พระโสณโกฬิวิสะ

ครูไม่ใหญ่บอกว่าวันนี้เสียงไม่ค่อยมี จะเลิกเร็วหน่อย พูดถึงคนที่อยากลองสอบวัดเสียงว่าต้องบุญถึง ทุนถึง ทีมถึง ฐานถึง และมโนปณิธานถึง ถ้ายังไม่ถึงให้มาเป็นเจ้าภาพเสาแก้วพันปีต้นละหนึ่งร้อยบาท หนึ่งพันสามร้อยต้นก่อน อย่างนี้ไม่เสี่ยง แล้วเกริ่นว่าวันนี้มีกรณีศึกษาเรื่องเด็กหญิงภูเขา บ๊ายบายบ้านนามาสร้างบารมี และเรื่องผู้มีบุญที่ฝ่าเท้ามีขนอ่อนนุ่ม ไม่เคยเหยียบผืนแผ่นดิน เหยียบย่ำแต่บนพรม เพราะบิดามารดาไม่ยอมให้เหยียบพื้น

เริ่มสารคดีเรื่องโสณโกฬิวิสะ บุตรเศรษฐีผู้สมบูรณ์พร้อมในทุกสิ่ง ตอนที่หนึ่ง เกริ่นว่าชีวิตของมนุษย์ที่รุ่งเรืองและมั่นคงดำรงอยู่ได้ก็เพราะมีบุญคอยเกื้อกูลค้ำจุนอยู่ตลอดเวลา เมื่อใดที่บุญส่งผลดวงบุญในตัวสว่างชีวิตก็เจริญรุ่งเรือง แต่คราวใดที่บุญอ่อนกำลังลง ดวงบุญเริ่มเศร้าหมอง ชีวิตก็ร่วงโรยประสบความล้มเหลว ความทุกข์กายทุกข์ใจก็ประดังเข้ามา ผู้มีญาณทัศนะจึงหมั่นเติมบุญในตัวอยู่เป็นนิตย์

โสณะได้สร้างบุญกับเนื้อนาบุญอันเลิศคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าหลายพระองค์ และตั้งผังของชีวิตด้วยการอธิษฐานจิตขณะที่ใจกำลังผ่องใส จึงเกิดมาพรั่งพร้อมบริบูรณ์ด้วยสมบัติทั้งปวง ในจัมปานครแห่งแคว้นมคธมีตระกูลมหาเศรษฐีประจำนครตระกูลหนึ่งนามว่าโกลิวิสะ ท่านโกลิวิสะเศรษฐีมีบุตรชายคนหนึ่งนามว่าโสณะ นับตั้งแต่เด็กน้อยโสณะปฏิสนธิในครรภ์มารดา โภคทรัพย์สมบัติก็บังเกิดขึ้นแก่ท่านเศรษฐีผู้เป็นบิดาเป็นอันมาก แม้ในวันที่คลอด ชาวเมืองทั้งสิ้นก็ส่งเครื่องบรรณาการมาให้ท่านเศรษฐีเป็นจำนวนมาก

โสณโกฬิวิสะเป็นสุขุมาลชาติ มีรูปกายงดงามผุดผ่องดังทองคำ สัมผัสแห่งร่างกายอ่อนนุ่มดังปุยสำลีที่ปั่นอย่างดีถึงร้อยครั้ง ฝ่ามือและฝ่าเท้ามีสีแดงงามคล้ายดอกชบาแดง และที่พื้นเท้าทั้งสองข้างมีขนอ่อนดังปุยสำลีเป็นที่น่าอัศจรรย์ เป็นที่รักดังแก้วตาดวงใจของบิดามารดา เมื่อจะเดินทางไปที่ใดบิดามารดาจะให้บริวารปูพรมให้เดิน แต่ถ้ามีสิ่งใดที่ไม่พอใจก็จะกล่าวกับหมู่ญาติและบริวารว่าตนจะเหยียบลงไปที่พื้น จะไม่เดินบนพรม เพียงเท่านี้ทุกคนก็ยอมตามใจทุกประการ ครั้นเจริญวัยบิดามารดาได้สร้างปราสาทขึ้นสามหลังให้อยู่ในแต่ละฤดู และจัดหาหญิงสาวที่มีความงามมาคอยบำรุงบำเรออีกเป็นจำนวนมาก ทุกสิ่งรอบกายล้วนละเอียดประณีต เสวยกามสุขประหนึ่งเทพบุตรบนสวรรค์

ข้าวที่โสณะรับประทานแต่ละมื้อเป็นข้าวสาลีที่เพาะปลูกอย่างพิถีพิถัน ท่านเศรษฐีผู้เป็นบิดาให้ปลูกในนาที่เนื้อดินอุดมสมบูรณ์ รดด้วยน้ำสามอย่างคือน้ำธรรมดา น้ำผสมน้ำนม และน้ำผสมน้ำหอม เมื่อข้าวตั้งรวงเป็นน้ำนมก็ให้นำผ้าเนื้อละเอียดมามุงบังกันแมลง เมื่อรวงข้าวเริ่มแก่ก็ให้พรมด้วยน้ำหอมอย่างดีจนท้องทุ่งหอมเป็นที่กล่าวขานของชาวเมือง เมื่อถึงคราวเก็บเกี่ยว บริวารนับแสนคนเกี่ยวข้าวนำมาใส่ยุ้งฉางที่ปูลาดเครื่องหอมไว้ภายใน ปิดประตูอบกลิ่นนานถึงสามปี เมื่อเปิดยุ้งกลิ่นหอมตลบอบอวนไปทั่วเมือง แล้วให้ร่อนด้วยตะแกรงทองคำนับร้อยครั้ง หุงแล้วมีกลิ่นหอมและสีขาวคล้ายดอกมะลิ คดใส่ภาชนะทองคำวางบนภาชนะเงินที่เต็มไปด้วยข้าวปายาสข้นร้อน ๆ แล้วน้อมเข้าไปให้โสณะรับประทานทุกวันไม่เคยว่างเว้น

ครั้งนั้นพระบรมศาสดาประทับอยู่ที่กรุงราชคฤห์ มหานครแห่งแคว้นมคธ ทรงประชวรด้วยโรคเล็กน้อยต้องเสวยยาถ่าย หมอชีวกโกมารภัจจ์แพทย์หลวงประจำพระราชวังจึงถวายการรักษาและกราบทูลว่าไม่ควรเสวยพระกระยาหารที่ปรุงด้วยน้ำต้มผักจนกว่าพระวรกายจะหายเป็นปกติ เมื่อทรงหายเป็นปกติแล้วมหาชนชาวเมืองต่างจัดแจงเครื่องไทยธรรมเพื่อเตรียมถวายภัตตาหารอันประณีต เช้าวันนั้นพระมหาเถระรูปหนึ่งคิดว่าวันนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าสมควรได้ประถมบิณฑบาตจากที่ใด แล้วเห็นโสณโกฬิวิสะเข้ามาในญาณทัศนะ จึงคิดว่าโสณะบริโภคแต่ข้าวสาลีหอมที่รดด้วยน้ำหอมและน้ำนมสดซึ่งหาได้ยาก จะนำบิณฑบาตจากโสณะบุตรเศรษฐีมาถวายพระผู้มีพระภาคเจ้า แต่ระยะทางจากกรุงราชคฤห์ถึงจัมปานครยาวไกลหลายสิบโยชน์ พระเถระจะเดินทางมาด้วยวิธีใดให้ติดตามตอนต่อไป

ครูไม่ใหญ่ทบทวนว่าพระโสณะตอนเป็นคฤหัสถ์นั้นฝ่ามือฝ่าเท้าแดง ฝ่าเท้ามีขนอ่อนนุ่มเหมือนปุยสำลีที่ปั่นร้อยครั้ง เดินแต่บนพรม เวลาจะงอนก็ขู่ว่าจะเดินลงพื้น ในโลกนี้มีอยู่คนเดียว นอกนั้นได้ยินแต่ว่าห้ามเดินบนพรม ให้เดินข้าง ๆ แล้วย้ำเรื่องต้นข้าวที่ได้ดื่มน้ำสามอย่างคือน้ำสะอาด น้ำนม และน้ำหอม ขณะที่เราได้แค่ดื่มน้ำข้าว จึงสรุปว่าบุญเท่านั้นเป็นสิ่งที่เราจะต้องทำ ไม่ทำไม่ได้ จะให้บุญหล่นทับก็เป็นไปไม่ได้ บุญนั้นไม่มีขาย อยากจะได้ก็ต้องทำเอง

ทบทวนว่าโสณะบุตรเศรษฐีผู้เกิดมาสมบูรณ์พร้อมทุกสิ่ง ได้เห็นพระมหาโมคคัลลานเถระมาบิณฑบาตที่ปราสาทของตนก็ดีใจ เข้าไปต้อนรับ รับบาตร นิมนต์ให้ฉันภัตตาหารอันประณีตในปราสาท และถวายฝากไปถวายพระบรมศาสดาอีกส่วนหนึ่ง วันนั้นพระเจ้าพิมพิสารมาถวายบังคมพระบรมศาสดา ได้ทราบถึงรูปสมบัติอันงดงามของโสณะจึงอยากเห็น จึงรับสั่งให้โสณะเข้าเฝ้าพร้อมชาวจำปานครแปดหมื่นตำบล เมื่อทอดพระเนตรฝ่าเท้าของโสณะแล้วก็ประทานพระโอวาท และให้ไปเข้าเฝ้าพระบรมศาสดาเพื่อฟังธรรม ชาวจำปานครแปดหมื่นตำบลได้ฟังธรรมแล้วบรรลุธรรมเป็นพระโสดาบัน

เล่าว่าโสณะตัดสินใจออกบวช เมื่อบวชแล้วเป็นที่รักของชาวพระนคร สมบูรณ์ด้วยลาภสักการะแต่ไม่ติดในสิ่งเหล่านั้น มุ่งทำความเพียรอย่างแรงกล้า เดินจงกรมทำภาวนากระทั่งฝ่าเท้าที่เคยอ่อนนุ่มปริแตกมีเลือดไหล แม้เดินไม่ได้ก็ใช้ฝ่ามือและเข่าคลานจงกรมจนแตกเป็นแผล ที่จงกรมเปรอะเปื้อนไปด้วยเลือดประหนึ่งโรงฆ่าโค พระบรมศาสดาเสด็จไปเห็นจึงรับสั่งให้เรียกมา แล้วประทานโอวาทแนะอุบายทำความเพียร โดยเปรียบกับสายพิณที่ไม่ตึงเกินไปและไม่หย่อนเกินไป ท่านจึงภาวนาในระดับพอเหมาะพอดี วางใจถูกส่วน และบรรลุอรหัตผลเป็นพระอรหันต์ผู้ทรงอภิญญา ได้รับยกย่องเป็นผู้เลิศกว่าภิกษุทั้งหลายในด้านปรารภความเพียร

เล่าว่าย้อนไปสมัยพระอโนมทัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านเกิดในตระกูลเศรษฐี ฟังพระธรรมเทศนาแล้วเลื่อมใส จึงสร้างสถานที่เดินจงกรมถวายพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระสงฆ์สาวก โดยนำปูนขาวมาฉาบทา ตกแต่งพื้นให้สะอาดงดงาม ขึงผ้าเนื้อละเอียดเป็นเพดาน ประดับด้วยดอกไม้ของหอม และปูลาดรอบที่จงกรมด้วยดอกไม้นานาชนิด เมื่อละโลกก็ไปเกิดในสวรรค์เสวยทิพยสมบัติช้านาน ต่อมาสมัยพระปทุมุตตระสัมมาสัมพุทธเจ้า ท่านมาเกิดเป็นเศรษฐีในเมืองหงสาวดี เห็นพระพุทธองค์แต่งตั้งพระภิกษุรูปหนึ่งให้เป็นผู้เลิศด้านมีความเพียร ก็ปรารถนาตำแหน่งนั้น จึงถวายภัตตาหารรสอร่อยประณีตแด่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระสงฆ์นับแสนรูปต่อเนื่องถึงเจ็ดวัน

เล่าว่าอีกชาติหนึ่งท่านได้สร้างศาลา ที่จงกรม ที่พักกลางวันและกลางคืน ถวายพระปัจเจกพุทธเจ้าพระองค์หนึ่ง ทั้งยังถวายผ้ากัมพลสีแดงที่ตนใช้ห่มซึ่งมีราคาถึงหนึ่งแสน ปูลาดเป็นที่เช็ดพระบาทก่อนพระปัจเจกพุทธเจ้าจะขึ้นสู่ศาลา ด้วยคิดว่าขออย่าให้พระบาทเปรอะเปื้อน เมื่อพระปัจเจกพุทธเจ้าประทับยืนบนผ้า สีของผ้ากระทบผิวกายเกิดเป็นความสว่างสวยงามยิ่ง ท่านจึงปิติและอธิษฐานว่าขอให้สีฝ่ามือฝ่าเท้าของตนแดงงามเช่นนั้น และขอให้สัมผัสกายอ่อนนุ่มเหมือนสำลีที่ยีแล้วนับร้อยพันทุกภพทุกชาติ ด้วยอานุภาพคำอธิษฐานและกุศลกรรมที่ทำต่อเนื่อง จึงทำให้ท่านพรั่งพร้อมด้วยสมบัติทั้งปวง เป็นสุขุมาลชาติ ครั้นออกบวชก็เป็นที่รักและเลื่อมใส และได้บรรลุธรรมเป็นพระอรหันต์

สรุปว่าชีวิตของพระโสณะสมบูรณ์พร้อมได้เพราะสั่งสมบุญมายาวนานหลายภพหลายชาติ ได้สร้างบุญใหญ่กับเนื้อนาบุญคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาวก ทั้งยังอธิษฐานจิตตอกย้ำผังชีวิตครั้งแล้วครั้งเล่า ชีวิตของเราก็เช่นกัน เราออกแบบได้ ถ้าปรารถนาให้ชีวิตในอนาคตเป็นแบบใดก็ทำได้ ด้วยการสั่งสมบุญทุกบุญอย่างเต็มกำลังแล้วตั้งจิตอธิษฐาน โดยเฉพาะบุญที่เกิดจากการสร้างเสาแก้วพันปีมาสร้างวิหารคด สถานที่รองรับพระภิกษุสงฆ์และสาธุชนจากทั่วโลก ซึ่งต้องทำให้สำเร็จโดยเร็ว