ไซอิ๋ว

ครูไม่ใหญ่เอ่ยวรรณกรรมสามก๊ก แล้วว่าถ้ามีเวลาจะเล่าเรื่องไซอิ๋ว ไม่มีเวลาจะเริ่มพรุ่งนี้ แล้วเล่าว่าไซอิ๋วแต่งขึ้นราวห้าร้อยปีก่อน แต่พระถังซัมจั๋งเกิดก่อนหน้านั้น ทว่าผสมกลมกลืนกันจนนึกว่าท่านไปอัญเชิญพระไตรปิฎกพร้อมซุนหงอคง ตือโป๊ยก่าย ซัวเจ๋ง ให้ตือโป๊ยก่ายแทนโลภะ หงอคงแทนโทสะ ซัวเจ๋งแทนโมหะ ทุกวันนี้หงอคงกลายเป็นเจ้าพ่อที่มีศาลให้กราบไหว้ ในทัศนะชาวพุทธยังเป็นลิงไม่ใช่มนุษย์ ครูไม่ใหญ่เปรียบว่าพูดเรื่องเท็จซ้ำ ๆ คนก็เชื่อว่าจริง ชื่อตัวละครถอดเสียงเพี้ยน สะกดตามชื่อที่รู้จักทั่วไป

ไซอิ๋วแปลว่าการเดินทางไปทิศตะวันตก คือจากจีนไปอินเดีย เป็นวรรณกรรมที่อู๋เฉิงเอินแต่งในสมัยราชวงศ์หมิง ราวห้าร้อยปีก่อน ร่วมยุคกรุงศรีอยุธยา ห่างจากยุคพระถังซัมจั๋งราวแปดร้อยปี นำความยากลำบากในการเดินเท้าไปอินเดียมาแต่งผสม ครูไม่ใหญ่เทียบลิงของจีนกับหนุมานของอินเดียที่เกิดก่อน แล้วเล่าว่าบางเมืองไหว้ลิง บางเมืองไหว้งู เอานมใส่ภาชนะบูชางูเห่า บางเมืองไหว้วัว แต่ครูไม่ใหญ่ชอบไหว้พระ เพราะไหว้ทั้งทีต้องไหว้พระ ช่วงกลางถอดเสียงเพี้ยนหลายบรรทัด

อู๋เฉิงเอินมีแรงบันดาลใจจากความกดดันในสังคม ทำธุรกิจไม่สำเร็จจึงหันมาเขียนนิยาย อยากปราบสิ่งชั่วร้ายในบ้านเมืองผ่านตัวละคร แต่ที่ครูไม่ใหญ่ไม่เห็นด้วยคือนำชื่อพระถังซัมจั๋งผู้มีพระคุณต่อพระพุทธศาสนามาเกี่ยว ทั้งที่ท่านเดินเท้าไปศึกษาที่อินเดียสิบกว่าปี กลับมาแปลคัมภีร์อีกสิบเก้าปีจนมรณภาพ เป็นการเอาของไม่ควรไปอยู่กับของควร เจตนาดีแต่ปนโมหะ ไม่คิดถึงผลต่อลูกหลานหลายร้อยปีข้างหน้า ปัจจุบันคนแทบไม่เชื่อว่ามีพระถังซัมจั๋งจริง แต่เชื่อว่ามีเห้งเจีย ตือโป๊ยก่าย ซัวเจ๋ง ไซอิ๋วมีสองมิติคือความสนุก และเป็นวรรณกรรมศาสนาที่ใช้ตัวละครเป็นสัญลักษณ์ เห้งเจียคือโทสะ ตือโป๊ยก่ายคือโลภะ ซัวเจ๋งคือโมหะ คนมีทุกข์อยากมีที่พึ่ง เห็นเห้งเจียเก่งจึงนับถือเป็นเจ้าพ่อเห้งเจีย

ราวห้าร้อยปีก่อนมีการนำเรื่องไซอิ๋วไปผสมกับประวัติ โดยเจตนาดีของอู๋เฉิงเอินที่อยากให้คนสนใจศึกษา เพราะสิ่งที่พระถังซัมจั๋งถ่ายทอดเป็นวิชาการคนไม่ค่อยอ่าน พอผสมไซอิ๋วเข้าไปคนอ่านกันใหญ่จนถือเป็นจริงว่ามีลิง หมู และซัวเจ๋งร่วมเดินทาง คนรู้จักสามตัวนั้นมากกว่าตัวท่าน จนมีศาลเจ้าพ่อเห้งเจีย ครูไม่ใหญ่ว่าเอาของไม่ควรคือวรรณกรรมไปผสมกับของควรจึงไม่ควร ที่จริงควรยกท่านไว้บนหิ้งบูชาที่สูงส่งเพราะมีคุณูปการต่อจีนและชาวพุทธมาก เมื่อหกสิบปีก่อนจีนมีวัดเป็นแสนวัด ท่านบวชตั้งแต่เยาว์วัย ศึกษาธรรมะอยู่ห้าปีที่วัดต้าฉือ แล้วลักลอบเดินทางไปอินเดียตามลำพังเสี่ยงถูกประหารชีวิต ปัจจุบันท่านอยู่ดุสิตบุรี ครูไม่ใหญ่ย้ำว่าเป็นเรื่องฝันและเล่าเพื่อตอบหลวงพ่อต้าเอินฝ่าซือโดยเฉพาะ

ผลการปฏิบัติธรรมของชาวจีนแผ่นดินใหญ่ เขาแนะนำตัวว่าชื่อเติ้งหงหลง (ชื่อถอดเสียง ยังไม่ยืนยันการสะกด) ชาวจีนจากมณฑลเสฉวน สืบเชื้อสายจากบรรพบุรุษที่มีชื่อเสียงไปทั่วโลก ครูไม่ใหญ่ให้นักเรียนทาย (ช่วงนี้ถอดเสียงเพี้ยนปนภาษาอังกฤษ ได้ยินคล้ายเล่าปี่ แต่ไม่ชัด) เขาเกิดราว พ.ศ. 2510 ช่วงปฏิวัติวัฒนธรรม ที่หนังสือตำราของทุกศาสนาถูกทำลาย นักบวชถูกบังคับให้สึก จึงไม่มีโอกาสพบศาสนาใดเลย รู้จักพระครั้งแรกคือพระถังซัมจั๋งจากการอ่านไซอิ๋ว แต่เนื้อหาที่โดดเด่นทำให้รู้จักเห้งเจียมากกว่า ครูไม่ใหญ่ล้อว่าใครตอบถูกให้ไปหล่อพระฟรี