พระมหาชนก

ไฟล์เริ่มที่ท้ายประโยคว่าเป็นมนุษย์กันนะจ๊ะ ช่วงเปิดรายการและบทประจำต้นรายการไม่อยู่ในไฟล์นี้ ครูไม่ใหญ่บอกว่าวันนี้เป็นละครพระเตมีย์ตอนสุดท้าย จากทั้งหมดยี่สิบสองตอน ยาวราวยี่สิบนาที ตอนต่อไปจะเป็นเรื่องพระมหาชนก ผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี และอาจปรับเวลาของรายการฝันในฝันให้ร่นกลับมาราวครึ่งชั่วโมง เพื่อให้มีโอกาสนั่งสมาธิได้นานขึ้น ได้พักผ่อน แล้วมาใส่บาตรตอนเช้า เพราะทางวัดพระธรรมกายเลื่อนเวลาฉันมาเป็นหกโมงครึ่ง และอาจสลับวันหนึ่งเป็นเคสสตัดดี้ อีกวันหนึ่งเป็นเรื่องอื่น ก่อนจะไปถึงตรงนั้นให้มาแต่งเนื้อแต่งตัวให้เสร็จเรียบร้อยก่อน

ครูไม่ใหญ่ว่าต้องตอบย้ำซ้ำเดิมให้คล่องปากขึ้นใจ โดยเฉพาะนักเรียนใหม่ต้องศึกษาไว้ เพื่อดำเนินชีวิตไม่ผิดพลาด เพราะความผิดพลาดมีอบายภูมิ ทั้งนรก เปรต อสุรกาย สัตว์เดรัจฉานรองรับอยู่ วันนี้มีเรื่องราวดี ๆ ของเคสสตัดดี้ที่ทำให้เข้าใจกฎแห่งกรรมดีขึ้น ชื่อเรื่องที่ถอดได้ว่าปล่อยเงินเพราะสุดขีด (ถอดไม่ชัด ดูชื่อจริงในช่วงเคส) และมีมินิซีรีส์ทศชาติชาดก วันนี้เป็นตอนที่หนึ่งของพระมหาชนก ผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ก่อนจะไปถึงตรงนั้นให้มาแต่งเนื้อแต่งตัวให้เสร็จเรียบร้อยก่อน

หลังคำถามเคสไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวสองนาทีครึ่ง แล้วเริ่มเทปมินิซีรีส์ทศชาติชาดก ผู้บรรยายทบทวนพระชาติที่ผ่านมาคือพระเตมีย์ผู้ยิ่งด้วยเนกขัมมบารมี ที่เกรงกลัวภัยในมหานรกยิ่งกว่ากลัวตาย แม้ถูกทดลองอย่างหนักก็ไม่ละทิ้งมโนปณิธาน จนอายุสิบหกพรรษาได้เสด็จออกผนวช มีพระญาติ ข้าราชบริพาร และกษัตริย์ต่างเมืองบวชตามจำนวนมาก วันนี้จะศึกษาพระมหาชนกผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ความเพียรอย่างเอาชีวิตเป็นเดิมพัน ถ้าถามว่าทำไมต้องเพียรอย่างอุกฤษฏ์ แม้เพียรไปก็ตายเปล่า คำตอบคือความเพียรเป็นอุปนิสัยที่ฝังแน่นในใจพระโพธิสัตว์ เพราะความเพียรเท่านั้นที่เอาชนะความเกียจคร้านที่ฝังลึกในใจมนุษย์ได้ ถ้าชีวิตยังไม่สิ้นก็ต้องเพียรต่อไปจนสำเร็จ

เทปยกธรรมภาษิตในมหาชนกชาดกว่า บุคคลเมื่อทำความเพียร แม้จะตายก็ชื่อว่าไม่เป็นหนี้ในหมู่ญาติ เทวดา และบิดามารดา บุคคลเมื่อทำกิจอย่างลูกผู้ชายย่อมไม่เดือดร้อนใจภายหลัง เป็นคาถาที่พระมหาชนกตรัสขณะว่ายน้ำอยู่กลางมหาสมุทรที่มองไม่เห็นฝั่ง ผู้หวังความสำเร็จยิ่งใหญ่ควรตระหนักไว้เพื่อไม่ท้อกลางคัน ชีวิตที่ทุ่มเททำความดีจะเป็นประวัติอันงดงามให้ปลื้มใจเมื่อนึกย้อน และเป็นแรงบันดาลใจให้อนุชนรุ่นหลัง คนทั่วไปต้องการต้นแบบ และต้นแบบชีวิตที่ดีงามไม่มีใครเกินพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงควรศึกษาอดีตชาติของพระองค์ แล้วเชิญติดตามเรื่องพระมหาชนกผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี

เรื่องพระมหาชนกเริ่มที่ธรรมสภาภายในพระเชตวันมหาวิหาร วันหนึ่งภิกษุสงฆ์สนทนากันถึงการเสด็จออกบำเพ็ญเนกขัมมบารมีของพระพุทธองค์ ที่ทรงละเบญจกามคุณ ออกบำเพ็ญเพียรเอาชีวิตเป็นเดิมพันจนบรรลุสัมมาสัมโพธิญาณ พระบรมศาสดาทรงสดับด้วยทิพโสตจึงเสด็จมาประทับแล้วตรัสถาม เมื่อทราบแล้วตรัสว่ามิใช่แต่ในบัดนี้เท่านั้น แม้ในกาลก่อนที่ยังเป็นพระโพธิสัตว์ก็ได้ออกบวชด้วยความเพียรอันยิ่งใหญ่ แล้วประทับนิ่ง ภิกษุจึงกราบทูลอาราธนาให้เล่าเรื่องในอดีตที่ทรงสละราชสมบัติออกผนวช เทปจบตอนที่หนึ่งด้วยคำว่าโปรดติดตามตอนต่อไป

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก เรื่องพระมหาชนกผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ตอนที่สอง ทบทวนตอนแรกว่าความเพียรเป็นอุปนิสัยที่ฝังแน่นในใจพระโพธิสัตว์ เพราะความเพียรเท่านั้นเอาชนะความเกียจคร้านได้ ใจคนคุ้นกับกิเลสเหมือนปลาคุ้นน้ำ จะพรากจากนิสัยไม่ดีต้องอาศัยความกล้า กล้าตัดใจเลิกสิ่งไม่ดี ฝึกนิสัยดีที่ยังไม่มี และทำนิสัยดีที่มีอยู่ให้ยิ่งขึ้น ทำได้เรื่อยไปวิริยบารมีก็เริ่มเกิด ความเพียรแบบเอาชีวิตเป็นเดิมพันอุปมาดังพญาราชสีห์ที่ไม่ย่อหย่อนในอิริยาบถทั้งปวง

ภิกษุสนทนากันในโรงธรรมสภาแล้วทูลขอให้พระพุทธองค์เล่าเรื่องในอดีตที่ทรงสละราชสมบัติออกผนวชด้วยความเพียร พระองค์ตรัสเล่าว่า พระเจ้ามหาชนกครองกรุงมิถิลา แคว้นวิเทหะ มีโอรสสององค์คือพระอริฏฐชนกและพระโปลชนก เมื่อพระมหาชนกสวรรคต พระอริฏฐชนกครองราชย์และตั้งพระโปลชนกเป็นอุปราช สองพี่น้องช่วยกันปกครองจนบ้านเมืองร่มเย็น ต่อมาอำมาตย์คนหนึ่งที่ชอบยุให้คนแตกกันกราบทูลว่าอุปราชคิดปลงพระชนม์เพื่อชิงบัลลังก์ ครั้งแรกไม่เชื่อ แต่ได้ยินบ่อยเข้าก็หวั่นไหว สั่งจับพระโปลชนกตีตรวนขังไว้ในคฤหาสน์ใกล้พระราชนิเวศน์ รอสำเร็จโทษ

ครูไม่ใหญ่บอกว่าวันนี้มีเรื่องราวดี ๆ ของกรณีศึกษาที่จะทำให้เข้าใจเรื่องกฎแห่งกรรมดีขึ้น มีช่วงเติมใจให้กัน และมีมินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระมหาชนก ผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ตอนที่สาม แต่ก่อนจะไปถึงให้แต่งเนื้อแต่งตัวกันให้เสร็จเรียบร้อยก่อน

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระมหาชนก ผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ตอนที่สาม ทบทวนว่าพระเจ้ามหาชนกแห่งกรุงมิถิลาตั้งพระอริฏฐชนกเป็นอุปราช พระโปลชนกเป็นเสนาบดี เมื่อพระมหาชนกสวรรคต พระอริฏฐชนกครองราชย์และตั้งพระโปลชนกเป็นอุปราช อำมาตย์ผู้ใกล้ชิดกราบทูลยุยงว่าอุปราชคิดปลงพระชนม์ ถูกทูลบ่อยเข้าก็เชื่อ สั่งจับพระโปลชนกไว้รอสำเร็จโทษ พระโปลชนกตั้งสัจจาธิษฐานว่าไม่เคยคิดเป็นศัตรูต่อเจ้าพี่ ขอให้เครื่องจองจำหลุด เทวดาบันดาลให้เครื่องจองจำแตกและเปิดประตูให้ พระองค์หนีไปอยู่หมู่บ้านชายแดน ได้รับการสนับสนุนจนมีสมัครพรรคพวกมาก

พระอัครมเหสีทราบว่าพระราชสวามีสวรรคต จึงเก็บของสำคัญใส่กระเช้า ปิดด้วยผ้าเก่าและข้าวสารข้างบน นุ่งผ้าเก่าปลอมเป็นหญิงชาวบ้าน ทูนกระเช้าออกทางประตูทิศเหนือ แต่ไม่เคยไปไหนลำพังจึงไม่รู้ทาง นั่งถามที่ศาลาว่ามีใครไปนครกาลจัมปากะบ้าง เพราะผู้ที่อยู่ในครรภ์คือพระโพธิสัตว์ บัลลังก์ของท้าวสักกะจึงร้อน ท้าวสักกะเนรมิตเกวียนมีประทุนและเตียงน้อย แปลงเป็นชายแก่ขับมารับ พระเทวีครรภ์แก่ขึ้นไม่ได้ แผ่นดินจึงนูนขึ้นถึงท้ายเกวียน พระนางบรรทมบนแท่นทิพย์หลับไป ท้าวสักกะขับไปราวสามสิบโยชน์ถึงแม่น้ำ ปลุกให้สรง ให้ผ้าเนื้อละเอียดและอาหารประณีต แล้วบรรทมต่อ การเดินทางจะเป็นอย่างไรให้ติดตามตอนต่อไป (ช่วงหนึ่ง Whisper ถอดคำว่าท้าวสักกะซ้ำยาวราวครึ่งนาที)

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระมหาชนกผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ตอนที่ห้า ทบทวนว่าพระอัครมเหสีของพระเจ้าอริฏฐชนกได้ท้าวสักกะเทวราชอนุเคราะห์ให้ขึ้นเกวียนไปถึงนครกาลจัมปากะในเย็นวันนั้น พระเทวีไม่รู้จักใครจึงนั่งที่ศาลาพักร้อน มหาพราหมณ์อาจารย์ทิศาปาโมกข์ที่มีศิษย์ห้าร้อยคนผ่านมาทักถาม พระนางเห็นลักษณะน่าไว้วางใจจึงเล่าความจริง มหาพราหมณ์สงสารจึงรับไปอยู่ด้วย โดยออกอุบายว่าเป็นน้องสาวที่พลัดพรากกันตั้งแต่เล็ก นางพราหมณีแม้สงสัยแต่เคารพสามีจึงดูแลอย่างดี พระเทวีอยู่อย่างมีความสุข

ไม่กี่เดือนพระเทวีประสูติพระโอรสผิวดังทองคำ ขนานนามตามพระอัยกาว่ามหาชนกกุมาร เมื่อเจริญวัยมีพละกำลังมาก เล่นกับเด็กวัยเดียวกันแล้วใครขัดใจก็ทุบตี เด็กที่สู้ไม่ได้ร้องไห้และถากถางว่าไอ้ลูกแม่ม่าย พระกุมารสงสัยจึงถามพระมารดาว่าใครเป็นพ่อ พระนางเห็นว่ายังไม่ถึงเวลาจึงตรัสลวงว่ามหาพราหมณ์คือพ่อ แต่เด็กที่โตกว่าบอกว่าแม่ของเจ้าเป็นน้องสาวท่านพราหมณ์ ตั้งท้องมาจากไหนไม่มีใครรู้ ท่านพราหมณ์เป็นลุง พระกุมารจึงสับสนและตั้งใจจะถามความจริงให้ได้

ขณะดื่มนม พระกุมารกัดพระถันไว้แล้วขู่ว่าถ้าไม่บอกว่าใครเป็นพ่อจะกัดให้ขาด พระนางรู้ว่าพระโอรสพูดจริงทำจริงจึงเล่าว่าเป็นโอรสของพระเจ้าอริฏฐชนกแห่งกรุงมิถิลา ถูกพระโปลชนกผู้เป็นพระเจ้าอายกทัพมาแย่งราชสมบัติและปลงพระชนม์ตั้งแต่ลูกยังอยู่ในครรภ์ แล้วสอนให้ตั้งใจศึกษาฝึกฝนตนทุกด้าน เพื่อกลับไปยึดราชสมบัติคืน ตั้งแต่นั้นพระกุมารไม่โกรธเมื่อถูกล้อ เอื้อเฟื้อต่อทุกคนจนเป็นที่รักของเพื่อน ศึกษาไตรเพทจนชำนาญ อายุสิบหกพรรษาสำเร็จศิลปศาสตร์สิบแปดสาขา และถึงเวลาทำตามเป้าหมาย โปรดติดตามตอนต่อไป

สารคดีพระมหาชนกต่อจากตอนก่อน (ทวนเหตุการณ์ที่ตอนก่อนฉายไปแล้ว) มหาชนกกุมารเติบโตมีพละกำลังมาก เวลาทะเลาะกับเด็กอื่นที่สู้แรงไม่ได้ก็ถูกถากถางว่าลูกแม่ม่าย จึงสงสัยว่าพ่อคือมหาพราหมณ์จริงหรือ ถามพระมารดาแรก ๆ พระนางตรัสลวงว่ามหาพราหมณ์เป็นพ่อ แต่ต่อมาทรงรู้จากผู้อื่นว่าไม่ใช่ วันหนึ่งขณะดื่มน้ำนมจึงกัดพระถันไว้แล้วตรัสถามความจริง พระเทวีจึงเล่าให้ฟังทั้งหมด พระกุมารมุ่งมั่นจะยึดราชสมบัติคืน ตั้งใจศึกษาจนพระชนมายุ 16 พรรษา มีรูปโฉมงดงาม สำเร็จศิลปศาสตร์สิบแปดสาขาเป็นที่ยอมรับของครูอาจารย์และเพื่อนร่วมสำนัก

มหาชนกกุมารเห็นว่าถึงเวลาชิงราชสมบัติของพระบิดาคืน จึงถามพระมารดาว่ามีทรัพย์ติดตัวมาบ้างไหม จะนำไปลงทุนค้าขาย พระมารดาบอกว่ามีแก้วมณี แก้วมุกดา และแก้ววิเชียร แต่ละดวงมีค่าพอจะเป็นทุนสร้างกองทัพได้ ไม่ต้องค้าขาย พระโอรสขอเพียงครึ่งเดียว แปลงเป็นสินค้าขนขึ้นเรือพร้อมพ่อค้าที่จะไปเมืองสุวรรณภูมิ แล้วกราบลา พระเทวีห้ามว่ามหาสมุทรสำเร็จประโยชน์น้อยมีอันตรายมาก เคยเห็นเรือใหญ่หายไปไม่กลับมามากแล้ว แต่พระโอรสยืนกรานจะไป โดยไม่เฉลียวใจถึงความห่วงใยและลางสังหรณ์ของพระมารดา ก่อนเรือออกยังให้สัญญาว่าไม่นานจะกลับมา

สารคดีพระมหาชนกสอดแทรกคำสอนว่า คำของมารดามีความหนักแน่นดุจขุนเขา บุตรไม่ควรฟังผ่าน ๆ เพราะมารดารักและห่วงใยบุตรเทียบด้วยชีวิตของตน แล้วยกภาษิตของสัตบุรุษเรื่องความพิเศษของมารดาบิดาต่อบุตรสี่ประการ หนึ่ง เป็นพรหมของบุตร มีพรหมวิหารสี่คือเมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขาต่อบุตร สอง เป็นบุรพเทพ คือเทวดาของบุตรก่อนเทวดาองค์ใด ปรารถนาให้บุตรปราศจากโรคภัยและเจริญรุ่งเรือง สาม เป็นบุรพาจารย์ คืออาจารย์คนแรกที่สอนให้นั่ง ยืน เดิน กิน และสอนว่าอะไรควรไม่ควร สี่ เป็นอาหุไนยบุคคล ผู้ที่บุตรควรนำข้าวของมาสักการะบูชายิ่งกว่าเทวดาองค์ใด

ผู้บรรยายกล่าวว่าพระโพธิสัตว์แม้มีปัญญาสั่งสมข้ามชาติ ก็ยังขึ้นอยู่กับกัลยาณมิตรและสภาพแวดล้อมในชาตินั้นที่จะชี้ทางชีวิตดุจเข็มทิศ แล้วกล่าวถึงพระเจ้าโปลชนก (ถอดเพี้ยนว่า โปรรัชนกษ์) ที่ครองราชย์ในกรุงมิถิลา ในวันที่พระมหาชนกออกเดินทางก็ทรงประชวร หมอหลวงเยียวยาอย่างไรก็ไม่หาย ส่วนพระโพธิสัตว์กับพ่อค้าประมาณเจ็ดร้อยคนลาครอบครัวและหมู่ญาติแล้วขึ้นเรือออกเดินทางทันที

เรือลำใหญ่แล่นไปในมหาสมุทรหกวันตามปกติ วันที่เจ็ดเมื่อแล่นไปได้ราวเจ็ดร้อยโยชน์ (ถอดว่า เจ็ดหรอโยค) ก็เจอพายุร้าย คลื่นใหญ่ซัดจนแผ่นกระดานข้างเรือแตก น้ำทะเลทะลักเข้า เรือค่อย ๆ จมกลางมหาสมุทร พ่อค้าเจ็ดร้อยคนรู้ว่าต้องจมน้ำตายจึงหวาดหวั่น บ้างร้องไห้คร่ำครวญ บ้างอ้อนวอนเทวดาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แต่พระมหาชนกไม่ทรงกันแสง ไม่ไหว้เทวดาองค์ใด ไม่หวาดหวั่นต่อมรณภัย มองข้ามความตายมุ่งเป้าหมายจะยึดราชสมบัติคืน ผู้บรรยายชี้ว่าพระโพธิสัตว์มีกำลังใจเต็มเปี่ยมและความเพียรไม่มีที่สิ้นสุด แล้วจบว่าเมื่อเรือจมจะช่วยตัวเองอย่างไรโปรดติดตามตอนต่อไป ไฟล์จบที่ท้ายสารคดีนี้ ไม่มีช่วงปิดรายการ

ครูไม่ใหญ่เล่าว่าผู้ร้องชื่อฟางข้าว เป็นนักศึกษา ฝึกวันเดียวแล้วร้องอัดเสร็จวันนั้นเลย มีครูฝึกเป็นคนไทยที่ไปอยู่สวีเดนมานาน (ชื่อถอดได้ไม่ชัด) เพราะเพลงของโรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยาเป็นประเภทสุกเอาเผากิน ไม่มีเวลามาก ทั้งภาพและเพลงต้องทำวันต่อวัน วันหนึ่งเขียนได้หลายเพลงก็ต้องใส่กันอย่างนี้ แซวว่าตั้งแต่ร้องเพลงนี้ผู้ร้องขาวขึ้นเฉพาะดวงตากับฟัน และชมครูฝึกว่าเก่งจริง จากนั้นบอกว่าวันนี้เป็นวันพระ (ถอดว่า ...สิบห้า เดือนสี่) ให้คืนนี้ผ่านไปอย่างมีประโยชน์ จึงชวนศึกษาเรื่องพระโพธิสัตว์ว่ากว่าจะเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าลำบากเพียงใด ผ่านมินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระมหาชนก ผู้ยิ่งด้วยวิริยบารมี ตอนที่เจ็ด

มินิซีรีส์ทศชาติชาดก พระมหาชนก ตอนที่เจ็ด ช่วงแรกไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวครึ่งนาที แล้วทวนตอนที่แล้วว่าพระราชกุมารขอทรัพย์จากพระมารดาไปลงทุนค้าขายเพื่อชิงราชสมบัติของพระราชบิดากลับคืน พระมารดามอบแก้วสำคัญมีค่ามากให้สามดวง แต่ตรัสห้ามว่าทรัพย์นี้พอจะใช้ชิงราชสมบัติคืนได้ อย่าคิดทำการค้าเลย พระโอรสไม่ทรงเปลี่ยนพระทัย แปลงทรัพย์เป็นต้นทุนซื้อสินค้าจำนวนมากขนขึ้นเรือพร้อมพวกพ่อค้า โดยไม่รู้ถึงความสังหรณ์พระทัยของพระมารดาว่าจะมีภัย ทูลลาพระมารดาแล้วรีบออกเดินทางทันที

ถึงวันที่เจ็ดของการเดินทาง เรือประสบพายุร้าย คลื่นลูกใหญ่ซัดข้างเรือจนแผ่นกระดานปริแตก น้ำทะเลทะลักเข้า ในที่สุดเรือแตกและค่อย ๆ จมกลางมหาสมุทร พวกพ่อค้าเจ็ดร้อยคนรู้ว่าต้องจมน้ำตายแน่ บ้างร้องไห้คร่ำครวญ บ้างไหว้อ้อนวอนเทวดาและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่ตนนับถือ ส่วนพระโพธิสัตว์ไม่หวั่นไหว เสวยข้าวคลุกน้ำตาลกรวดกับเนยจนอิ่ม นำผ้าเนื้อเกลี้ยงสองผืนชุบน้ำมันจนชุ่มมานุ่งห่มกันน้ำเค็ม แล้วปีนขึ้นยืนบนยอดเสากระโดง เมื่อเรือจม พ่อค้าบางพวกถูกกระแสน้ำดูดลงตายพร้อมเรือ บางพวกหลุดจากแรงดูดแต่หมดแรงว่ายก็จมน้ำเป็นอาหารปลาและเต่า ไม่มีใครรอด มีเพียงพระมหาชนกที่ตั้งสติมั่น กำหนดทิศของเมืองมิถิลาแล้วกระโดดจากยอดเสากระโดงไปทางทิศนั้น ข้ามพ้นฝูงปลาร้ายไปตกไกลจากเรือ พ้นแรงดูดของน้ำเพราะมีพละกำลังมาก

ในวันเดียวกันนั้นพระเจ้าโปลชนกสวรรคตโดยไม่มีรัชทายาทที่เหมาะสมสืบราชสมบัติ ส่วนพระมหาชนกเมื่อพ้นแรงดูดของน้ำและสัตว์ร้ายแล้ว ก็แหวกว่ายไปดุจท่อนทองคำที่ลอยอยู่ในคลื่น เพียรว่ายข้ามมหาสมุทรด้วยกำลังแขนถึงเจ็ดวัน แม้เหนื่อยอ่อนล้าเพียงใด เมื่อนึกถึงเป้าหมายคือราชสมบัติที่รออยู่ก็เกิดกำลังใจว่ายต่อไปแม้มองไม่เห็นฝั่ง ผู้บรรยายอธิบายวิสัยของพระบรมโพธิสัตว์ว่ามีความเพียรไม่ลดละ ไม่ท้อถอยแม้รู้ว่าสิ่งที่ทุ่มเทอาจไร้ผล ถ้าเป็นความเพียรที่ไม่มีโทษและบรรลุแล้วเกิดประโยชน์ใหญ่ก็ไม่หยุดแม้ต้องพลีชีวิต อย่างน้อยจะเป็นต้นแบบความเพียรให้อนุชนรุ่นหลัง และเป็นผังสำเร็จติดตัวข้ามชาติ ชีวิตเปี่ยมด้วยความหวังและพลังใจ ปัญหาหนักเพียงใดก็มีแต่คำว่าทำได้และสำเร็จ พระโพธิสัตว์ทั้งหลายจึงประสบความสำเร็จเรื่อยมา

เมื่อว่ายมาถึงวันที่เจ็ด พระมหาชนกเห็นพระจันทร์เต็มดวง รู้ว่าเป็นวันอุโบสถ จึงบ้วนพระโอษฐ์ด้วยน้ำเค็มแล้วอธิษฐานอุโบสถศีลด้วยใจตั้งมั่น แล้วว่ายต่อไปโดยไม่คำนึงถึงความทุกข์ยาก สมัยนั้นท้าวโลกบาลทั้งสี่มอบหมายให้เทพธิดาชื่อมณีเมขลาคอยคุ้มครองมนุษย์ผู้มีคุณธรรม เช่นผู้บำรุงบิดามารดา ไม่ให้ตายในมหาสมุทร แต่นางเพลิดเพลินเสวยทิพยสมบัติจนไม่ได้ตรวจตรามหาสมุทรถึงเจ็ดวัน พอนึกขึ้นได้จึงตรวจดู เห็นพระมหาชนกโพธิสัตว์ดำผุดดำว่ายอยู่กลางมหาสมุทรตามลำพัง คิดว่าถ้ามหาชนกกุมารสิ้นพระชนม์ในมหาสมุทร นางจะมีความผิดมหันต์ อาจหมดสิทธิ์เข้าเทวสมาคม จึงรีบเหาะมาสถิตในอากาศเหนือที่พระโพธิสัตว์ว่ายอยู่

นางมณีเมขลาอัศจรรย์ใจที่คนทั้งหลายจมน้ำตายหมดแล้วแต่พระองค์ยังว่ายต่อไปแม้มองไม่เห็นฝั่ง จึงเปล่งเสียงถามว่าใครหนอแม้แลไม่เห็นฝั่งก็ยังพยายามว่ายอยู่กลางมหาสมุทร เห็นประโยชน์อะไร พระโพธิสัตว์ทรงนึกว่าว่ายมาเจ็ดวันยังไม่เคยเห็นใคร ใครมาพูดกับเรา เมื่อมองขึ้นไปเห็นเทพธิดามณีเมขลาจึงตรัสตอบว่า เราพิจารณาเห็นวัตรปฏิบัติของโลกและอานิสงส์แห่งความเพียร จึงพยายามว่ายแม้มองไม่เห็นฝั่ง ความเพียรที่ไม่มีโทษ เมื่อบุรุษทำความเพียรไปย่อมไม่เสียหาย ย่อมดำรงอยู่ในความสุขได้ หากไม่ทำความเพียรแล้วจะพบความสำเร็จได้อย่างไร นางชื่นชมในความเพียร แต่จะรีบช่วยทันทีหรือไม่ให้ติดตามตอนต่อไป