะพระราชทานโล่มาทุกปีรวม 24 ครั้งแล้ว ถือว่าเป็นแห่งแรกของโลก ประเทศอื่นที่มีประชากรมากกว่าก็ยังทำไม่ได้ ชวนให้ปีหน้าทำให้อัศจรรย์ แล้วเข้าเทปทบทวนบุญพิธีนั้น

กลับมาจากเทป บอกว่าถ้าได้เยาวชน 14-15 ล้านคน และครูหกแสนกว่าคนมาสอบด้วย จะเป็นกำลังใจแก่เยาวชน ครูอาจารย์จะได้ศึกษาธรรมะเป็นต้นบุญต้นแบบที่ดีของโลก ยังมีเวลาอีกประมาณหนึ่งปี เตรียมไว้แล้วรับรองไม่เหมือนใคร ถ้าไม่ถึงก็ค่อยว่ากันอีกที

ครูไม่ใหญ่ยกตัวอย่างเด็กที่ออกอากาศเมื่อวาน ชื่อถอดได้ว่า แม็กซิโม หรือ Maximo (ยังไม่ยืนยันการสะกด) ตอนแรกดื้อ ถามอะไรก็ไม่รู้ แต่ได้รับการหล่อหลอมจนเปลี่ยนไปในทางดี ปฏิบัติธรรมได้ผลดี การเรียนดีขึ้น พ่อแม่เป็นสุข เมื่อวานตัดต่อมาแค่สามนาทีกว่า แต่จริง ๆ พูดต่อเนื่องสองชั่วโมง ไม่พูดตามที่ใครบอกแต่พูดจากสิ่งที่เกิดกับตัวเอง ถ้าเด็กทุกโรงเรียนเป็นอย่างนี้โลกต้องหันมาดูประเทศไทย ตอนนี้โลกหันมาดูบุรีรัมย์ ซึ่งเป็นจังหวัดแรกของโลกที่ทั้งครูและนักเรียนสอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า 100 เปอร์เซ็นต์ (ช่วงนี้ถอดเพี้ยนเล็กน้อย)

ต่อมาอาการเม็ดเลือดน้อยกว่าปกติที่เป็นมาดีขึ้น (ชื่อโรคถอดเพี้ยน) หลังจบมหาวิทยาลัยทำงานนักกายภาพบำบัดพาร์ตไทม์ที่โรงพยาบาลแห่งหนึ่งราวแปดเดือน จนมีโอกาสเข้าโครงการที่วัดและได้พบพระอาจารย์ท่านหนึ่ง มาสร้างบารมีที่วัด รับบุญเป็นครูแก้วอยู่ส่วนประเมินคุณภาพและการศึกษา สุดท้ายเข้าโครงการบัณฑิตแก้ว ช่วยงานส่วนการสอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ทำเอกสารโครงการ คู่มือการอบรม จัดกิจกรรม ดูแลการจัดสอบและศูนย์สอบ แต่ชีวิตบัณฑิตแก้วมาถึงจุดเปลี่ยนเพราะโรคกระดูกสันหลังคดที่เป็นมาตั้งแต่อายุสิบสองขวบ แม้ยังทำงานได้และแพทย์ยืนยันว่าโรคจะไม่ลุกลามเพราะกระดูกหยุดเจริญเติบโตแล้ว แต่ทำให้สร้างบารมีในวัดได้เพียงสี่ปี ครูไม่ใหญ่ว่าเสียดายจัง

ดีใจที่เป็นจังหวัดอ่างทอง แล้วเล่าว่ามีจังหวัดหนึ่งเป็นจังหวัดแรกที่ทั้งครูและนักเรียนสอบตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้าทั้งจังหวัด คือบุรีรัมย์ ยังปลื้มไม่หายที่ในวันงานจุดเทียนชัยถวายพระพร บุรีรัมย์จัดรถมาเองพานักเรียนมาอยู่ฝ่ายต้อนรับ อ่างทองอยู่ใกล้แค่นี้ อาจเป็นจังหวัดที่ตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า แต่จังหวัดไหนจะเป็นจังหวัดแรกที่พาครูทุกคนทั้งจังหวัดรวมทั้ง ผอ. ขึ้นไปปฏิบัติธรรม กำลังรอคอยอยู่ แล้วให้ดูภาพ ผอ. ท่านนี้ว่ามีผม คิ้ว ตา จมูก ปาก มือข้างละห้านิ้วเหมือนเรา ไม่ต้องดูแหวนเพชร ท่านทำได้คุณครูทั้งหลายก็ทำได้

ผู้เขียนเป็นอาจารย์ประสานงานหลักโครงการตอบปัญหาธรรมะทางก้าวหน้า ได้รับการสนับสนุนจากผู้บริหาร นักเรียนทุกคน ครูทุกคน และนักการภารโรงเข้าร่วมสอบ ครูไม่ใหญ่เสริมว่าจังหวัดบุรีรัมย์เป็นจังหวัดแรกที่ครูและนักเรียนทั้งจังหวัดสอบ ส่วนโรงเรียนนี้น่าจะเป็นโรงเรียนแรกของโลกที่นักการภารโรงร่วมสอบด้วย ผู้เขียนยังได้เป็นประธานรวบรวมข้อมูลส่งประกวดโครงการส่งเสริมการปลุกกระแสคุณธรรมในสถานศึกษาที่ชมรมพุทธศาสตร์สากลจัด (ชื่อชมรมถอดไม่ชัด) โรงเรียนได้รับคัดเลือกเป็นสถานศึกษาดีเด่น (ที่ถอดได้ว่าระดับ 5 น่าจะเป็นระดับภาค เพราะสกู๊ปช่วงหลังบอกว่าระดับภาคกลาง) ได้มารับรางวัลที่วัดในวันบุญใหญ่ ภาพบรรยากาศวันนั้นยังติดตาตรึงใจ ครูไม่ใหญ่แทรกว่าคำว่าศีลธรรมกว้างกว่าคุณธรรม