พระเจ้ามหาปนาทะ

เริ่มสารคดีเรื่องพระภัททชิเถระ เกริ่นว่าบุคคลแม้จะมีความสามารถมาก มีปัญญา มีทุนถึง ทีมถึง แต่หากขาดบุญแล้วก็สำเร็จได้ยาก บุญจึงเป็นเสมือนทุกสิ่งทุกอย่างของชีวิต ผู้มีปัญญาจึงเพียรสั่งสมบุญเสมอ เพราะบุญนำมาซึ่งความสุขและความสำเร็จ และคอยเกื้อหนุนให้ปลอดจากภัยในสังสารวัฏจนเข้าสู่พระนิพพาน ดังนักสร้างบารมีท่านหนึ่งที่ทุกภพทุกชาติที่เกิดเป็นมนุษย์ท่านไม่ประมาท เพียรสั่งสมบุญกับทักขิไณยบุคคลผู้เป็นเนื้อนาบุญอันเลิศ ผลบุญอันเป็นอจินไตยจึงทำให้ท่านได้เกิดเป็นพระราชาพระนามว่ามหาปนาทะ ผู้ได้ครอบครองปราสาทแก้วที่วิสสุกรรมเทพบุตรเนรมิตให้ และในภพชาติสุดท้ายก่อนบรรลุพระอรหันต์ก็เกิดในตระกูลมหาเศรษฐีนามว่าภัททชิ เสวยมนุษย์สมบัติในปราสาทสามหลังในสามฤดู ประดุจเจ้าชายสิทธัตถะก่อนทรงออกบวช

ที่โกติคามริมแม่น้ำคงคา พระภัททชิเข้าสมาบัติรอจนพระบรมศาสดาเสด็จมาถึงจึงออก ทำให้ภิกษุปุถุชนติว่ากระด้างถือตัวว่ามาจากตระกูลมหาเศรษฐี พระพุทธองค์จึงให้ขึ้นเรือขนานลำเดียวกันแล้วถามถึงปราสาทแก้วที่เคยอยู่เมื่อเป็นพระเจ้ามหาปนาทะ ท่านทูลว่าจมอยู่ตรงนั้น แล้วเหาะขึ้นดำลงไปใช้ปลายเท้าเกี่ยวยกยอดปราสาทขึ้นมาให้มหาชนเห็น เหล่าญาติในชาติที่เป็นพระเจ้าจักรพรรดิซึ่งเกิดเป็นเต่าเป็นปลาเพราะยึดติดทรัพย์ต่างเดือดร้อน ท่านจึงปล่อยปราสาทกลับที่เดิม

เทปตอนที่สามเริ่มจากท่านภัททชิบรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์และบวชเป็นพระภิกษุหลังได้รับอนุญาตจากเศรษฐีผู้เป็นบิดา พระบรมศาสดานำเดินทางต่อไปถึงโกฏิคามหมู่บ้านใกล้ฝั่งแม่น้ำคงคา พระภัททชิล่วงหน้าไปนั่งเข้าฌานอยู่ริมฝั่งจึงไม่ลุกขึ้นต้อนรับพระเถระ เพื่อนสหธรรมิกตำหนิว่ามีมานะทิฏฐิ พระพุทธองค์ประสงค์ให้คณะสงฆ์ทราบอานุภาพของท่าน จึงเรียกให้ขึ้นเรือลำเดียวกันแล้วรับสั่งให้ยกปราสาทแก้วที่เคยใช้สอยเมื่อเกิดเป็นพระเจ้ามหาปนาทะขึ้นมา ท่านเหาะขึ้นอากาศแล้วแหวกน้ำลงไปใช้เท้าเกี่ยวยอดปราสาทยกขึ้นมา มหาชนสองฝั่งแม่น้ำจึงหมดความสงสัยในคุณวิเศษของท่าน

ต่อมาท่านมาเกิดในราชตระกูลมีพระนามว่ามหาปนาทะ เมื่อพระชนม์ครบกำหนดพระราชบิดาสร้างปราสาทที่ประทับให้และยกราชสมบัติให้ครอบครอง ด้วยอานุภาพบุญที่เคยสร้างกุฏิถวายพระปัจเจกพุทธเจ้าเจ็ดพระองค์ วิศวกรรมเทพบุตรจึงมาเนรมิตปราสาทแก้วถวาย สูง 25 โยชน์ ดาดาษด้วยรัตนชาติทั้งสิ้น ท้าวสักกเทวราชส่งนางเทพอัปสรมาฟ้อนรำขับกล่อม พระเจ้ามหาปนาทะปกครองมหาชนโดยธรรมและบำเพ็ญกุศลเสมอ เมื่อสิ้นพระชนม์ไปบังเกิดในเทวโลกอีกครั้ง ส่วนปราสาทแก้วค่อย ๆ จมลงใต้ท้องแม่น้ำคงคา