ชาติยาวัน

เล่าว่าพระบรมศาสดาเสด็จถึงแคว้นอังคุตตราปะเพื่อแสดงธรรมโปรดมหาชน ทรงเห็นอุปนิสัยที่จะได้บรรลุพระโสดาบันของชนหกคน คือเมณฑกเศรษฐีและภรรยา บุตรชายธนัญชัยเศรษฐีและหญิงสะใภ้สุมนาเทวี หลานสาววิสาขา และทาสชื่อปุณณะ จึงเสด็จไปประทับที่ชาติยาวันป่านอกพระนคร ท่านเศรษฐีส่งเด็กหญิงวิสาขาซึ่งขณะนั้นอายุเจ็ดขวบพร้อมเด็กหญิงบริวารห้าร้อยคนออกไปรับเสด็จ เมื่อเศรษฐีบรรลุธรรมแล้วก็กราบนิมนต์พระบรมศาสดาและพระภิกษุสงฆ์มารับบิณฑบาตที่เรือน ถวายมหาทานและฟังธรรม ในที่สุดทั้งหกคนได้บรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน ล้วนเป็นผลแห่งบุญจากการถวายทานอย่างเอาชีวิตเป็นเดิมพันที่ทำร่วมกันมาในกาลก่อน

ครั้งนั้นพระบรมศาสดาประทับอยู่ในพระวิหารเชตวัน กรุงสาวัตถี ทรงเห็นอุปนิสัยแห่งการบรรลุมรรคผลของภัททชิ และมีพระประสงค์จะอนุเคราะห์เขาและชาวพระนคร จึงเสด็จจากกรุงสาวัตถีมุ่งสู่ภัททิยนครพร้อมด้วยภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ ทรงประทับจำพรรษาอยู่ที่ชาติยาวันนอกพระนคร เพื่อรอคอยความแก่รอบแห่งอินทรีย์ของภัททชิ ครั้นออกพรรษาแล้วพระพุทธองค์ตรัสอำลาชาวพระนครว่าถึงเวลาที่จะเสด็จไปแคว้นอื่น ชาวเมืองผู้เลื่อมใสในพระรัตนตรัยยังไม่อิ่มในการสั่งสมบุญ จึงกราบทูลอาราธนาให้ประทับอยู่อีกวันหนึ่งเพื่อถวายมหาทานและฟังธรรมเป็นวาระสุดท้าย