นายติณบาล

สารคดีเล่าว่าในสมัยพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า มีชายยากจนมากจนไม่มีชื่อ อาศัยอยู่กับเศรษฐีมีหน้าที่เกี่ยวหญ้า เมื่อต้องการร่วมบุญกฐินแต่ไม่มีทรัพย์ จึงตัดสินใจขายเสื้อผ้าของตนแล้วเอาใบไม้มาเย็บเป็นผ้านุ่ง เมื่อเดินไปตลาดคนต่างหัวเราะเยาะ แต่เขากล่าวว่าอย่าหัวเราะเลยเพราะนี่จะเป็นชาติสุดท้ายที่ยากจน ได้เงินมาจึงปรึกษาเศรษฐีแล้วนำไปซื้อด้ายและเข็ม ท้าวสักกเทวราชบนดาวดึงส์เกิดร้อนรุ่มจึงส่องทิพยเนตรเห็นการกระทำที่ทำได้โดยยาก จึงลงมาให้พรสี่ประการ นายติณบาลขอไม่คะนองในสตรี ไม่ตระหนี่ในการทำทาน ไม่มีคนพาลเป็นมิตร และได้ภรรยาที่มีศีลมีธรรม เมื่อถามว่าทำไมไม่ขอทรัพย์ เขาตอบว่าการได้เป็นคนดีและมีคนรอบข้างเป็นคนดีนับเป็นทรัพย์อันประเสริฐ ข่าวเล่าลือถึงพระราชาซึ่งขอแบ่งส่วนบุญและพระราชทานทรัพย์ให้ เขาจึงกลายเป็นเศรษฐีด้วยผลบุญในปัจจุบัน เมื่อละโลกคตินิมิตใสสว่าง มีบริวารมารอรับขึ้นเทวรถกลับวิมานชั้นดาวดึงส์ และชาติสุดท้ายในสมัยพระสมณโคดมได้ออกบวชและบรรลุอรหัตผล

ให้ข้อคิดว่าเรื่องนายติณบาลผ่านพระโอษฐ์ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า จึงถือว่าคัดสรรมาอย่างที่สุดแล้วให้เป็นต้นบุญต้นแบบที่ดีของโลก และสืบทอดมาสองพันกว่าปี คิดดูว่าคนจนจนขนาดไม่มีชื่อ ใครจะสละเสื้อผ้าชุดสุดท้ายไปเปลี่ยนเป็นทรัพย์ซื้อบริขารทอดกฐินแล้วนุ่งใบไม้ไปในตลาดโดยไม่สนใจเสียงหัวเราะเยาะ เรายังไม่ถึงขนาดนั้น เพราะฉะนั้นการไปชวนใครมาทำความดีอย่าเกรงใจ ความเกรงใจเป็นสิ่งดีแต่ถ้าชวนคนทำความดีไม่ต้องเกรงใจ จะได้บริวารสมบัติและหมู่ญาติที่ดี แต่ถ้าชวนเขามาแล้วเราไม่ทำเอง ภพชาติต่อไปจะได้แค่มีเพื่อนเป็นเศรษฐี ถ้าทำเองด้วยชวนเขาด้วยจะรวยด้วยและมีเพื่อนเศรษฐีด้วย อยู่โต๊ะเดียวกัน

เล่าถึงนายติณบาลเมื่อพุทธันดรที่ผ่านมาในสมัยพระกัสสปสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นมหาทุคตะที่ยากจนจนไม่มีแม้แต่ชื่อ เมื่อถวายผ้าก็ถอดผ้าที่นุ่งอยู่จนหมดใจ เหลือแต่ตัวและไปนุ่งใบไม้แทน เรื่องราวจึงลือลั่นสนั่นโลกมาถึงหนึ่งพุทธันดร ทำความดีครั้งหนึ่งก็ชื่นใจไปได้ยาวนาน ปัจจุบันท่านเป็นพระอรหันต์ไปอยู่อายตนนิพพานแล้ว ซึ่งสูญแต่กิเลสแต่มีธรรมขันธ์ธรรมกายอยู่

บอกให้ส่งมติเรื่องวิหารน้อยของยายที่ลานธรรมมา แล้วสอนว่าสิ่งที่ทำได้ยากแล้วเราทำได้จะเป็นความปลื้มปีติยินดี แค่ผ้าผืนเดียวของมหาทุคตะหรือชุดเดียวของติณบาลที่ได้นุ่งห่มใบไม้ ก็เป็นเรื่องเล่าขานข้ามพุทธันดร นำไปสู่การเป็นพระอรหันต์ในที่สุด และเป็นเรื่องที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าต้องมาเล่าให้ฟังเพื่อให้เกิดแรงบันดาลใจในการสร้างบารมี ถ้าเทียบกับเสาแก้ว 300 ต้น ต้นละร้อยบาท ก็เทียบความรู้สึกที่ยิ่งใหญ่ของท่านทั้งสองไม่ได้ และทั้งสองท่านก็ไม่จนเลย จากมหาทุคตะกลายเป็นมหาเศรษฐีผู้ใจบุญ จากนายติณบาลเป็นท่านติณบาลที่ร่ำรวยเพราะชนะใจตัวเอง สุดท้ายเปรียบว่าเราเคยจับช้างมาแล้ว นี่แค่จับตั๊กแตนตัวเล็ก ๆ

ยกเรื่องนายติณบาลว่าเราคงไม่ถึงขนาดท่าน เพราะท่านจนจนไม่มีชื่อ ใครยังมีชื่อก็ถือว่าไม่จน เมื่อท่านได้ศึกษาเรียนรู้แล้วเกิดกุศลศรัทธาอยากถวายทาน จึงเอาเสื้อผ้าที่มีอยู่ชุดเดียวซึ่งเป็นทั้งชุดนอนชุดเที่ยวไปขายแลกเป็นทรัพย์ แล้วนุ่งใบไม้แทน ไปไหนคนก็หัวเราะเยาะ ทั้งเย้ยทั้งขำว่าตัวตลกมาแล้ว ขนาดคนช่วยซื้อก็ยังซื้อแบบขำ ๆ