แกว่งสารส้ม

อธิบายว่าการเห็นด้วยตาเนื้อพอลืมตามีแสงสว่างก็เห็นชัดทันที แต่การเห็นภายในเป็นการเห็นด้วยใจ ใจยังมีตะกอนของนิวรณ์ จึงต้องค่อย ๆ ประคองใจตรึกถึงดวงใสหรือองค์พระใส อุปมาเหมือนแกว่งสารส้ม ระหว่างรอให้น้ำตกตะกอนต้องใจเย็น พอตกตะกอนแล้วความใสจะปรากฏเอง ความชัดใสสว่างภายในค่อย ๆ เป็นค่อย ๆ ไป ยิ่งลุ้น เร่ง เพ่ง จ้อง ยิ่งไม่เห็น สำคัญที่สุดคือวางใจนุ่ม ๆ สบาย ๆ ยิ้มอย่างมีความสุขเป็นผู้รอที่ดี แค่รู้สึกว่ามีอยู่ก็คือการเห็นเบื้องต้นด้วยใจ ถ้ามีความคิดแทรกให้ภาวนาสัมมาอะระหังประคองใจ แล้วนั่งนิ่งเงียบพร้อมกันสักครู่ราวสองนาที

ระวังการมองด้วยตาเนื้อ หลับตาแล้วเผลอกดลูกตาลงไปมองกลางท้องจะตึงปวดกระบอกตา นั่งแล้วตื้อไม่เป็นสมาธิ เพราะการเห็นภายในเป็นการเห็นด้วยใจ ต้องค่อยเป็นค่อยไป ใจเดิมรับอารมณ์มามากเหมือนน้ำขุ่น การรวมใจที่ศูนย์กลางกายเหมือนแกว่งสารส้ม ต้องใจเย็นรอให้ตกตะกอน ภาพภายในจึงค่อย ๆ ชัดขึ้น การเห็นเริ่มจากความรู้สึกว่ามีดวงใสซ้อนอยู่ที่ศูนย์กลางกาย แม้ยังไม่เห็นก็รู้ได้ ทำใจนุ่มนวลละเอียดอ่อน หยุดในกลางดวงใส นิ่ง นุ่ม เบา ท่านที่ใจละเอียดก็ปล่อยใจเข้ากลางต่อไป แล้วนั่งเงียบร่วมกันราวสามนาทีครึ่ง

เปรียบว่าเหมือนน้ำที่มีตะกอนมาก แกว่งสารส้มแล้ววางไว้เฉย ๆ น้ำก็ตกตะกอนเองโดยไม่ต้องทำอะไร ความใสก็ปรากฏ มองเห็นเพชรพลอยในภาชนะ ที่ศูนย์กลางกายก็เช่นกัน แม้ตอนนี้ยังมืด แต่วางใจนิ่ง ๆ เบา ๆ ใจจะค่อย ๆ ตกตะกอนจากอารมณ์ทั้งหลาย แล้วดวงธรรมภายในจะปรากฏใสสว่างเหมือนพระจันทร์วันเพ็ญ สว่างเหมือนพระอาทิตย์ยามเที่ยง ใสยิ่งกว่าเพชร พร้อมความสุขที่หลั่งไหลออกมาจากกลางดวงธรรม