จีวร

สารคดีอธิบายว่ากฐินคือไม้สะดึงที่ใช้ขึงผ้าให้ตึงเพื่อเย็บง่ายขึ้น คำว่าทอดหมายถึงการวาง คือน้อมนำผ้าจีวรถวายแด่หมู่สงฆ์ เทศกาลทอดกฐินเรียกได้ว่าเป็นฤดูเปลี่ยนผ้าใหม่ของพระภิกษุ เดิมผ้าที่ภิกษุได้ต้องเป็นผ้าไม่มีเจ้าของ เช่นผ้าห่อศพในป่าช้าหรือผ้าที่เขาทิ้ง ต่อมาหมอชีวกโกมารภัจจ์ทูลขอจึงทรงอนุญาตให้คฤหบดีถวายผ้าได้ รูปแบบจีวรเกิดจากพระดำริที่ชี้ให้พระอานนท์ดูคันนาของชาวมคธ แล้วออกแบบใช้เศษผ้าต่อกันเป็นขันธ์คล้ายคันนาเพื่อให้เป็นผ้ามีตำหนิ ทรงบัญญัติให้จีวรมีตั้งแต่ห้าขันธ์ขึ้นไป พร้อมอธิบายวัสดุย้อมหกอย่าง สีที่ห้ามใช้ และการใช้ผ้าเก่าต่อเนื่องจากผ้าดาดเพดานไปจนถึงผ้าเช็ดธุลี

สารคดีอธิบายว่ากฐินแปลว่าสะดึง คือไม้ที่ใช้ขึงผ้าให้ตึงเพื่อเย็บง่ายขึ้น คำว่าทอดหมายถึงการวาง คือน้อมนำผ้าจีวรถวายแด่หมู่สงฆ์ เทศกาลทอดกฐินคือฤดูเปลี่ยนผ้าใหม่ของพระภิกษุ เดิมผ้าที่ภิกษุได้ต้องไม่มีเจ้าของ เช่นผ้าห่อศพในป่าช้าหรือผ้าที่เขาทิ้ง ต่อมาหมอชีวกโกมารภัจจ์ทูลขอจึงทรงอนุญาตให้คฤหบดีถวายผ้าได้ รูปแบบจีวรเกิดจากพระดำริที่ชี้ให้พระอานนท์ดูคันนาของชาวมคธ แล้วใช้เศษผ้าต่อกันเป็นขันธ์คล้ายคันนาเพื่อให้เป็นผ้ามีตำหนิ ทรงบัญญัติให้จีวรมีตั้งแต่ห้าขันธ์ขึ้นไป พร้อมอธิบายวัสดุย้อมหกอย่าง สีที่ห้ามใช้ และการใช้ผ้าเก่าต่อเนื่องจากผ้าดาดเพดานไปจนถึงผ้าเช็ดธุลี

ถามลูกนักเรียนอนุบาลว่าทอดกฐินแปลว่าอะไร แล้วเฉลยว่ากฐินแปลว่าสะดึง คือกรอบขึงผ้า และทอดคือการวางผ้าด้วยความเคารพ ผ้ากาสาวพัสตร์ที่ถวายให้พระนำไปทำจีวรก็ได้ หรือเป็นผ้าไตรสำเร็จรูปแล้วก็ได้

อธิบายว่าพระนุ่งห่มเพียงเพื่อป้องกันมดแมลงและสัตว์ต่าง ๆ ป้องกันอุณหภูมิ ป้องกันความละอาย ป้องกันดิน ฟ้า อากาศ ลม หนาว ร้อน ไม่ใช่เพื่อวัตถุประสงค์อื่น พระจึงต้องมีบริขารน้อยชิ้นที่สุด คือมีอยู่แค่แปด มีจีวร มีอาหารบิณฑบาต มีเสนาสนะ มียารักษาโรค ที่มีน้อยอย่างนี้ก็เพื่อจะได้ไม่มีเครื่องกังวล จะได้เอาเวลาไปทำพระนิพพานให้แจ้ง