ผมหงอกเทวทูต

อดีตกาลมนุษย์อายุยืนมากจึงประมาทมัวเมาใช้ชีวิตไปวัน ๆ ด้วยการกิน ดื่ม เที่ยว แต่บัณฑิตบางพวกไม่ประมาท ใช้ลมหายใจสั่งสมบุญ เพราะเห็นว่าแม้อายุยืนก็แก่ลงทุกวัน ตายวันไหนไม่รู้ ดังเช่นพระเจ้ามฆเทวราช กษัตริย์กรุงมิถิลา แคว้นวิเทหะ เกิดในยุคที่มนุษย์อายุเฉลี่ยสี่แสนปี ทรงเล่นในฐานะพระราชกุมาร 84,000 ปี ครองราชย์ 84,000 ปี และเป็นมหาราชาอีก 84,000 ปี ทรงอธิษฐานจิตมั่นว่าหากผมหงอกงอกขึ้นแม้เส้นเดียวจะออกบวชเป็นดาบสทันที และรับสั่งให้ช่างกัลบกบอกทันทีที่เห็นผมหงอก

หลายร้อยปีต่อมา ช่างกัลบกเห็นพระเกศาหงอกเส้นหนึ่งจึงกราบทูล พระเจ้ามฆเทวราชให้ถอนด้วยแหนบทองคำวางบนพระหัตถ์ พิจารณาเหมือนเห็นความตายมายืนอยู่เบื้องหน้า เบื่อหน่ายในความไม่เที่ยงของสังขาร ทรงพระราชทานบ้านส่วยหนึ่งตำบลให้ช่างกัลบกเลี้ยงชีพตลอดชีวิต ตรัสกับโอรสว่าผมหงอกคือเทวทูตแห่งความตาย ถึงคราวพ่อออกบวช อภิเษกโอรสองค์โตพร้อมให้โอวาทให้ครองราชย์โดยธรรม ไม่ประมาท และเมื่อผมหงอกก็ให้บวชเหมือนพ่อ ข้อคิดคือการสอนตนเองได้ไม่ได้อยู่ที่อายุยืนหรือสั้น แต่อยู่ที่การคบบัณฑิต ฟังธรรมและประพฤติธรรมของบัณฑิต ติดตามวงศ์กษัตริย์ของพระเจ้ามฆเทวราชในตอนต่อไป

ทศชาติชาดก เรื่องเนมิราช ผู้ยิ่งด้วยอธิษฐานบารมี ตอนที่สอง ทบทวนว่าอธิษฐานบารมีคือความตั้งใจมั่นเหมือนภูเขาหินไม่หวั่นไหวด้วยแรงลม ยอมตายไม่ยอมเปลี่ยนใจ พระพุทธเจ้าเสด็จในอัมพวัน สวนมะม่วงของพระเจ้ามฆเทวราช ทรงแย้มพระโอษฐ์ พระอานนท์ทูลถามเหตุ ตรัสว่าเคยเกิดเป็นพระเจ้ามฆเทวราช กษัตริย์กรุงมิถิลา ยุคที่มนุษย์อายุสี่แสนปี เป็นพระราชกุมาร ครองราชย์ และเป็นมหาราชอย่างละแปดหมื่นสี่พันปี วันหนึ่งเห็นพระเกศาหงอกเพียงเส้นเดียวก็ตัดสินพระทัยออกบวช อภิเษกพระโอรสองค์โตพร้อมโอวาทว่าเมื่อผมหงอกให้บวชเหมือนพ่อ แล้วอธิษฐานให้วงศ์กษัตริย์สืบเชื้อสายวงศ์บรรพชิตตลอดไป ออกบวชเป็นฤๅษีเจริญพรหมวิหารสี่ ได้ฌานอภิญญาแล้วไปเกิดในพรหมโลก พระโอรสก็ถือนิมิตผมหงอกออกบวชตาม สืบต่อกันมาราวแปดหมื่นสี่พันพระองค์

เนมิราชกุมารรักการบำเพ็ญบุญ ให้ทาน รักษาศีลห้าและอุโบสถศีลตั้งแต่ทรงพระเยาว์ เจริญวัยก็ไม่ยินดีในเบญจกามคุณ เมื่อพระชนกครองราชย์ได้แปดหมื่นสี่พันปี ทอดพระเนตรเห็นพระเกศาหงอก เห็นความไม่เที่ยงของสังขารว่าความตายคืบคลานเข้ามา จึงพระราชทานบ้านส่วยแก่ช่างกัลบก มอบราชสมบัติแก่เนมิราชกุมาร แล้วออกผนวชเป็นดาบสในอัมพวัน เจริญภาวนาแปดหมื่นสี่พันปี แล้วไปเกิดในพรหมโลก การที่กษัตริย์ทุกองค์ออกบวชตามกันเป็นเพราะคำอธิษฐานของพระเจ้ามฆเทวราชและวาสนาบารมีที่สั่งสมมาทางเดียวกัน แต่ตลอดเวลาอันยาวนานนั้นไม่มีกษัตริย์องค์ใดได้พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและบวชในพระพุทธศาสนาเลย ได้แต่บวชเป็นดาบสแล้ววนเวียนไปพรหมโลก ช่วงที่พระสัทธรรมดำรงอยู่นั้นสั้นนักเหมือนฟ้าแลบแปลบเดียวในคืนมืด ผู้ที่ได้มาพบคำสอนแล้วหากมีโอกาสบวชก็จงฉวยโอกาสนั้นไว้ โปรดติดตามตอนต่อไป