หมอชีวกโกมารภัจจ์

สารคดีอธิบายว่ากฐินคือไม้สะดึงที่ใช้ขึงผ้าให้ตึงเพื่อเย็บง่ายขึ้น คำว่าทอดหมายถึงการวาง คือน้อมนำผ้าจีวรถวายแด่หมู่สงฆ์ เทศกาลทอดกฐินเรียกได้ว่าเป็นฤดูเปลี่ยนผ้าใหม่ของพระภิกษุ เดิมผ้าที่ภิกษุได้ต้องเป็นผ้าไม่มีเจ้าของ เช่นผ้าห่อศพในป่าช้าหรือผ้าที่เขาทิ้ง ต่อมาหมอชีวกโกมารภัจจ์ทูลขอจึงทรงอนุญาตให้คฤหบดีถวายผ้าได้ รูปแบบจีวรเกิดจากพระดำริที่ชี้ให้พระอานนท์ดูคันนาของชาวมคธ แล้วออกแบบใช้เศษผ้าต่อกันเป็นขันธ์คล้ายคันนาเพื่อให้เป็นผ้ามีตำหนิ ทรงบัญญัติให้จีวรมีตั้งแต่ห้าขันธ์ขึ้นไป พร้อมอธิบายวัสดุย้อมหกอย่าง สีที่ห้ามใช้ และการใช้ผ้าเก่าต่อเนื่องจากผ้าดาดเพดานไปจนถึงผ้าเช็ดธุลี

สารคดีอธิบายว่ากฐินแปลว่าสะดึง คือไม้ที่ใช้ขึงผ้าให้ตึงเพื่อเย็บง่ายขึ้น คำว่าทอดหมายถึงการวาง คือน้อมนำผ้าจีวรถวายแด่หมู่สงฆ์ เทศกาลทอดกฐินคือฤดูเปลี่ยนผ้าใหม่ของพระภิกษุ เดิมผ้าที่ภิกษุได้ต้องไม่มีเจ้าของ เช่นผ้าห่อศพในป่าช้าหรือผ้าที่เขาทิ้ง ต่อมาหมอชีวกโกมารภัจจ์ทูลขอจึงทรงอนุญาตให้คฤหบดีถวายผ้าได้ รูปแบบจีวรเกิดจากพระดำริที่ชี้ให้พระอานนท์ดูคันนาของชาวมคธ แล้วใช้เศษผ้าต่อกันเป็นขันธ์คล้ายคันนาเพื่อให้เป็นผ้ามีตำหนิ ทรงบัญญัติให้จีวรมีตั้งแต่ห้าขันธ์ขึ้นไป พร้อมอธิบายวัสดุย้อมหกอย่าง สีที่ห้ามใช้ และการใช้ผ้าเก่าต่อเนื่องจากผ้าดาดเพดานไปจนถึงผ้าเช็ดธุลี

ครั้งนั้นพระบรมศาสดาประทับอยู่ที่กรุงราชคฤห์ มหานครแห่งแคว้นมคธ ทรงประชวรด้วยโรคเล็กน้อยต้องเสวยยาถ่าย หมอชีวกโกมารภัจจ์แพทย์หลวงประจำพระราชวังจึงถวายการรักษาและกราบทูลว่าไม่ควรเสวยพระกระยาหารที่ปรุงด้วยน้ำต้มผักจนกว่าพระวรกายจะหายเป็นปกติ เมื่อทรงหายเป็นปกติแล้วมหาชนชาวเมืองต่างจัดแจงเครื่องไทยธรรมเพื่อเตรียมถวายภัตตาหารอันประณีต เช้าวันนั้นพระมหาเถระรูปหนึ่งคิดว่าวันนี้พระผู้มีพระภาคเจ้าสมควรได้ประถมบิณฑบาตจากที่ใด แล้วเห็นโสณโกฬิวิสะเข้ามาในญาณทัศนะ จึงคิดว่าโสณะบริโภคแต่ข้าวสาลีหอมที่รดด้วยน้ำหอมและน้ำนมสดซึ่งหาได้ยาก จะนำบิณฑบาตจากโสณะบุตรเศรษฐีมาถวายพระผู้มีพระภาคเจ้า แต่ระยะทางจากกรุงราชคฤห์ถึงจัมปานครยาวไกลหลายสิบโยชน์ พระเถระจะเดินทางมาด้วยวิธีใดให้ติดตามตอนต่อไป