อสัตบุรุษ

นันทพราหมณ์เช็ดมือด้วยผ้าหอม ยกคัมภีร์ขึ้นอ่านสตารหคาถาสี่บทของพระกัสสปพุทธเจ้า บทที่หนึ่ง การคบสัตบุรุษครั้งเดียวย่อมคุ้มครองผู้คบได้ คบอสัตบุรุษแม้มากครั้งก็คุ้มครองไม่ได้ บทที่สอง พึงคบและสนิทกับสัตบุรุษเพราะรู้ธรรมของท่านแล้วมีแต่เจริญ บทที่สาม ราชรถที่วิจิตรยังเก่าคร่ำคร่า สรีระก็ถึงความชรา แต่ธรรมของสัตบุรุษไม่เก่า บทที่สี่ ฟ้ากับดินและฝั่งมหาสมุทรว่าไกล ธรรมของสัตบุรุษกับอสัตบุรุษไกลกันยิ่งกว่า พระเจ้าสุตโสมทรงปีติ รู้ว่าเป็นพุทธภาษิต มีค่ายิ่งกว่ารัตนะทั้งปวง ตรวจวาสนาของพราหมณ์แล้วบูชาด้วยทรัพย์สี่พันกหาปณะ แล้วทิ้งค้างว่าจะรักษาสัจจะกลับไปหาโปริสาทหรือไม่ โปรดติดตามตอนต่อไป

ครูไม่ใหญ่เล่าว่ามีคนแนะนำให้ละครยาวขึ้นและตัดช่วงทวนออก แต่มีนักเรียนใหม่จึงต้องทวน แล้วทวนสตารหคาถาข้อสุดท้ายว่าข้อปฏิบัติ ความคิด คำพูด การกระทำของสัตบุรุษกับอสัตบุรุษต่างกันเหมือนฟ้ากับดิน อสัตบุรุษบอกให้เมาอย่างฉลาด สัตบุรุษบอกไม่เมาจึงฉลาด คนไม่เมาไปสวรรค์ไปนิพพาน คนเมาไปมหานรกขุมห้า แล้วบอกว่าสามทุ่มกว่าแล้ว มาฟังเรื่องรักเธอมาแต่ปางก่อนกัน

พระเจ้าสุตโสมเห็นใจโปริสาทที่ยอมอดเนื้อมนุษย์เท่ากับมอบชีวิตให้ จึงพรรณนาความสุขเก่าให้คิดถึง ทั้งอาหารเลิศที่พ่อครัวปรุง นางสนมแวดล้อมดุจนางอัปสร พระแท่นบรรทมวิจิตร การฟ้อนรำขับร้องยามค่ำ พระราชอุทยานและทรัพย์สมบัติ แล้วถามว่าไม่เสียดายหรือ โปริสาทใจคล้อยตามจึงยอมกลับ และกล่าวชมคุณของกัลยาณมิตรว่าคบอสัตบุรุษเสื่อมลงเหมือนจันทร์ข้างแรม ตนคบพ่อครัวใจเลวจึงทำบาป คบสัตบุรุษเจริญขึ้นเหมือนจันทร์ข้างขึ้น เหมือนน้ำฝนตกในสระอยู่ได้นาน ส่วนตกบนที่ดอนอยู่ไม่นาน จากนั้นพระเจ้าสุตโสม โปริสาท และกษัตริย์ร้อยเอ็ดนครออกจากดงมุ่งพาราณสี ชาวชนบทรู้ว่าโจรโปริสาทหายดุร้ายก็ยินดี จัดที่พักอาหารและตามขบวนมามาก ถึงประตูพระนครจึงหยุดพักส่งข่าวเข้าเมือง จะเข้าพาราณสีได้หรือไม่โปรดติดตามตอนต่อไป

เล่าว่าก่อนจะมาออกรายการหลวงพ่อเปิดพระไตรปิฎกแล้วเจอเรื่องหนึ่งจึงนำมาฝาก เพราะพวกเราจะมีเวลามาอ่านพระไตรปิฎกก็ยาก เรื่องคือวันหนึ่งพระมาประชุมกันในวันปาฏิโมกข์ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงตั้งปัญหาว่า เป็นไปได้ไหมที่อสัตบุรุษหรือคนพาลจะเจอคนพาลด้วยกันแล้วรู้ว่านี่คือคนพาล หรือเจอคนดีแล้วจะรู้ว่านี่คือคนดี

เมื่อพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสถามปัญหาข้อที่หนึ่งว่าอสัตบุรุษหรือคนพาลเจอคนพาลด้วยกันแล้วจะมองออกไหมว่านี่คือคนพาล พระภิกษุตอบเป็นเสียงเดียวกันว่าไม่มีทางเห็น ไม่มีทางรู้ได้เลยว่าเป็นคนพาลเหมือนกับตัวเรา

ต่อด้วยว่าในเวลาเดียวกัน แม้คนพาลมาเจอคนดี ก็ไม่วายคิดว่าคนนี้ก็คงจะเหมือนกับตัวเรานั่นแหละ คือแม้เจอคนดีที่ไม่น่าระแวงเขาก็ยังระแวง เพราะเขามีปกติระแวงคนไปทั่วโลกแล้ว น่าจะเป็นเพราะเคยไปทำอะไรเอาไว้