ศาสนาที่มีเหตุผล

สมมติว่าโลกนี้ไม่มีศาสนาเลย เราเป็นคนป่าแต่มีการศึกษาอ่านหนังสือได้ กำลังแสวงหาว่าจะนับถือใครเป็นบรมศาสดา และคำสอนใดจะแนะนำให้ดำเนินชีวิตถูกต้อง รู้เรื่องราวความเป็นจริงของชีวิต และมีผู้พิสูจน์ได้ ครูไม่ใหญ่ว่าคนต้องนับถือศาสนาที่มีเหตุผล ให้ดูตั้งแต่ชาติกำเนิดของศาสดา ลักษณะมหาบุรุษที่ครบทุกประการ ประวัติการเรียนที่จบครูเก่งที่สุดในชมพูทวีปตั้งแต่อายุเจ็ดขวบภายในเจ็ดวัน และคำสอนที่มีเหตุมีผล แม้ใกล้ปรินิพพานยังเปิดให้ถามข้อสงสัย ซึ่งไม่มีใครถามเพราะหายสงสัยหมด จึงสรุปว่าศาสนาที่มีเหตุผลย่อมได้รับการยอมรับจากผู้มีดวงปัญญา

ครูไม่ใหญ่ขอปรับคำที่คนมักพูดว่าทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดีเหมือนกัน ว่าน่าจะใช้คำว่าเช่นเดียวกันแต่ไม่เหมือนกัน ที่ไม่เหมือนกันเพราะทำไม่เหมือนกัน ในพระพุทธศาสนามีคำสอนที่เป็นปัจจัตตัง ต้องปฏิบัติด้วยตัวเอง ต่างจากการนับถือแบบเทวนิยมที่เชื่อว่าเทพเจ้าจะช่วยทำให้ตัวบริสุทธิ์ได้โดยไม่ต้องทำเอง แม้ทำความชั่วมาก็ขอให้เลื่อมใสในเทพเจ้า ทำชั่วแล้วก็มาระบายทีหนึ่ง แล้วกลับไปทำใหม่ ทำแล้วก็มาเท มาแล้วก็ไปทำ แต่ในพระพุทธศาสนาต้องชำระด้วยตัวเอง เพราะทุกคนในโลกมีความโลภ โกรธ หลง เหมือนกันหมด ใครจะมาถ่ายเทให้แทนไม่ได้ เหมือนคนหนึ่งป่วยอีกคนกินยาแทนไม่ได้ ฉีดยาแทนกันก็ไม่ได้ ต้องชำระด้วยตัวเองจึงจะบริสุทธิ์จริง และเสนอว่าให้สมมติลืมไปว่าเรามีศาสนา วางตัวเป็นกลาง แล้วมาเรียนความรู้สากลเปรียบเทียบกัน เชื่อว่าทุกคนจะเลือกนับถือศาสนาที่มีเหตุมีผล เพราะทุกคนเป็นคนมีเหตุผลและไม่ชอบคนโมเมหรือตะแบง