นิพพิทา

อธิบายข้อเก้าว่าคลายความกำหนัด คือคลายความผูกพันยึดมั่นถือมั่นในคนสัตว์สิ่งของและภพภูมิ แล้วแยกให้ชัดว่านิพพิทาไม่ใช่ความเบื่อเซ็ง บางคนเดินจงกรมแล้วเบื่อเพราะเมื่อยและไม่เห็นอะไร นั่นคนละเรื่องกับนิพพิทา นิพพิทาเกิดหลังจากธรรมจักษุญาณทัสสนะ เห็นการเวียนว่ายตายเกิด เกิดปุพเพนิวาสานุสติญาณและจุตูปปาตญาณ จึงเบื่อในการเกิด เพราะเกิดแล้วก็ต้องแก่ เจ็บ ตาย มีความโศก ไม่สมหวัง พลัดพรากจากสิ่งที่รัก แต่เป็นความเบื่อที่มีความสุข ไม่ใช่เบื่อเซ็ง จากนั้นวิชชาที่สามก็เกิดขึ้น เป็นข้อที่สิบคือมุ่งเข้าสู่ความหลุดพ้น เกิดอาสวักขยญาณไปตามลำดับ

ครูไม่ใหญ่เฉลยว่าเพื่อนสนิทที่นิสัยต่างกันแต่ไม่เคยขัดแย้ง เพราะเคยเป็นกัลยาณมิตรกันมา เป็นกุลธิดาทั้งคู่ในพุทธันดรที่ผ่านมา เพื่อนเคยสร้างบารมีกับหมู่คณะแบบกองเสบียง และเบื่อหน่ายความทุกข์ในการครองเรือนเหมือนกันเลย จึงตั้งใจว่าจะประพฤติพรหมจรรย์สร้างบารมีในภพชาติต่อไป ชาตินี้จึงต้องตั้งใจมั่นในการสร้างบารมีตามที่ปรารถนาไว้ ชาตินั้นเพื่อนมีผลการปฏิบัติถึงดวงใส ไปดุสิตบุรีวงบุญพิเศษได้ เป็นสหายที่เจอเหมือนกันคิดเหมือนกัน ครูไม่ใหญ่อธิบายลำดับ นิพพิทา วิราคะ วิมุตติ วิสุทธิ สันติ นิพพาน ว่าเบื่อแล้วก็คลาย คลายก็หลุด หลุดก็บริสุทธิ์ ใจบริสุทธิ์ก็นิ่ง ดับทุกข์ได้

ทรงพบคนตาย นายฉันนะอธิบายว่าคือผู้หมดฤทธิ์ในการหายใจ กายละเอียดออกไปแล้ว เหลือร่างเหมือนท่อนไม้ที่เขาทิ้งไว้ มีแต่นับวันจะผุพังเป็นอาหารของสัตว์ต่าง ๆ และตายทั้งโลกรวมทั้งพระองค์ ทรงสรุปว่าในโลกนี้มีคนแก่ คนเจ็บ คนตาย หนีไม่พ้น จึงเกิดนิพพิทา อยากพ้นสภาพเช่นนี้ ต่างจากชาวโลกทั่วไปที่เห็นเหมือนกันแต่ยังเพลิดเพลินอยู่