เจ้าชายสิทธัตถะ

เล่าว่าครูไม่ใหญ่กับคุณครูที่มาสอบเป็นอาชีพเดียวกัน แต่นั่นเป็นครูใหญ่ ส่วนนี่ครูไม่ใหญ่ บอกว่าเลือกดูมาทุกอาชีพแล้วเห็นว่าสืบสายพระบรมครูดีกว่า เพราะครูเป็นสุดยอดของอาชีพ ดูจากที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเมื่อเป็นเจ้าชายสิทธัตถะทรงลาออกจากการครองราชสมบัติ อีกเจ็ดวันจะได้รับสมบัติจักรพรรดิก็ไม่รับ เพราะจะออกไปเป็นครู ครูจึงไม่ใช่เรื่องธรรมดา อย่าไปอกน้อยใจ เพราะเรากำลังสืบสายวัฒนธรรมสายเดียวกับพระบรมครู

ทบทวนเรื่องปราสาทสามฤดูของเจ้าชายสิทธัตถะ เล่าว่าเทวดาอยากให้ออกบวช แต่พระราชบิดาไม่อยากให้ออกบวช จึงสร้างปราสาทสามฤดูถวาย ตามตำราปราสาททั้งสามหลังสูงเท่ากันแต่จำนวนชั้นไม่เท่ากัน คือปราสาทฤดูหนาว 9 ชั้น ปราสาทฤดูร้อน 5 ชั้น และปราสาทฤดูฝน 7 ชั้น มีการเอ่ยเทียบกับปราสาทของโชติกเศรษฐีด้วย

เฉลยการออกแบบปราสาทฤดูหนาวที่นักเรียนส่งมา จิตรกรรมฝาผนังต้องสร้างบรรยากาศ เน้นใช้โทนสีสว่างและภาพที่ให้ความอบอุ่น เช่น รูปกองไฟ ดูแล้วอุ่นตาอุ่นใจ ส่วนวัสดุผ้าทั้งผ้าม่านและของใช้เน้นผ้ากัมพล คือผ้าขนสัตว์

ลักษณะอาคารของปราสาทฤดูหนาวจะขยายให้สูงขึ้น ประตูหน้าต่างปิดกลางวันเพื่อกันลมร้อน และเปิดกลางคืนเพื่อรับลมเย็น ตอนกลางวันที่ปิดก็ยังมีช่องเล็ก ๆ ไว้ระบายอากาศ ย้ำว่ายุคนั้นไม่มีเทคโนโลยี ต้องอาศัยการออกแบบตามธรรมชาติ

เฉลยการออกแบบปราสาทฤดูร้อน จิตรกรรมฝาผนังนักเรียนตอบว่ารูปดอกบัว ซึ่งใกล้เคียงกับตำราที่ระบุว่าเป็นภาพเรือกไม้ ดูแล้วรู้สึกสบาย ส่วนวัสดุผ้าใช้ผ้าป่านและผ้าเปลือกไม้ ไม่ใช้ผ้าหนา

รายละเอียดปราสาทฤดูร้อน หน้าต่างแต่ละบานมีสระเล็ก ๆ ปลูกดอกบัวไว้ ติดท่อน้ำทำเป็นน้ำพุโปรยละอองให้ความชุ่มเย็น ห้องบรรทมมีกระถางทองกระถางเงินใหญ่ รวม 108 กระถาง ปลูกกอบัวและใส่ของหอมไว้ ตามทางเดินก็มีกระถางโลหะใหญ่ปลูกบัวห้าชนิด ทำให้ปราสาทมีกลิ่นหอมอบอวลไปทั่ว และแสงอาทิตย์ส่องได้มากกว่าหลังอื่นจนดอกบัวบานต้องแสง

เฉลยปราสาทฤดูฝนว่าแต่ละชั้นสูงพอดี ฝาผนังสูงพอดี เพื่อรับได้ทั้งอากาศเย็นและร้อน จิตรกรรมบางที่เขียนเป็นรูปสระน้ำและธรรมชาติให้ดูเย็นตาเย็นใจ วัสดุผ้าใช้ผ้าขนสัตว์และผ้าเปลือกไม้ จุดสำคัญคือในปราสาทไม่มีบุรุษเลย ยกเว้นเจ้าชายสิทธัตถะพระองค์เดียว มีแต่สตรีทั้งหมด ไม่เว้นแม้ยามเฝ้าประตู

สรุประยะเวลาที่เจ้าชายสิทธัตถะเสวยสุขในปราสาทสามฤดูว่า 13 ปี นับจากพระชนมายุ 16 ปีถึง 29 ปี ตลอดช่วงนั้นแทบไม่ได้เสด็จออกนอกปราสาทเลย เพราะอยู่ในความดูแลของพระราชบิดา จึงทรงเป็นเจ้าชายสุขุมาลชาติ เสวยสุขอยู่ในปราสาทดุจเทวดา

เล่าถึงพระชาติสุดท้ายคือเจ้าชายสิทธัตถะ ที่ประทับในปราสาทสามฤดูมานานถึงสิบสามปี จนถึงคราวที่บุญบารมีที่สั่งสมมาเต็มเปี่ยม ดลบันดาลให้อยากเปลี่ยนบรรยากาศ จึงเสด็จไปพระราชอุทยานพร้อมนายฉันนะสารถี โดยเทวดาที่อยากให้ทรงออกบวชคอยจัดฉากไว้

เทวดาแสดงภาพคนแก่ให้ทอดพระเนตร เพราะพระองค์ไม่เคยเห็นคนแก่มาก่อน ทรงถามนายฉันนะว่านั่นคืออะไร ได้คำตอบว่าคนแก่ และแก่ทั้งโลกรวมทั้งพระองค์ด้วย ทรงสลดว่าถ้าแก่แล้วต้องเป็นอย่างนั้นก็ไม่อยากแก่ หมดอารมณ์ประพาส แล้วเสด็จกลับไปทรงคิด

วันต่อมาทรงพบคนเจ็บ ทรงถามว่าเจ็บเฉพาะคนนั้นหรือ ได้คำตอบว่าเจ็บทุกคนรวมทั้งพระองค์ ทรงคิดว่าถ้าต้องร้องโอยอย่างนั้นก็คงทรมานมาก จึงหมดอารมณ์เสด็จประพาสต่อและเสด็จกลับ ไปทรงคิดที่ปราสาทสามฤดูเพราะรู้สึกสบายใจกว่า

วันสุดท้ายของการเสด็จประพาสสี่วัน ทรงพบนักบวช นายฉันนะอธิบายว่านักบวชคือผู้ออกจากเรือน พระองค์จึงพบทางออก ผู้ดำเนินรายการย้ำว่าสี่วันนี้เป็นเหตุสำคัญและเป็นจุดเริ่มต้นการแสวงหา

เข้าช่วงทบทวนพุทธประวัติของหลักสูตรโรงเรียนอนุบาลฝันในฝันวิทยา นักเรียนตอบว่ามาถึงตอนหมายเลข 29 ซึ่งเป็นช่วงที่เจ้าชายสิทธัตถะทรงมีพระชนมายุ 29 พรรษา ได้เห็นเทวทูตทั้งสี่คือคนแก่ คนเจ็บ คนตาย และนักบวช จึงตัดสินพระทัยเลือกดำเนินชีวิตเป็นนักบวช

ถาม-ตอบกับนักเรียนว่าคิดจะออกบวชในคืนนั้นเลยหรือไม่ ได้คำตอบว่าเป็นคืนนั้น แต่ตอนแรกยังไม่ได้คิดเพราะทราบว่าพระโอรสประสูติก่อน สรุปว่าทรงเลือกที่จะเป็นนักบวชมากกว่าการเป็นพระราชา เพราะการเป็นพระราชาเหมือนคนที่มีธุลีอยู่ในดวงตา เหมือนมีฝุ่นผงเข้าตาอยู่เรื่อย ๆ

เล่าว่าถามคนที่จะชวนบวชว่าเคยเรียนพุทธประวัติบ้างไหม แล้วชี้ให้ดูจิตรกรรมฝาผนัง ว่าก่อนที่เจ้าชายสิทธัตถะจะออกบวชและตรัสรู้ ท่านเห็นคนแก่ คนเจ็บ คนตาย และเห็นสมณะ เขาตอบได้จึงชมว่าเป็นคนมีบุญที่ยังจำพุทธประวัติได้ตอนหนึ่ง

ย้อนถามคนที่คุยด้วยว่าเคยเห็นคนแก่ไหม เห็น เคยคิดออกบวชไหม ไม่เคย แล้วชี้ว่าเจ้าชายสิทธัตถะเห็นเพียงแวบเดียวก็คิดออกบวช พอเห็นคนเจ็บคนตายยิ่งคิดหนัก พอเห็นสมณะก็ทูลขอออกบวช และคืนที่ทราบว่าพระโอรสประสูติก็ออกบวชเลย ขณะที่คนฟังเห็นทั้งคนแก่คนเจ็บคนตายและเห็นพระเต็มบ้านเต็มเมือง มีลูกแล้วก็ยังไม่คิดออกบวช

เฉลยว่าความต่างมีนิดเดียว คือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งแต่ก่อนออกบวชมีปกติว่าเห็นอะไรข้างนอก ก็ย้อนมองกลับเข้ามาเปรียบเทียบกับตัวเอง เข้าทำนองดูโขนดูละครแล้วย้อนดูตัวเอง นี่เป็นหลักสำคัญที่ทำให้พระองค์ได้มาตรัสรู้