สะอาดระเบียบสุภาพตรงต่อเวลา

กราบถวายท่านว่าเมื่อเริ่มสร้างวัด คุณยายเริ่มฝึกวินัยขั้นต้นด้วยการรักษาความสะอาด แล้วต่อด้วยความเป็นระเบียบ ความสุภาพ และความตรงต่อเวลา สี่เรื่องนี้เป็นพื้นฐาน ที่ทำให้สร้างวัดและสร้างคนมาถึงปัจจุบัน ไม่ได้เสกไม่ได้เป่า ไม่ได้รดน้ำมนต์อะไร ถ้าจะมีก็คือแจกผ้าขี้ริ้ว ส่งไม้กวาดถึงมือ และส่งแปรงขัดให้ถึงมือ

หลักการคือฝึกงานสี่อย่างนี้ที่วัดพระธรรมกาย แล้วเคี่ยวเข็นให้เขากลับไปทำถึงบ้านด้วย ไม่ได้บังคับว่าต้องกลับไปทำที่บ้าน แต่มาถึงวัดนี่เคี่ยวเข็นกันอย่างหนักเพื่อให้กลายเป็นนิสัย ทั้งผู้ที่มาบวชและผู้ที่มาอบรมธรรมทายาท ทั้งชายและหญิง ทั้งรุ่นเล็กรุ่นกลางรุ่นใหญ่ ย้ำว่าถ้าไม่ได้ทำจริง ๆ กับมือมาก่อน เมื่อถูกพระเถระซักหลวงพ่อก็คงสอบตก

เรื่องความเป็นระเบียบ คุณยายจะจัดระเบียบให้ดู เวลาจัดข้าวของในครัวท่านใช้คำว่า ถ้วย ชาม ช้อน จาน จับมันเรียงพี่เรียงน้องให้ดี คือใบเล็กใบใหญ่จับเรียงให้เป็นลำดับ นอกจากนี้ยายยังสั่งว่าทุกคนรักดี คนที่มาวัดเพราะเขารักดีและรู้ตัวว่าไม่รู้จึงมาให้สอน ท่านจึงขอกับพระทุกรูปว่าเขาผิดเขาพลาด จะดุจะว่าจะสอนกันไปก็ได้ แต่อย่าไปด่าเขา หลวงพ่อจึงเคร่งครัดไม่ด่าใคร ส่วนเรื่องตรงต่อเวลายายก็เข้มงวดกวดขัน

พระเถระถามต่อว่าที่วัดท่านก็ทำ วัดท่านสะอาดในระดับหนึ่ง ความเป็นระเบียบท่านก็ทำ พระในวัดไม่สุภาพท่านก็ไม่ยอม ความตรงต่อเวลาท่านก็ประกันของท่านได้ แต่ประกันได้เฉพาะพระเณรในวัดท่าน ส่วนญาติโยมยังประกันไม่ได้ จึงถามว่าทำอย่างไรญาติโยมจำนวนมากจึงทำได้ นี่คือความยากอีกอัน หลวงพ่อจึงถวายท่านว่า ถ้าเพียงบอกให้ทำความสะอาดบางทีเขาก็ไม่เต็มใจ ต้องชี้ให้เห็นโทษของความสกปรก โทษของความไม่เป็นระเบียบ โทษของความไม่สุภาพ และโทษของความไม่ตรงต่อเวลา จะเป็นแรงกระตุ้นให้รักที่จะทำ และไม่ใช่ทำเฉพาะในวัดหรือทำเป็นครั้งคราว แต่กลับไปบ้านก็ทำจนเป็นนิสัย

ที่ไหนไม่ตรงต่อเวลา ที่นั่นจะต้องมีการพูดเท็จพูดโกหก จำไว้เลย เพราะต้องผัดผ่อน และการผัดผ่อนก็ต้องมีข้ออ้างแก้ตัว มันเป็นสายรับกันอยู่ คุณยายพูดไว้รวม ๆ ไม่ละเอียด หน้าที่ของลูกหลานคือต้องโยงหาเหตุให้เจอเอง หลวงพ่อก็โยงเอง ได้ทีละก้าวสองก้าว เพราะยังไม่ได้เป็นอัจฉริยะ ต้องฝึกกันไป

ความไม่เป็นระเบียบ ทำไมยายให้ถ้วย จาน ช้อน ชาม ต้องเรียงพี่เรียงน้อง เพราะถ้าไม่เรียงก็หยิบไม่ง่าย หายไปก็ไม่รู้ ดูก็ไม่งามและหงุดหงิดแทน จะเอาเร็ว ๆ ก็หาไม่เจอ ต้องซื้อใหม่ หรือมั่นใจว่าอยู่ตรงนี้ก็ต้องรื้อต้องงัด ลากออกมาก็พังพอดี เสียเงินจนได้ ที่ไหนไม่จัดระเบียบให้ดี ของก็เสียหายง่ายอายุไม่ยืน ถ้าเป็นครอบครัวเล็ก ๆ ก็ยังพอว่ากันไป แต่ถ้าเป็นที่ทำงานที่แบ่งเป็นแผนกเป็นกองเป็นหน่วย ของหายาก การเกี่ยงงานก็เริ่มเกิด เพราะต้องกั๊กแรงไว้ส่วนหนึ่งสำหรับค้นของ

คุณยายไม่ได้จำแนกละเอียดอย่างที่หลวงพ่อจำแนก ท่านพูดรวม ๆ ว่าถ้าสิ่งเหล่านี้ทำไม่ดีศีลจะรักษาไม่อยู่ ยายเคยเล่าว่าเวลาหลวงพ่อเทศน์ให้เขารักษาศีลกันให้ดี มีคนบอกว่ายุคนี้มันรักษาไม่ได้หรอก เพราะแค่ในครัวก็ต้องใช้ดีดีทีฉีดยาฆ่าแมลงแล้ว จะไปรักษาศีลได้อย่างไร สมัยนั้นหลวงพ่อยังหาคำอธิบายที่ชัดเจนอย่างนี้ไม่ได้ แต่เมื่อพระเถระถามจี้ก็เหมือนไหลออกมาได้เอง จึงเล่าให้ท่านฟังว่าเราแจงกันมาอย่างนี้ เท่าที่สติปัญญาในแต่ละช่วงที่เรามี

ลูกศิษย์ที่มาวัดพระธรรมกายจากพื้นฐานตรงนี้จึงได้นิสัย ได้ความละเอียด ได้ความช่างสังเกต และที่สำคัญคือการรู้จักเอาใจเขาใส่ใจเรา เพราะใครได้ทำความสะอาดและจัดระเบียบเป็นประจำ จะรู้ว่าเปื้อนแต่ละครั้งเช็ดยาก จึงไม่ไปทำเหตุเอง ความเอาใจเขาใส่ใจเราทำให้เกิดความระมัดระวังตัว พอระมัดระวังตัวก็คือควบคุมตัวเองได้ นั่นคือที่มาของความมีวินัย จากการฝึกให้รักความสะอาด รักระเบียบ รักสุภาพ รักตรงเวลา กลายเป็นรักการควบคุมตัวเอง แล้วกลายเป็นมีวินัย ความมีวินัยไม่ได้ตกมาจากท้องฟ้า แต่เกิดจากไม้กวาดที่เรากวาดพื้น ผ้าขี้ริ้วที่เราช่วยกันเช็ด ถ้วยจานช้อนชามที่เราช่วยกันล้าง รองเท้าที่เราช่วยกันจัดระเบียบ จนวันนี้จัดงานคนเป็นแสนก็ยังรักษาเวลาได้ ผู้ที่มาจึงรักที่จะมางานวัดพระธรรมกาย

ความตรงเวลาก็จะมาเอง เพราะไม่ต้องหงุดหงิดค้นหาอะไร ยิ่งเห็นคุณค่าของความสะอาด ความเป็นระเบียบ ความสุภาพ และความตรงเวลาแล้ว ก็จะรักที่จะทำอะไรกับมือ เพราะให้คนอื่นทำก็ยากจะได้อย่างที่เราทำ ทำจนชำนาญกล้ามเนื้อแต่ละมัดที่พอเหมาะก็เกิดขึ้นมาแล้ว แต่คนที่เคยแต่สั่งคนใช้ รู้ว่าต้องทำอย่างนั้นอย่างนี้ แต่ไปทำเองไม่ได้ ทำแล้วก็หงุดหงิดและเหนื่อย ถ้าไม่ฝืนทำจนกล้ามเนื้อและความชำนาญเกิดขึ้น

ชี้ว่าจุดเริ่มต้นของเด็กแว้นอยู่ที่ตอนเล็ก ๆ ไม่ถูกเคี่ยวเข็นสี่เรื่อง คือการรักษาความสะอาด ความเป็นระเบียบ ความสุภาพ และความตรงต่อเวลา ถ้าปล่อยเลยตามเลยทั้งสี่เรื่องนี้จะเป็นปัญหาตามมา

อธิบายเรื่องที่หนึ่งว่าถ้าลูกทำพื้น เสื้อผ้า บ้าน หรือรถของพ่อแม่สกปรก ต้องให้เขาทำความสะอาดเอง ถ้าแม่ทำแทน ใช้คนใช้ทำแทน หรือให้พี่ ๆ ทำแทน ก็คือเพาะนิสัยไม่รับผิดชอบการกระทำของตัวเอง และการฝึกทำความสะอาดคือการฝึกให้ลูกควบคุมตัวเองได้

อธิบายเรื่องที่สองคือความไร้ระเบียบไร้วินัย ทำอะไรแล้วทิ้งขวางไม่เก็บ แล้วเล่าว่าเคยไปเห็นที่วัดในอเมริกา คู่แม่ไทยพ่อฝรั่งพาลูกแฝดที่เพิ่งหัดเดินมาวัด ลูกเล่นตุ๊กตาแล้วโยนทิ้งเกลื่อนวัด พ่อจับใส่มือชี้ให้เอาไปเก็บซ้ำแล้วซ้ำอีก แม่บอกว่าเด็กยังพูดไม่ได้จะไปรู้เรื่องอะไร พ่อตอบว่ารู้เรื่องไม่รู้เรื่องก็ต้องพูด ทำอยู่สามสี่วันลูกก็อุตส่าห์เอาตุ๊กตาไปเก็บจนได้ ท่านสรุปว่านี่คือวัคซีนป้องกันเด็กแว้นเด็กสก๊อย

อธิบายเรื่องที่สามว่าโบราณเตือนนักเตือนหนาว่าคู่สามีภรรยานิยมให้สามีอายุมากกว่าสักหน่อย ไม่ใช่ข้อเข้มงวดแต่นิยม เพราะจะได้พอเตือนกันได้ ถ้าเป็นเพื่อนรุ่นเดียวกันก็ดีที่รู้ใจ แต่โบราณห่วงว่าจะเตือนกันไม่ได้ คู่ไหนเตือนกันไม่ได้ พอฉุนเฉียวก็ปิดประตูโครม โยนของ หรือถึงขั้นควักปลั๊กใส่หน้ากัน นั่นคือกำลังเพาะเชื้อเด็กแว้นเด็กสก๊อยขึ้นมา ท่านสรุปว่าความไม่สุภาพทุกแบบที่ทำให้ลูกเห็น ตั้งแต่พูดไม่สุภาพ เถียงกันให้ลูกได้ยิน ปิดประตูโครมคราม โยนของใส่หน้ากัน กระทืบเท้า ล้วนเป็นเชื้อควบคุมตัวเองไม่ได้

อธิบายเรื่องที่สี่คือความไม่ตรงเวลา กินไม่เป็นเวลานอนไม่เป็นเวลาจนท้องไส้รวน ยกตัวอย่างเด็กที่ให้พี่เลี้ยงตามป้อนข้าว เด็กเดินไปเล่นไป กว่าจะหมดจานเป็นชั่วโมง ผลคือเอาแต่ใจตัว ควบคุมตัวเองไม่ได้ สะพร่า มักง่าย โตขึ้นสอนงานอะไรก็ไม่เอา แล้วพ่อแม่ก็ไปทำแทนหรือให้คนใช้ทำแทน ถึงขั้นลูกกลับบ้านเองได้แต่ยังต้องเอารถไปรับ

สรุปว่าลักษณะสี่อย่างคือสกปรก ไม่เป็นระเบียบ ไม่สุภาพ และไม่ตรงต่อเวลา ล้วนเป็นเชื้อแว้นเชื้อสก๊อย เพราะไม่ควบคุมตัวเอง แล้วผลจะลามต่อคือลูกกลายเป็นคนเอาแต่จับผิด อยากได้ความสะอาดความเป็นระเบียบ แต่ให้คนอื่นทำให้ พอไม่ได้อย่างใจก็ตำหนิชาวบ้าน จนไม่เกรงใจใครและทั้งบ้านตกเป็นจำเลย มีแกดีอยู่คนเดียวในบ้าน กลายเป็นเจ้าพ่อประจำบ้าน

ชี้ผลเมื่อโตขึ้นว่าทำงานแบบเช้าชามเย็นชาม ไม่คิดพัฒนา ใจเลื่อนลอย ไม่ระวังตัว ถ้ายังเรียนอยู่ก็ฟุ้งซ่านจนเรียนไม่จบ ไม่ไปโรงเรียน สุดท้ายต้องออกจากโรงเรียนแล้วไม่กลับบ้าน แม่มาน้ำตาร่วงโดยไม่รู้ว่านั่นคือผลงานที่ตัวเองทำไว้ คืองานปล่อยให้ลูกสกปรก ไร้ระเบียบ ไม่สุภาพ และไม่ตรงเวลา ท่านจึงชวนพ่อแม่มาบวชสักสามเดือนเพื่อแก้ไขตัวเองก่อนลูกจะมาทวงหนี้

บอกว่าถ้าครอบครัวมีความสะอาด ความมีระเบียบ ความสุภาพ ความตรงต่อเวลา ลูกหลานจะเลือกคิด เลือกพูด เลือกทำแต่ดี ๆ ตามที่พ่อแม่ทำให้ดู ทำอะไรไม่เสร็จไม่ดีไม่ยอม เห็นใครทำดีก็พัฒนาตัวเองตาม ได้เลือดนักสู้เป็นลูกนักสร้างบารมี ไม่ต้องไปหาคัมภีร์วิเศษจากที่ไหน แล้วสอนเรื่องนรกสวรรค์ บุญบาป กฎแห่งกรรมกำกับไปด้วย ท่านเปรียบว่านี่คือทางแยกระหว่าง เชื้อคนตรงกับเชื้อศรีธนญชัย อยากได้ลูกแก้วก็ต้องสะอาด มีระเบียบ สุภาพ ตรงต่อเวลา

แนะว่าในขั้นต้นถ้ายังมาบวชไม่ได้ ก็ให้ฝึกสี่อย่างที่บ้านตัวเองให้ดี คือทั้งสะอาด ทั้งระเบียบ ทั้งสุภาพ ทั้งตรงต่อเวลา แล้วถ้ามาบวชได้ก็รีบมาบวชเพื่อรับสิ่งที่ยิ่งขึ้นไปจากพระพุทธศาสนา มีเชื้อดีอย่างนี้แล้วจะได้บวชสองชั้น และจะเป็นเนื้อนาบุญให้คนทั้งแผ่นดินและให้พ่อแม่ตัวเอง