พระเจ้าศีลาทิตย์

พระเจ้าศีลาทิตย์จัดงานชุมนุมทุกศาสนา มีเจ้าเมืองสิบแปดแคว้น ภิกษุสามเณรสามพัน พราหมณ์และนักบวชนิครนถ์อีกราวสองพัน นาลันทาส่งพระภิกษุไปพันกว่ารูป พระถังซัมจั๋งเป็นตัวแทนฝ่ายภิกษุแสดงธรรมเป็นภาษาสันสกฤต ครูไม่ใหญ่ชวนนึกภาพพระจีนตาเรียวยาวพูดสันสกฤตต่อหน้าผู้ฟังตากลมโต ท่านเรียนสันสกฤตห้าปีจนแตกฉานเพราะความรู้ของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเก็บไว้ในภาษานั้น แสดงธรรมหนึ่งพันหกร้อยโศลก แล้วประกาศให้ทุกศาสนามาโต้แย้งวันละหลายครั้งติดต่อกันสิบแปดวัน ไม่มีใครคัดค้าน แสดงว่าธรรมที่แสดงงามทั้งเบื้องต้น ท่ามกลาง และที่สุด ชื่อเสียงของท่านจึงขจรขจายทั่วอินเดีย

เล่าต่อว่าพระพุทธศาสนาเข้าสู่แผ่นดินจีนพร้อมภิกษุสองรูปชาวเอเชียกลางผสมอินเดีย เจริญรุ่งเรืองดี แต่ต่อมาการศึกษาธรรมวินัยหย่อนยาน ข้อวัตรปฏิบัติและคำสอนแตกต่างจนสงฆ์ไม่รวมกัน เทวดาจึงปรึกษากันว่าถึงเวลาที่พระโพธิสัตว์ต้องลงมาเกิด เทพบุตรที่ได้รับพุทธพยากรณ์ที่ดาวดึงส์ก็อาสาลงมาเกิดในแผ่นดินจีน คือพระถังซัมจั๋ง ใฝ่ธรรมตั้งแต่เด็ก อายุสิบสามขอสอบบวชทั้งที่อายุไม่ถึงจนผู้คุมสอบซักถามแล้วเปิดโอกาสให้ ไปอินเดียสิบแปดปี แตกฉานคำสอนภาษาสันสกฤต ในที่ประชุมของพระเจ้าศีลาทิตย์ มหาวิทยาลัยนาลันทาส่งท่านแสดงธรรมและประกาศให้ใครคัดค้านได้ สิบแปดวันไม่มีใครขึ้นเวที พระราชาอาราธนาให้อยู่แต่ท่านกลับไปแปลพระไตรปิฎกสิบเก้าปี มรณภาพเมื่อราวหนึ่งพันสามร้อยปีก่อน เทวดาแห่ขบวนอัญเชิญกลับสวรรค์ชั้นดุสิต วิมานใหญ่และสว่างกว่าเดิม (ตัวเลขอายุบางช่วงถอดเสียงไม่ชัด)