ประเภทกรณีศึกษา

ต่อมาฝันว่าพ่อที่ตายไปนานเดินมาจับมือผู้เขียนอย่างมีความหวัง มือแห้งหยาบเหมือนอดอาหาร เสื้อผ้าขาดหมองคล้ำ ขอให้สร้างองค์พระธรรมกายประจำตัวให้ ผู้เขียนแปลกใจว่าพ่อที่ไม่เคยเข้าวัดรู้จักวัดพระธรรมกายได้อย่างไร ครูไม่ใหญ่หยอกว่าติดตามตอนต่อไปเหมือนละครโปริสาทก่อนอ่านต่อ พ่อตอบว่าบุญนี้จะช่วยให้พ้นความลำบาก ผู้เขียนตอบว่ายังไม่มีเงิน มือพ่อหลุดลง ก้มหน้าผิดหวัง ตื่นมาจึงตั้งใจจะสร้างให้พ่อให้ได้

เงินเดือนออกจึงจองพระให้พ่อและแม่ ทยอยจนครบสามองค์ของพ่อ แม่ และตัวเอง ช่วงหนึ่งห่างวัดไปหลายเดือนเพราะทำโอที ฝันว่ามาวัดเห็นคนและพระมากมาย เห็นคุณยายยืนอยู่จึงก้มกราบเท้า รู้ในฝันว่าเป็นงานของคุณยายที่ละสังขารแล้ว ตื่นมาถามวัดจึงรู้ว่าคุณยายละสังขารแล้วจริง ขนลุกทั้งตัว เมื่อหลวงพ่อบอกบุญสามหมื่นวัดในงานสลายร่างคุณยาย ขณะนั้นป่วยเนื้องอกในมดลูกข้างซ้ายต้องผ่าตัด จึงถอนเงินก้อนสุดท้ายสี่หมื่นบาท สามหมื่นถวายสังฆทานสามหมื่นวัด หนึ่งหมื่นบูชาธรรมคุณยายอาจารย์ ก่อนผ่าตัดนึกถึงบุญแล้วไม่กลัวตาย ผ่าตัดมดลูกปลอดภัย ฟื้นตัวเร็วจนหมอแปลกใจ

คุณป้ากัลยาณมิตรที่รู้จักกันตั้งแต่ปี 2543 เจอกันที่ตู้โทรศัพท์จึงรู้ว่ามาวัดเดียวกัน แล้วทำบุญด้วยกันตลอด คุณป้ามีปัญหาดวงตาทั้งสองข้างเป็นต้อหิน หมอถามว่ามีลูกไหม ถ้ามีให้ไปอยู่กับลูก คล้ายบอกว่าตาต้องบอดแน่ คุณป้าจึงมากราบคุณยายอาจารย์ คุณยายบอกว่าเรื่องเล็ก ให้นั่งสมาธิมาก ๆ และสวดมนต์ ยายจะช่วย คุณป้าทำตามและสร้างบุญมาตลอด ปัจจุบันดีขึ้นมาก ตาไม่บอดอย่างที่หมอว่า ผู้เขียนอาศัยอยู่กับคุณป้าและมาวัดด้วยกันตลอด ช่วงต้นเสียงถอดเพี้ยน

ชุดคำถามแบ่งเป็นหมวด: เรื่องพ่อ ตายแล้วไปไหน มาเข้าฝันจริงไหม ได้รับบุญสร้างพระหรือไม่ และฝันเห็นพ่อกลายเป็นพุทธรูปลอยขึ้นฟ้าหมายความว่าอะไร / เรื่องพี่ชาย กรรมที่ถูกฝูงวัวเหยียบ และลมบ้าหมูที่ยังชักถึงวัยสี่สิบกว่าจะแก้อย่างไร / เรื่องบ้านเก่า ผีเจ้าที่ในฝัน ควรสร้างศาลไหม เป็นทางผีผ่านหรือไม่ เสียงดีดจากเสาบ้าน และไม้ที่จะปลูกใหม่ / เรื่องตัวเอง ชายตัวดำคือใคร ทำไมจะตายเพราะไฟดูด ทำไมยากจน อานิสงส์บุญสามหมื่นวัด เนื้องอกมดลูก ชาติก่อนเป็นหญิงหรือชาย เคยครองเรือนหรือประพฤติพรหมจรรย์ อยู่เป็นโสดได้ไหม เคยเห็นดวงธรรมไหม ความเกี่ยวข้องกับแม่และน้องสาว / เรื่องเพื่อนกู้เงินมาทำบุญแล้วไม่ใช้หนี้ ผู้ค้ำประกันใช้แทน / เรื่องคุณป้า บุพกรรมต้อหิน ทำไมนั่งสมาธิมากแต่ยังไม่เข้าถึงธรรม และความเกี่ยวข้องกับผู้เขียน หลังชุดคำถามมีช่องว่างราว 8255-8401 วินาทีที่ไม่มีบรรทัดถอดเสียง

เฉลยว่าพ่อไปอยู่มหานรกขุมที่ห้าด้วยกรรมดื่มสุราเป็นอาจิณ กำลังถูกนายนิรยบาลกรอกน้ำทองแดงร้อน ทุกข์ทรมานจนมาเข้าฝันไม่ได้ ที่ฝันเกิดจากจิตนิวรณ์ที่ห่วงพ่อ และจิตกุศลที่อยากสร้างพระให้เต็มองค์ พ่อยังรับบุญไม่ได้ แต่บุญสร้างพระและบุญที่อุทิศไปจะไปรออยู่ที่ยมโลก พ้นจากมหานรกแล้วจึงจะมารับได้

พี่ชายถูกฝูงวัวเหยียบเพราะอดีตชาติแกล้งเพื่อนที่ต้อนวัวให้วัวตกใจวิ่งย้อนมาเหยียบ แต่ไม่ถึงตายเพราะชาตินั้นเพื่อนก็ไม่ตาย ส่วนลมบ้าหมูตั้งแต่สองขวบเพราะกรรมปาณาติบาต เวลาฆ่าเป็ดไก่จะเชือดทีละน้อยให้ดิ้นจนขาดใจ ฆ่าหมูก็มัดไว้แล้วค่อย ๆ เชือดดูเลือดไหล วิธีแก้คือทำบุญทุกบุญแล้วอุทิศให้สัตว์ที่ฆ่าอย่างทรมาน

ครูไม่ใหญ่ชวนนักเรียนตอบในใจก่อนว่าจริงหรือไม่จริง แล้วเฉลยว่าฝันเห็นผีเจ้าที่หลายตนที่บ้านเก่า (จำนวนถอดเสียงไม่ชัด) ไม่เป็นความจริง เกิดจากจิตนิวรณ์ที่มีความเชื่อพื้นบ้านปลูกฝังมา แสดงออกตอนธาตุวิปริต ไม่ใช่ทางผีผ่าน ไม่ต้องสร้างศาล สร้างบุญทั้งทาน ศีล ภาวนาดีกว่า ชีวิตจะดีขึ้นเรื่อย ๆ ส่วนเสียงดังแป๊ก ๆ เหมือนดีดไม้จากเสาบ้าน ให้ทายกันว่าคือไม้ลั่น ลมพัด หรือนกหัวขวาน ช่วงท้ายมีบรรทัดฮัมซ้ำ

เฉลยเรื่องชายตัวดำนุ่งผ้าหยักรั้งสองตนที่มาเข้าฝัน ช่วงคำตอบว่าเป็นใครและเรื่องตายเพราะไฟดูดเสียงถอดเพี้ยนจนอ่านไม่ได้ ได้ความชัดว่าถ้าไม่ได้สร้างบุญองค์พระธรรมกายประจำตัวไว้ ก็จะเป็นไปตามบัญชีนั้น ชาตินี้ยากจนเพราะกรรมตระหนี่ ทำทานมาน้อย บุญที่ตัดความตระหนี่ถวายสังฆทานสามหมื่นวัดจะรื้อผังจนให้หมด ให้นึกถึงบุญนี้บ่อย ๆ ผังจนถูกรื้อไปเยอะแล้ว ส่วนเนื้องอกในมดลูกข้างซ้ายเพราะกรรมกาเมเจ้าชู้ตอนเกิดเป็นผู้ชาย รวมกับกรรมปาณาติบาตฆ่าสัตว์ทำอาหาร กรรมเบาบางลงมากแล้ว บุญในงานสลายร่างคุณยายตัดรอนวิบากไปเยอะ ให้สั่งสมบุญและอธิษฐานให้หายจากโรคภัย

ชาติที่ผ่านมาเป็นผู้หญิง มีครอบครัวในสังคมเกษตรกรรมในประเทศไทย พลัดจากหมู่คณะมานาน ชาติใกล้ ๆ ไม่เคยประพฤติพรหมจรรย์ แต่ครองเรือนแล้วมีทุกข์เบื่อหน่ายหลายชาติ ชาตินี้จึงแหยงการมีครอบครัว ถ้าตั้งใจจริงจะอยู่เป็นโสดก็เป็นไปได้ ชาติใกล้ ๆ ยังไม่เคยเห็นดวงธรรม แม่ น้องสาว และผู้เขียนเคยสร้างบุญร่วมกันกับหมู่คณะแบบกองเสบียงประเภทตามอารมณ์ บางทีทำบางทีไม่ทำ ชาติหลัง ๆ พลัดจากหมู่คณะมาหลายชาติ

ครูไม่ใหญ่ว่าเรื่องนี้น่าศึกษา เพื่อนกู้เงินมาทำบุญโดยผู้เขียนค้ำประกัน แต่ไม่ใช้หนี้สักบาท ผู้เขียนจึงใช้แทนโดยคิดว่าบุญนั้นเป็นของเรา เฉลยว่าบุญที่เพื่อนทำจะส่งผลให้ชาติหน้ามาเป็นบริวารอาศัยใบบุญของผู้เขียนจึงอยู่รอด ส่วนบาปที่ไม่ใช้หนี้ทำให้ลำบากยากจน แต่จิตยังเป็นกุศลจึงได้อาศัยใบบุญผู้ที่ค้ำและใช้หนี้แทน ส่วนบุญของผู้เขียนจะเป็นสมบัติติดตัวไปภพหน้า ได้มากน้อยขึ้นกับความปีติยินดีและการตัดใจได้เด็ดขาด

ดวงตาของคุณป้าเป็นต้อหินทั้งสองข้างจนเกือบบอด เพราะอดีตเกิดในสังคมเกษตรกรรม ชอบจับสัตว์มาขังไว้ในตุ่มปิดฝาในที่มืดเพื่อกินเป็นอาหาร (ชนิดสัตว์ถอดเสียงไม่ชัด) ไม่มีกรรมอื่น ที่ยังไม่บอดเพราะมีบุญจุดประทีปบูชาพระรัตนตรัย และบุญปัจจุบันทุกบุญมาตัดรอนให้หนักเป็นเบา ครูไม่ใหญ่ชื่นชมว่าทำกองทุนไว้หลายกอง ชาติหน้าไม่ต้องใส่แว่น ดวงตามีเสน่ห์มองทะลุได้ ส่วนที่นั่งสมาธิยังไม่เข้าถึงเพราะเพิ่งมาขยันในปัจจุบัน ให้พยายามต่อไปก็จะเข้าถึงได้

เปิดจดหมายกรณีศึกษาทางจานดาวธรรม ผู้เขียนเป็นลูกคนที่สี่ในหกคน น้องสาวคนรองเข้าวัดตั้งแต่เรียนรามคำแหง เป็นอาสาสมัครแผนกธรรมวาลีตั้งแต่ปี 2527 และเข้าอบรมเจ้าหน้าที่วัดในโครงการอุบาสิกาแก้วรุ่นที่หก แล้วชักนำพ่อแม่และทุกคนในบ้านเข้าวัด เตี่ยเป็นคนสบาย ๆ ไม่มีระเบียบแต่ใจดี ไม่ดื่มเหล้าแต่สูบบุหรี่ทุกวันตั้งแต่วัยรุ่น ไม่เคยขัดเรื่องทำบุญ เมื่ออายุ 72 ป่วยเป็นมะเร็งปอด น้องสาวซึ่งเป็นอุบาสิกาดูแลและเปิดเทปนำนั่งสมาธิของหลวงพ่อให้ฟังจนอาการทุรนทุรายสงบ แต่วันสุดท้ายพี่ชายคนที่สองมาผลัดเวรและไม่ได้เปิดเทปให้ เตี่ยเสียชีวิตอายุ 74 ปี

เตี่ยกับแม่ค้าขายผ้า ทำผ้าม่านและขายที่นอนหมอนมุ้ง แม่ดูแลการค้าเกือบทั้งหมด ขยันทั้งค้าขาย เลี้ยงลูก และงานบ้าน ช่วงถัดมาเสียงถอดเพี้ยนยาวราวสามนาที แล้วเล่าว่าแม่มีอาการเวียนหัว เดินเซ อาเจียน ตรวจพบเนื้องอกในสมองต้องผ่าตัด พี่ชายบอกให้แม่นอนทำสมาธิ แม่นอนนิ่งเหมือนไม่รู้สึกตัวราวเจ็ดวัน แล้วเสียชีวิตในเดือนมกราคม 2527 (ถอดเสียงไม่ชัด) โดยไม่มีใครเห็นลมหายใจสุดท้าย อายุ 63 ปี

ครูไม่ใหญ่ว่าแม่ชำระทางไปสู่ปรโลกได้งดงามแล้ว จดหมายเล่าต่อถึงสามีซึ่งนิสัยดีแต่เรียนน้อย สติปัญญาไม่ค่อยดี พ่อตายตั้งแต่สองขวบ อยู่กับแม่ที่ไม่มีบ้านของตนในโรงเคี่ยวน้ำตาล แม่รับจ้างขึ้นต้นมะพร้าวทำน้ำตาลปี๊บ เคยทำมีดปาดตาลหล่นใส่เท้าซ้ายเป็นแผลเป็น ตอนห้าหกขวบซนมาก ถูกแม่มัดกับต้นไม้แล้วเอาพริกใส่กะลาเผาไฟรมจนสำลัก เจ็ดขวบไปอยู่วัดเป็นลูกศิษย์พระ เป็นหิดน้ำเหลืองเยิ้มทั้งตัวจนเพื่อนไม่ให้เข้าใกล้ หลวงพ่อเอาดินสอพองทาจนหาย สิบสี่ปีทำงานโรงงานทำเชือกนอนในโรงงานเปื้อนน้ำมันเครื่อง แล้วไปทำโรงงานไอศกรีม เงินไม่พอจึงกินไอศกรีมแทนข้าว

อายุสิบหกเป็นลูกเรือประมงที่มหาชัย ให้แม่เบิกเงินเดือน ออกทะเลครั้งละสิบห้าวันไปถึงสิงคโปร์ราวห้าปี อายุยี่สิบเอ็ดเป็นทหารเกณฑ์ ช่วงวันหยุดมาช่วยขายผ้ากับพี่ชายคนที่สามของผู้เขียนจึงรู้จักกัน ตอนนั้นผู้เขียนเรียนมหาวิทยาลัยปีหนึ่ง พ้นทหารแล้วสมัครเป็นอาสาสมัครและได้บรรจุเป็นข้าราชการ เป็นผู้ติดตามผู้ใหญ่ท่านหนึ่ง คอยผู้เขียนอยู่สิบกว่าปีจนแต่งงานกันเมื่อผู้เขียนอายุ 38 สามี 39 ต่อมาผู้ใหญ่ย้ายไปต่างประเทศสามีจึงตกงานพร้อมกับที่ลูกชายเกิด สามีเป็นพ่อบ้าน ซักผ้า ทำกับข้าว เลี้ยงลูก กวาดถูบ้าน ส่วนผู้เขียนทำงานเลี้ยงครอบครัวคนเดียว แต่กลับเฉย ๆ และโมโหใส่เขาบ่อย เขาไม่โกรธ บอกให้ใจเย็น ๆ

หลังช่วงพักที่มีบรรทัด jingle และเสียงเพี้ยน ครูไม่ใหญ่แซวว่าสามีทำงานโรงงานไอศกรีมมานานจึงใจเย็นรับแม่บ้านขี้โมโหได้ จดหมายเล่าว่าผู้เขียนเป็นข้าราชการในองค์กรรัฐแห่งหนึ่ง ในหน้าที่มีเงินที่เรียกว่าเงินตามน้ำ บางเดือนได้มากกว่าเงินเดือนประจำ แบ่งปันกันและส่งต่อขึ้นไปเป็นทอด ๆ เพราะปฏิบัติสืบต่อกันมานานก่อนผู้เขียนเข้ารับราชการ ผู้เขียนใช้เงินส่วนนี้เลี้ยงครอบครัวและจุนเจือพี่น้อง จบเนื้อจดหมายตรงนี้

ชุดคำถามราวสิบสองข้อที่ครูไม่ใหญ่แซวว่าอัดแน่นเต็มหน้า ครอบคลุมวิบากกรรมที่ทำให้แม่เป็นเนื้องอกในสมอง สิ่งที่แม่เห็นในสมาธิและช่วงไม่รู้สึกตัวเจ็ดวัน คตินิมิตและภพภูมิของแม่และเตี่ย บุพกรรมที่เตี่ยเป็นมะเร็งปอดและใจตอนตายที่ไม่ได้ฟังเทป ทำไมพี่ชายคนที่เตี่ยไม่ชอบต้องดูแลจนวินาทีสุดท้าย วิบากกรรมที่ทำให้สามีปัญญาไม่ดีและลำบากตั้งแต่เด็ก ความผูกพันกับผู้ใหญ่ที่สามีติดตาม ทำไมครอบครัวต้องสลับบทบาทให้สามีเป็นพ่อบ้าน เงินตามน้ำบาปหรือไม่และทำบุญด้วยเงินนั้นได้ผลอย่างไร โอกาสขึ้นเป็นผู้บังคับบัญชา ลูกชายเป็นภูมิแพ้และซนนั่งสมาธิไม่เกินห้านาที น้องสาวที่ออกจากองค์กรไปค้าขาย และทำไมผู้เขียนใจไม่ค่อยใสและหงุดหงิดง่าย

ครูไม่ใหญ่ถามว่าจำเรื่องและคำถามได้ไหม แล้วตอบว่าแม่เป็นเนื้องอกในสมองเพราะกรรมปาณาติบาตในอดีต เช่นทุบหัวปลาบ่อย ๆ ที่แม่นั่งสมาธิเห็นตัวเองนั้นเห็นกายละเอียดจริง แม่มีบุญมาก การนั่งสมาธิก่อนผ่าตัดช่วยคลายกังวลได้มาก ช่วงไม่รู้สึกตัวเจ็ดวันเหมือนคนหลับ แม่ตายแบบหลับแล้วตื่นกลางวิมานทองชั้นดาวดึงส์ เป็นเทพธิดาสวยสดใสด้วยบุญที่ทำในพระพุทธศาสนามาตลอด ได้รับบุญที่ลูกอุทิศไปทุกอย่าง นั่งยิ้มชมทิพยสมบัติอย่างมีความสุข

ครูไม่ใหญ่ตอบว่าเตี่ยเป็นมะเร็งปอดเพราะกรรมสูบบุหรี่ในปัจจุบันเป็นหลัก รวมกับกรรมปาณาติบาตฆ่าสัตว์ ต่อจากนั้นมีบรรทัด jingle ช่วงพักซ้ำยาวราวหนึ่งนาที คำตอบเรื่องภพภูมิของเตี่ยจึงไม่ปรากฏในบรรทัดถอดเสียง แล้วตอบว่าพี่ชายคนที่สองที่เตี่ยไม่ชอบแต่ต้องดูแลจนวินาทีสุดท้าย ในอดีตเคยเป็นเพื่อนรักของเตี่ย ทะเลาะกันบ้างดีกันบ้าง ชาตินั้นเตี่ยช่วยเหลือเขา จึงมาเกิดเป็นลูก ไม่ได้มีวิบากกรรมอะไรต่อกัน นี่คือชีวิตในวัฏฏะ

สามีที่ปัญญาไม่ดี ลำบากตั้งแต่เล็ก ถูกมัดรมพริก มีดตาลหล่นใส่เท้า เป็นหิด และปัจจุบันเป็นโรคปอดชื้นบ่อย เพราะในอดีตเป็นเศรษฐีที่อารมณ์เสียแล้วระบายใส่ลูกหลานบริวาร จับเด็กที่ทำผิดมามัดตี เอาพริกใส่กะลารมควันลงโทษ เคยโกรธจนปามีดใส่เด็กที่หลบทันแต่โดนเท้า มีวจีกรรมด่าด้วยคำหยาบจึงเป็นหิด ปล่อยบริวารและสัตว์เลี้ยงนอนที่อับชื้นจึงเป็นโรคปอด ดื่มสุราก่อนอาหารวันละกรึ๊บ ครูไม่ใหญ่คำนวณว่าตลอดชีวิตหลายขวด จึงปัญญาไม่ดี และตระหนี่จึงลำบากมาก ส่วนที่ได้ทำงานดีกับผู้ใหญ่เพราะชาตินั้นเคยช่วยญาติบ้างช่วงสั้น ๆ ผู้ใหญ่รักเหมือนแม่กับลูกเพราะเกื้อกูลกันในปัจจุบัน แต่ช่วงสั้นจึงต้องตกงาน

ที่สามีต้องเป็นพ่อบ้านส่วนผู้เขียนหาเงินเลี้ยงครอบครัว เพราะชาติก่อนเป็นสามีภรรยากัน ภรรยาทำทานด้วยตัวเองเสมอ สามีแค่มีจิตอนุโมทนา ครูไม่ใหญ่สาธิตภรรยาเรียกดาร์ลิ่งมาอนุโมทนาบุญวันมหาปูชนียาจารย์ และสอนว่าแต่งงานคือทำงานสร้างบารมีร่วมกันให้ดี ส่วนที่ผู้เขียนโกรธสามีบ่อยโดยไม่มีเหตุผลเป็นกรรมใหม่ของผู้เขียนเอง ความผิดพลาดในอดีตลืมให้หมดแล้วเริ่มใหม่วันนี้ ต้องทะนุถนอมน้ำใจสามีที่รักและเป็นพ่อบ้านที่ดี ถ้าโกรธบ่อยจะติดนิสัยหงุดหงิดไปภพหน้าจนเป็นยักษ์ ให้ไปพักกลางทางที่ดุสิตบุรีวงบุญพิเศษด้วยกัน

เงินตามน้ำที่ได้ในหน้าที่มีเศษกรรม เมื่อส่งผลมักเป็นโรคเกี่ยวกับเลือดหรือโรคแพ้ภูมิตัวเอง ถ้ารวมกับกรรมปาณาติบาตหรือตั้งใจโกงจะเป็นมะเร็งเม็ดเลือดหรือมะเร็งกระดูก ถ้านำเงินนั้นมาทำบุญ บุญจะตัดรอนวิบากลงบ้าง แต่เป็นบุญปนบาป ส่งผลให้เป็นเศรษฐีที่ป่วยเป็นโรคเลือด รวยแต่อายุสั้น มหาปูชนียาจารย์พยายามเก็บบาปที่แหล่งของบาปให้หมด ครูไม่ใหญ่เห็นใจว่าชีวิตทางโลกยากจะบริสุทธิ์อย่างเพศสมณะ มีบุญปนบาปตลอด บางทีเลี่ยง ๆ บัง ๆ นิดหน่อย ขอให้บุญมากบาปน้อยก็พอ

ที่ทำงานหนักแต่ขึ้นเป็นผู้บังคับบัญชายาก ให้ทำใจว่ากำลังบุญที่ทำมามีแค่นี้ อย่าท้อ ให้ลุยสร้างบุญเต็มกำลังในเวลาที่เหลือ ลูกชายที่เป็นภูมิแพ้ จามบ่อย น้ำมูกไหล เพราะวิบากกรรมในชาติก่อนตอนเด็กชอบแกล้งสัตว์ จับสัตว์ตัวเล็กอย่างจิ้งหรีดมากัดกัน เอาน้ำราดหมาแมว หรือโยนลงน้ำให้หัดว่ายน้ำ ส่วนที่ซนไม่อยู่นิ่งเป็นธรรมดาของเด็กวัยกล้ามเนื้อกำลังขยาย มานั่งสมาธิได้ห้านาทีก็มีบุญแล้ว เขามีบุญช่วงสั้น (ถอดเสียงไม่ชัด) ต้องประคองให้ดี

น้องสาวคนรองที่เคยสร้างบารมีในองค์กรแล้วออกไปค้าขายเพราะอยากรวย ในอดีตเคยร่วมบุญกับหมู่คณะในพุทธันดรที่ผ่านมาเป็นกุลธิดา แต่มีนิสัยเบื่อง่ายหลายชาติ อยู่ครองเรือนก็เบื่ออยากประพฤติพรหมจรรย์ ประพฤติพรหมจรรย์ก็เบื่ออยากครองเรือน จากเขตในไปเขตนอก มีบุญพอเลี้ยงตัว ถ้าประมาทจนบุญเก่าหมดจะอันตรายเพราะวิบากเก่ายังมี ผู้เขียน สามี และลูกชายเคยสร้างบุญกับหมู่คณะแบบกองเสบียงตามอารมณ์ บางทีทำบางทีไม่ทำ ที่ผู้เขียนมีศรัทธาแต่ใจไม่ใสและหงุดหงิดง่ายเพราะเครียดจากงานและเลี้ยงครอบครัว ต้องรีบแก้ ไม่งั้นเวลาบุญส่งผลจะมีเรื่องให้หงุดหงิดก่อนได้ทรัพย์ ให้นั่งสมาธิมาก ๆ เพราะชีวิตออกแบบได้เอง

ยิ้มแล้วขอให้รวย แล้วเปิดจดหมายกรณีศึกษาของนักเรียนที่อยู่เมืองดอนคาสเตอร์ ประเทศอังกฤษ เล่าชีวิตตัวเองและครอบครัว พ่อเป็นชาวอำเภอพนัสนิคม จังหวัดชลบุรี (ชื่ออำเภอถอดเสียงไม่ชัด) ก่อนแต่งงานเป็นพ่อค้าควายและทำฟาร์มไก่ แต่งงานแล้วมาทำนากับแม่ เมื่อลูกคนโตช่วยงานได้ พ่อไปเป็นช่างฟิตให้ทหารอเมริกันที่แคมป์แห่งหนึ่งราวสามปี แล้วกลับมาเป็นพ่อค้าที่บ้าน ปัจจุบันเสียชีวิตแล้วอายุ 72 ปี (ชื่อโรคถอดเสียงไม่ชัด) แม่เป็นคนอำเภอเดียวกัน พบพ่อตอนอายุ 19 ผ่านพี่ชาย พ่อรักแม่ตั้งแต่แรกเห็น ช่วงถัดมาเสียงถอดเพี้ยนเป็นภาษาอังกฤษปนหลายบรรทัด ความได้ว่าแม่ต้องยอมแต่งงานกับพ่อตามที่ญาติผู้ใหญ่จัดการ แต่เก็บความช้ำใจไว้ ทะเลาะกันทีไรก็เหน็บพ่อเรื่องนี้ พ่อยอมขอโทษทุกครั้ง แล้วไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวสองนาที

พ่อแม่ขอโทษกันไปมาจนมีลูกสิบคน คลอดง่ายทุกคน ปัจจุบันแม่อายุเจ็ดสิบ ป่วยหลายโรคทั้งโรคหัวใจ เบาหวาน ข้อเข่าเสื่อม และความดัน ผู้เขียนเกิดปี 2500 เป็นลูกสาวคนโต มีน้องเก้าคน จบ ป.4 อายุสิบขวบก็ช่วยพ่อแม่ทำงานเลี้ยงน้อง ช่วงนั้นพ่อกลับไปประจำแคมป์ทหารอเมริกัน นาน ๆ กลับมา จึงทำงานหนักทั้งงานบ้านงานนา อายุ 16 ป่วยหนักเป็นฝีในท้อง ส่งโรงพยาบาลแทบไม่ทัน หลังหมอผ่าตัดก็ไม่รู้สึกตัวเลย หนึ่งเดือนผ่านไปหมอบอกว่าหมดปัญญา พ่อพากลับบ้าน ญาติดีใจที่กลับมาตายที่บ้านและช่วยกันต่อโลงเตรียมไว้ ครูไม่ใหญ่ถามว่าตายไหม ไม่ตาย ช่วงถัดมาเสียงถอดเพี้ยนยาว แล้วเล่าว่าพ่อทดสอบด้วยการบอกว่าไปกินหอยทอดมาอร่อยมาก ลูกขยับปากจะพูดคำว่าหอยทอด พ่อจึงรู้ว่ากินได้แล้ว หยอดน้ำข้าวต้มให้ น้องหาผักมาผัดมาต้มให้กิน

พอร่างกายได้อาหาร สติก็กลับมา หัดพูด หัดฟัง หัดนั่ง หัดเดิน กว่าจะทำอะไรได้อายุก็ปาเข้าไปยี่สิบ อายุ 21 เรียนต่อภาคค่ำจนจบ ม.ศ.5 ร่างกายดีขึ้นจนทำงานได้ มาเช่าบ้านในเมืองชลบุรี ทำงานหลายอย่างทั้งรับจ้าง ขายข้าวแกง รับส่งเครื่องจักสานพื้นบ้านไปตามห้างในกรุงเทพฯ พร้อมเรียนอาชีวะ แล้วทยอยรับน้องทั้งเก้าคนมาอยู่ด้วยและส่งเรียนจนจบทุกคน จนผู้เขียนอายุ 35 น้อง ๆ มีงานดีและทยอยแต่งงาน จึงไม่มีคนดูแลแม่ และมีปัญหากับแม่ที่อยากให้ลูกแต่งงาน อายุ 36 ถูกรถชน ขาซ้ายเกือบหัก ล้อรถทับจนต้องเดินกะเผลกมาตลอด

อายุ 43 ยังไม่แต่งงาน ไปค้าขายในตลาดพัทยา เพื่อนแม่ค้าที่เปิดร้านอาหารริมหาดพัทยารู้จักหนุ่มชาวอังกฤษอายุเท่ากัน ครั้งแรกที่พบเขายกมือไหว้ พูดว่าสวัสดีครับคำเดียวแล้วไม่พูดอะไรอีกเลย ผู้เขียนคิดในใจว่าอีตาคนนี้แปลกจัง ครูไม่ใหญ่แซวเป็นฉากพระเอกเจอนางเอก ช่วงถัดมาเสียงถอดเพี้ยนและมีบรรทัด jingle ช่วงพักซ้ำราวหนึ่งนาทีครึ่ง แล้วเล่าต่อว่าเขาเหมือนมีอะไรซ่อนในใจและต้องการความช่วยเหลือแต่ไม่รู้จะไปหาใคร ผู้เขียนอยากช่วย ประจวบกับแม่กดดันเรื่องไม่ยอมสละโสด และเพื่อนชายที่คบกันมาสิบปีและคิดจะแต่งงานด้วยฝากน้องสาวมาบอกเลิก ว่ารับไม่ได้เพราะผู้เขียนพูดไม่รู้เรื่อง ใจดีเกินไป เชื่อคนง่าย ต้องไปอยู่กับคนที่ไม่รู้เรื่องเหมือนกัน ผู้เขียนน้อยใจมาก และเห็นว่าฝรั่งคนนี้ตรงสเปคที่เพื่อนชายว่าไว้ จึงตัดสินใจคบเร็วเกินไป

หลังช่วงที่มีบรรทัดคล้ายท่อนเพลงและเสียงเพี้ยน เล่าว่าเขาโกนหนวดใส่ชุดใหม่แล้วดูดีขึ้น ผู้เขียนพักที่อพาร์ตเมนต์ของเขาเพราะสะดวกไปขายของตอนเช้า อยู่ด้วยกันเขาไม่แตะเนื้อต้องตัวเลย คบกันระยะหนึ่งผู้เขียนบอกว่าต้องแต่งงานกันแล้ว เพราะอยู่ด้วยกันไปไหนด้วยกันไม่เป็นตัวอย่างที่ดีกับน้อง เขาถามว่าทำไมต้องแต่ง ฉันไม่ใช่คนดี มีสองหัวใจ บางวันดีบางวันร้าย ผู้เขียนว่าคนที่อยู่ใกล้ต้องเป็นคนดี และเธอเป็นคนดี เขายิ้มเขินแล้วถามว่าแน่ใจหรือ แต่งงานกันเมื่อ 11 เมษายน 2543 ชีวิตคู่ไม่เหมือนใคร ไม่ปรึกษาเรื่องอนาคต เขาไม่สุงสิงใคร มีคนมาหาก็หลบ และไม่เคยเกี่ยวข้องกันฉันสามีภรรยาเลย ครูไม่ใหญ่ถามว่าเขาเหมือนอะไร ได้คำตอบว่าเหมือนลูกชายมากกว่า

แต่งงานได้หนึ่งปีสามีเริ่มป่วย เข้าออกโรงพยาบาลหลายครั้ง มีอาการคันตามตัว รู้ผลแล้วไปนั่งร้องไห้ในรถ รำพึงว่าไม่เหลืออะไรแล้ว อยากหนีไปไกล ผู้เขียนบอกว่ายังเหลือฉัน จะเป็นเพื่อนดูแลเอง เขาตื้นตันใจ ช่วงถัดมาไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวหนึ่งนาทีครึ่ง แล้วเล่าว่าพาไปตรวจซ้ำ ผู้เขียนตรวจด้วยไม่มีปัญหา ส่วนเขาติดเชื้อเอชไอวีแน่นอน ต่อมาผู้เขียนไปงานแต่งงานน้องสาวที่อังกฤษ ได้เยี่ยมแม่สามีครั้งแรก สามเดือนต่อมาจดทะเบียนกันอีกครั้งที่อังกฤษ ซื้อบ้านที่เมืองดอนคาสเตอร์และชวนแม่สามีมาอยู่ด้วย ได้เห็นเขาพูดกับแม่ด้วยความรักเหมือนคนปกติ ถ้อยคำไพเราะ ปีที่สามอาการหนัก เสียชีวิตในโรงพยาบาลอายุ 49 ปี หลังงานศพแม่สามีร้องไห้และไม่พอใจ คิดว่าผู้เขียนมีเชื้อแล้วแพร่ให้ลูกชาย อธิบายอย่างไรก็ไม่เชื่อ จนน้องและเพื่อนของสามีพาไปตรวจเลือด ผลไม่มีเชื้อ แม่สามีจึงเข้าใจ

ผู้เขียนนึกได้ว่าเพื่อนคนไทยคนหนึ่งเคยไปทำบุญที่วัดในเมืองแมนเชสเตอร์ (ชื่อวัดถอดเสียงไม่ชัด) และชวนสร้างพระพร้อมให้ที่อยู่วัดไว้ จึงโทรไปวัด ได้สร้างพระและติดจานดาวธรรมดวงแรกของเมืองดอนคาสเตอร์ พระอาจารย์มารับเรื่องสร้างพระและนำจานดาวธรรมมาติดให้ถึงบ้าน หลังมีจานดาวธรรมพาแม่สามีมาดูและแปลให้ฟัง ใบหน้าแม่สามีสดใสขึ้น อารมณ์ขุ่นมัวลดลง หลังบรรทัด jingle สั้น ๆ จดหมายปิดว่าจะลุยทำหน้าที่กัลยาณมิตรอย่างเต็มที่ อยากให้ทุกคนรู้เป้าหมายชีวิตที่แท้จริงอย่างที่ได้รู้จากช่อง DMC

ครูไม่ใหญ่ให้ช่วยกันจำคำถาม หมวดแรกเรื่องพ่อแม่ ทำไมพ่อต้องยอมแม่ทุกครั้ง พ่อตายแล้วไปไหนและได้รับบุญหรือไม่ ทำไมแม่ต้องเสียหน้าในงานหมั้นที่ฝ่ายชายไม่มา บุญใดแม่คลอดง่ายทุกคน ทำไมแม่ชอบทะเลาะกับคนรอบข้าง และทำอย่างไรแม่จะยอมสร้างบุญก่อนตาย หมวดที่สองเรื่องผู้เขียน ทำไมต้องทำงานหนักเลี้ยงน้องตั้งแต่เล็ก ป่วยเป็นฝีในท้องจนเดินและพูดไม่ได้หลายปี ถูกรถชนหลายครั้งแต่รอดด้วยบุญใด หมวดที่สามเรื่องสามี ทำไมไม่อยากพูดกับใครแต่ชอบสะสมเรื่องพระพุทธศาสนาและเปิดช่อง DMC ให้ดู ทำไมติดเชื้อเอชไอวีจนตาย ตายแล้วไปไหนและได้รับบุญที่อุทิศหรือไม่ บุพกรรมที่แต่งงานกันแต่ไม่อยู่ฉันสามีภรรยา และทำไมทั้งสามคนหน้าคล้ายกันทั้งที่ต่างเชื้อชาติ หมวดสุดท้ายเรื่องน้องสาวที่มีปัญหาครอบครัว สายบุญกับหมู่คณะ และการสร้างบารมีของทั้งสามคน

หลังช่วงที่ไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวสองนาที ครูไม่ใหญ่ถามว่าจำเรื่องและคำถามได้ไหม กล่าวนำว่าให้ฟังเป็นนิยายปรัมปรา แล้วตอบว่าพ่อยอมแม่ทุกครั้งเพราะรักแม่มากไม่อยากให้ขุ่นหมอง พ่อตายแล้วเป็นภุมมเทวาระดับทั่วไป เพราะทำบุญบ้างตามประเพณี ความเป็นอยู่ยังไม่ค่อยดี แต่ได้รับบุญที่อุทิศไปแล้วสภาพดีขึ้น ฝากบอกว่าอยากได้บุญมากกว่านี้ ให้อุทิศไปบ่อย ๆ แม่เสียหน้าเพราะชาติก่อนเป็นคู่หมั้นกันแล้วแม่ชอบงอน ขู่ว่าจะถอนหมั้น พ่อโมโหจึงตอบว่าถอนก็ได้แต่เอาไว้ชาติหน้า พูดกันบ่อยจนเซ็ตโปรแกรมเป็นผังติดตัว ชาตินี้พ่อจึงไม่ได้ถอนหมั้นแต่ไม่ได้มาในพิธีหมั้น และเคยสร้างบุญร่วมกันเป็นสามีภรรยามาหลายชาติ

แม่คลอดลูกง่ายทุกคนเพราะบุญสงเคราะห์ญาติในอดีต แม่ชอบทะเลาะกับคนรอบข้างเพราะสั่งสมโทสจริต ทั้งที่พื้นใจดีมาก ขี้หงุดหงิดแต่ใจดี ปากร้ายแต่ใจดี คนมักเห็นแต่ปากร้าย ไม่ได้มีบุพกรรมอะไรกัน ลูกต้องเป็นกัลยาณมิตรด้วยใจเยือกเย็นอดทน อธิบายเรื่องบุญบาปให้ฟังบ่อย ๆ แม่จะค่อย ๆ ดีขึ้น ส่วนที่ลูกต้องทำงานหนักเลี้ยงน้องตั้งแต่เล็กแม้เพิ่งหายป่วย เพราะชาติก่อนก่อนพบหมู่คณะชอบพูดว่าคนจะรวยได้ต้องหนึ่งสมองสองมือ ขยันเท่านั้น ไม่ได้ทำทาน ตระหนี่ จึงเกิดในครอบครัวฐานะไม่ดีและทำงานหนัก ครูไม่ใหญ่ว่าความคิดนั้นถูกระดับหนึ่งแต่ไม่สมบูรณ์ ส่วนการดูแลน้องจนจบการศึกษาเป็นบุญสงเคราะห์ญาติในปัจจุบัน ชาติต่อไปจะมีคนคอยดูแล

ที่ลูกป่วยปางตายเป็นฝีในท้อง เดินและพูดไม่ได้ ผอมแห้งหลายปี เพราะชาติก่อนเป็นชาวไร่ สัตว์ป่าเข้ามาทำลายพืชผล สัตว์เลี้ยง และคนในไร่ จึงทำกับดักจับได้ เช่นสุนัขป่า เอามาขังกรงให้อดอาหาร ใช้หนังสติ๊กยิงบ้าง ขว้างก้อนหินบ้าง ส่วนที่ถูกรถชนหลายครั้งแต่รอด เพราะชาตินั้นทำร้ายให้เข็ดแล้วไล่ไป ไม่ได้ทำถึงตาย สามีที่ไม่อยากพูดกับใคร ทำตัวเหมือนเด็ก ในอดีตเคยทำบุญในพระพุทธศาสนา แต่มีกรรมดื่มสุรามาส่งผลให้มีลักษณะติงต๊อง ส่วนบุญในพระพุทธศาสนาทำให้ชอบสะสมเรื่องราวทางพระพุทธศาสนาและเปิดช่อง DMC ให้ภรรยาดู

สามีติดเชื้อเอชไอวีและตายด้วยโรคนี้เพราะกรรมปัจจุบันที่ไปยุ่งกับผู้หญิงที่มีเชื้อ รวมกับกรรมปาณาติบาต ฆ่าสัตว์ ค้าขายสัตว์ให้คนฆ่า หรือล่าเป็นเกมกีฬา ตายแล้วเป็นภุมมเทวาชั้นดีในหมู่บ้านภุมมเทวาแห่งหนึ่งในอังกฤษด้วยบุญที่ภรรยาอุทิศไป ที่อยู่ด้วยกันแต่ไม่เคยเกี่ยวข้องฉันสามีภรรยา เพราะในอดีตเป็นพี่น้องกันมากกว่าเป็นสามีภรรยา ประกอบกับเขารู้ว่ามีเชื้อและรักภรรยามาก ไม่อยากให้ติด ภรรยาไม่ยอมเลิกเพราะเคยสร้างบุญร่วมกันในพระพุทธศาสนา สามีคืออดีตน้องชายที่ต้องมาเลี้ยงดู ส่วนผู้เขียน สามี และแม่สามีหน้าคล้ายกันแม้ต่างเชื้อชาติเพราะเคยสร้างบุญร่วมกัน ผู้เขียนเป็นคนชวน แต่อีกสองคนทำไปงั้น ๆ ด้วยความเกรงใจ ไม่ตั้งความปรารถนาหรืออธิษฐานจิตล้อมกรอบไว้ จึงพลัดไปเกิดนอกบุญเขตแล้วมาอยู่ร่วมกันอีก

น้อง ๆ โดยเฉพาะน้องสาวที่ต้นชีวิตเรียนดี การงานดี แต่มักมีปัญหาครอบครัว เพราะแต่ละคนทำทานดีมาระดับหนึ่ง แต่รักษาศีลข้อสามเกี่ยวกับเรื่องคู่ไม่สมบูรณ์ จึงได้คู่ที่มีศีล ศรัทธา ทิฏฐิไม่เสมอกัน ผู้เขียนเป็นกัลยาณมิตรให้พี่น้องได้ทุกคนเพราะทุกคนมีสายบุญกับหมู่คณะมากบ้างน้อยบ้าง ให้เริ่มชวนน้องสาวก่อนแล้วค่อยน้องชาย ส่วนผู้เขียน สามี และแม่สามีเคยสร้างบารมีกับหมู่คณะแบบกองเสบียง แล้วคำตอบถูกตัดด้วยบรรทัด jingle ช่วงพัก ถอดเสียงไม่ได้ว่ามีข้อความต่อหรือไม่

ผู้เขียนเล่าว่าเขินอายอยู่นานแต่ความอยากรู้ความจริงของชีวิตมาแทนที่ จึงส่งเรื่องราวมา เริ่มจากป้าซึ่งเป็นลูกสาวที่ปู่ย่ารักและภูมิใจมาก เป็นลูกสาวคนเดียวที่เรียนจบมหาวิทยาลัย รับราชการก้าวหน้าจนเป็นหัวหน้าอย่างรวดเร็ว เป็นที่รักของลูกน้องและเพื่อนฝูง แต่ขณะชีวิตกำลังรุ่งโรจน์หมอตรวจพบมะเร็งปอดระยะสุดท้าย แล้วเสียชีวิตกะทันหันด้วยวัยเพียง 29 ปี ครูไม่ใหญ่แทรกว่าให้ใช้วันเวลาให้เป็นประโยชน์ ถามตัวเองว่าการศึกษาที่ทุ่มเวลาไปคุ้มไหม และการศึกษาที่แท้จริงคือสิ่งที่ทำให้ชีวิตประณีตบริสุทธิ์ขึ้นจนดับทุกข์ได้

การตายของป้าทำให้ทั้งบ้านเศร้า โดยเฉพาะพ่อของผู้เขียนซึ่งเป็นน้องชายแท้ ๆ พ่อไปเคาะโลงศพบอกป้าว่าให้กลับมาเกิดเป็นลูกของผม จะได้อยู่ด้วยกันอีก เพราะรักพี่มาก เมื่อครบกำหนดคลอด พยาบาลที่ทำคลอดเห็นใบหน้าของป้าที่ตายไปเมื่อเจ็ดเดือนก่อนมาซ้อนทาบบนหน้าทารก ตกใจวิ่งออกมาบอกย่า ทุกคนในบ้านจึงฝังใจว่าผู้เขียนคือป้ากลับชาติมาเกิด ไม่นานปู่ย่ามาขอไปเลี้ยงเอง ผู้เขียนกลายเป็นหลานที่ปู่ย่ารักที่สุด ท้ายช่วงมีบรรทัดเพี้ยนปนภาษาอังกฤษ

ความรักที่ปู่ย่าให้สะดุดเมื่อปู่ย่ารับอุปการะเด็กหญิงฝาแฝดคนพี่มาเลี้ยงในฐานะลูก เพราะสงสารพ่อแม่ที่ยากจนจนต้องยกลูกให้คนอื่น ส่วนแฝดคนน้องให้ญาติเลี้ยง ปู่ย่าปิดไม่ให้เด็กรู้ว่าไม่ใช่พ่อแม่จริง ผู้เขียนไม่ชอบเขาเลยเพราะรู้สึกถูกแบ่งความรัก ครูไม่ใหญ่แทรกว่าความรักไม่เหมือนขนมเค้กที่แบ่งแล้วหมดไป ยิ่งแบ่งยิ่งมี ทั้งสองจึงทะเลาะกันมาตลอดเหมือนเกิดมาเป็นคู่อริ ครูไม่ใหญ่ย้ำว่าเราเกิดมาสั่งสมบุญเป็นเสบียงข้ามวัฏสงสาร (ช่วงนี้มีบรรทัดถอดเสียงขาดหายราวหนึ่งนาทีครึ่ง) ผู้เขียนเพอร์เฟกต์กว่าเขาทุกด้านยกเว้นความสวย แต่ก็อดอิจฉาไม่ได้ทั้งที่กลัวบาป

ผู้เขียนเล่าต่อว่าเมื่อเรียนมหาวิทยาลัยได้เข้าร่วมกิจกรรมชมรมพุทธและอบรมธรรมทายาทหญิง ครูไม่ใหญ่แซวว่าเอามาอีกแล้ว ทำให้ได้เรียนรู้หลักธรรมมากขึ้นและพยายามคิดดีกับเขา ท้ายช่วงบรรทัดถอดเสียงเพี้ยนปนภาษาอังกฤษ ฟังไม่ได้ความ

ชีวิตของพี่สาวน่าสงสารมาก ไม่มีพ่อแม่หรือญาติ แม้ปู่ย่าเลี้ยงเหมือนลูกก็ยังสร้างปัญหาหลายอย่าง พอทำงานก็มีปัญหาเรื่องเงินทองกับบริษัทถึงขั้นต้องเข้าคุก ผู้เขียนเป็นตัวแทนครอบครัวคนเดียวที่ไปเยี่ยมทุกเดือนตลอดหนึ่งปี ทุกครั้งที่ขึ้นรถไปก็จินตนาการว่ากำลังไปห้างสรรพสินค้าใหญ่กลางเมือง แต่พอรถจอดก็หนีความจริงไม่พ้นว่าเป็นคุก เมื่อเห็นเขาในสภาพนักโทษที่ไม่มีอิสระ ความไม่ชอบก็หายไปเหลือแต่ความสงสาร ครูไม่ใหญ่แทรกว่าเกิดมาต้องพึ่งกัน หลังช่วงนี้เป็นบรรทัด jingle พักสักหน่อยซ้ำราวสามนาทีครึ่ง

แฝดคนน้องซึ่งเป็นญาติคนเดียวที่เหลือของพี่สาวก็เป็นที่พึ่งไม่ได้ เพราะชีวิตลำบากกว่า ถูกเลี้ยงเป็นคนรับใช้ โตหน่อยถูกข่มขืน กลายเป็นเด็กมีปัญหา มีท้องหาพ่อไม่ได้ คลอดลูกแล้วต้องยกให้คนอื่น ล่าสุดทราบว่าไปพังงาแล้วหายสาบสูญไปกับคลื่นสึนามิ ยังหาตัวไม่พบ ส่วนย่าเป็นคนใจดีใจบุญ ตักบาตรสวดมนต์ทำวัตรเกือบทุกวัน วันพระไปฟังธรรมรักษาศีลแปด บั้นปลายป่วยเป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลือง ผู้เขียนดรอปเรียนตอนปีสองมาพยาบาลเพราะคิดว่าเป็นโอกาสสุดท้ายตอบแทนพระคุณ หลังช่วงนี้ไม่มีบรรทัดถอดเสียงราวสองนาทีครึ่ง

ครูไม่ใหญ่แทรกว่าทำดีต้องไม่เดี๋ยวก่อน ต้องเดี๋ยวนี้ อย่าเลื่อนเรื่องเสาแก้วพันปี ผู้เขียนเล่าว่าช่วงที่ดรอปเรียนมาดูแลย่าเป็นช่วงที่มีความสุขที่สุด เพราะได้ทำดีที่สุดต่อท่านแล้ว ตลอดหนึ่งปีสุดท้ายพยายามทำให้ใจท่านเป็นบุญ แนะนำให้ทำสมาธิ ทำทุกบุญที่วัดมี นิมนต์พระมาบ้านบ่อย ๆ แม้อาการหนัก ย่าสร้างพระธรรมกายประจำตัวหนึ่งองค์และทำบุญหล่อรูปหลวงปู่ทองคำ เมื่อวาระสุดท้ายมาถึงผู้เขียนพูดข้างหูว่าสัมมาอะระหังจนท่านจากไปอย่างสงบในวัย 69 ปี

ปู่เป็นลูกกำพร้าและยากจน ทำงานหนักเลี้ยงตัวตั้งแต่เด็กจึงมัธยัสถ์กว่าย่ามาก แต่ใจบุญ ทำทุกบุญที่ผู้เขียนชวน ทว่าติดบุหรี่และดื่มเหล้าจัด บั้นปลายป่วยเป็นโรคถุงลมโป่งพอง ผู้เขียนชวนสร้างพระธรรมกายหนึ่งองค์ แต่ไม่ได้กลับไปดูแลใกล้ชิดเหมือนตอนย่าป่วย ครั้งหนึ่งที่โรงพยาบาลปู่อยากหัดเดินรอบห้องทั้งที่ขาอ่อนแรง ผู้เขียนพาเดิน แล้วเหลือบเห็นเสมหะที่เก้าอี้จึงปล่อยมือไปเช็ด จังหวะเดียวกับที่ขาปู่หมดแรง ปู่ล้มหัวฟาดพื้นชักอย่างรุนแรง อีกเพียงคืนเดียวก็จากไป

ผู้เขียนถามเรื่องบุพกรรมที่ทำให้ป้าเป็นมะเร็งปอดอายุสั้น ป้าได้ยินตอนพ่อเคาะโลงไหม ตายแล้วไปไหน ที่พยาบาลเห็นหน้าป้าซ้อนหน้าทารกจริงไหม และทำไมทุกคนเชื่อว่าป้ากลับชาติมาเกิด ถามความสัมพันธ์ในอดีตของปู่ย่ากับผู้เขียนและแฝดคนพี่ ทำไมไม่ชอบเขาและต้องแก้กรรมอย่างไร ทำไมฝาแฝดถูกยกให้คนอื่นและชีวิตต่างกัน แฝดคนน้องตายหรือยัง ทำไมแฝดพี่ติดคุกและผู้เขียนต้องไปเยี่ยม ถามเรื่องบุญที่ได้ดูแลย่า กรรมที่ทำให้ย่าเป็นมะเร็งต่อมน้ำเหลือง การที่ตัวเองพลาดทำให้ปู่ล้มเป็นกรรมของใคร การทำงานวัดจนไม่ได้ดูแลปู่ผิดไหม อานิสงส์ของทีมต้อนรับเจ้าภาพที่หอฉัน และทำไมบางคนกินอะไรก็อร่อยบางคนเบื่ออาหาร ท้ายช่วงมีบรรทัดยาวราวสองนาทีครึ่งที่มีแต่คำว่านี่เอง นึกว่าใคร

ครูไม่ใหญ่หลับตาแล้วเล่าเป็นนิยายปรัมปรา ป้าเป็นมะเร็งปอดและอายุสั้นเพราะชาติก่อนเป็นผู้ชายออกล่าสัตว์ ไล่ยิงหมีจนหนีเข้าถ้ำ แล้วจุดไฟเอาควันรมเข้าไปจนหมีสำลักควันตาย ตอนพ่อเคาะโลง ป้าไม่ได้ยินเพราะไม่ได้อยู่ตรงนั้น ป้าตายแล้วเป็นภุมมเทวาระดับทั่วไป ได้รับบุญที่อุทิศแล้วสภาพดีขึ้น ต่อมาหมดกรรมคลายความผูกพันไปเกิดใหม่แล้ว แต่ไม่ได้มาเกิดเป็นผู้เขียนซึ่งมาจากที่ดีกว่านี้มาก ที่พยาบาลเห็นหน้าป้าเป็นอุปาทานเพราะรู้เรื่องมาก่อน ที่ครอบครัวเชื่อว่าป้ากลับชาติมาเกิดเพราะชาติก่อนผู้เขียนเองชอบทึกทักว่าคนโน้นกลับชาติมาเกิดเป็นคนนี้ ผังนี้จึงติดตัวมาจนตัวเองถูกทึกทักบ้าง

ปู่ย่าเคยเป็นพ่อแม่ของผู้เขียนและแฝดคนพี่มาในอดีตแต่คนละชาติ ชาตินี้จึงรักทั้งสองเหมือนลูก ผู้เขียนกับแฝดพี่เคยเป็นลูกพี่ลูกน้องที่ชิงดีชิงเด่นกัน ชาตินั้นแฝดพี่ชอบพูดขัดหูขวางหูคนอื่น พ่อแม่ปู่ย่าชวนไปทำบุญก็ปฏิเสธเพราะชอบเที่ยวเล่น นิสัยนี้ติดตัวมา มาอยู่กับปู่ย่าก็แย่งความรักกันจนขัดคอ เป็นการผูกเวร ชาติไหนเจอกันก็ไม่ชอบกัน ให้แผ่เมตตาบ่อย ๆ เลิกโกรธหรือไม่ชอบเขา ขอให้เขาเจริญพ้นวิบากกรรม และไม่ต้องแย่งความรักจากปู่ย่า เพราะความรักเหลือเฟือเหมือนอากาศที่ใครจะหายใจก็ได้

ฝาแฝดทั้งสองต้องมาเกิดด้วยกันและถูกพ่อแม่ยกให้คนอื่นแยกกันตั้งแต่เล็ก เพราะในอดีตเป็นเพื่อนกัน แฝดคนน้องไปท้องกับผู้ชายที่ไม่ยอมรับเป็นพ่อเด็ก มาปรึกษาแฝดพี่ซึ่งแนะนำว่าคลอดแล้วให้ยกไปให้คนอื่นเลี้ยง เป็นวิบากกรรมร่วมกัน (กลางช่วงบรรทัดถอดเสียงเพี้ยนปนภาษาอังกฤษ ฟังไม่ชัด) แฝดคนน้องไม่มีบุญเลี้ยงดูบิดามารดาและสงเคราะห์ญาติ จึงถูกยกให้คนอื่นและชีวิตลำบาก ขณะนี้ตายแล้วยังเป็นสัมภเวสีเร่ร่อน ต้องทำบุญอุทิศไปให้ ส่วนแฝดคนพี่มีบุญเลี้ยงดูบิดามารดาอยู่บ้าง (บรรทัดถัดมาถอดเสียงซ้ำเพี้ยนราวครึ่งนาที)

แฝดคนพี่ชีวิตไม่ค่อยประสบความสำเร็จเพราะความตระหนี่ นาน ๆ ทำทานทีก็ไม่ถูกเนื้อนาบุญและทำไปงั้น ๆ ไม่ค่อยทำทาน มีนิสัยชอบโกง แล้วมาทำอย่างนี้อีกในปัจจุบันจึงติดคุก ส่วนผู้เขียนต้องไปเยี่ยมในคุกเพราะเป็นคนจิตใจงาม สงสาร และทำหน้าที่เอื้อเฟื้อสงเคราะห์ เป็นเหตุปัจจุบัน ไม่ได้มีวิบากกรรมอื่น (บางบรรทัดถอดเสียงเพี้ยน) แฝดพี่เคยสร้างบุญกับหมู่คณะแบบกองเสบียงที่นาน ๆ ทำทีอย่างเสียไม่ได้ ผู้เขียนต้องทำหน้าที่กัลยาณมิตรให้เขาได้ศึกษาเรื่องกฎแห่งกรรมของตนแล้วรีบแก้ไขโดยด่วน