พระวิปัสสีพุทธเจ้า

อปราชิตยังวางแก้วมณีขนาดใหญ่เท่าผลแตงโมไว้ในที่แสดงธรรม เพราะคิดว่ารัศมีแห่งแก้วมณีย่อมเสริมพระรัศมีกายดั่งทองคำของพระศาสดาให้งดงามยิ่งขึ้น แต่แล้วมีพราหมณ์มิจฉาทิฐิคนหนึ่งมาขโมยแก้วมณีดวงนี้ไป อปราชิตเสียใจมากจึงกราบทูลพระศาสดาว่าเมื่อชนทั้งหลายถือเอารัตนะที่โปรยไว้สามครั้งไปนั้นตนไม่เสียใจเลย กลับมีจิตเลื่อมใสขึ้นเรื่อย ๆ แต่ครั้นพราหมณ์มาเอาแก้วมณีไปก็กลับไม่อาจทำจิตให้เลื่อมใสได้ พระวิปัสสีศาสดาจึงตรัสแนะเป็นนัยว่าอุบาสกสามารถทำทรัพย์ของตนไม่ให้คนอื่นนำไปได้ไม่ใช่หรือ เมื่อเข้าใจแล้วเขาจึงถวายทานอีกเจ็ดวัน และในวันที่เจ็ดตั้งจิตอธิษฐานว่าขึ้นชื่อว่าพระราชาหรือโจรแม้หลายร้อยที่จะมาข่มเหงหรือถือเอาแม้เส้นด้ายที่ชายผ้าของตนไปนั้นจงอย่ามี นับแต่วันนี้ไปแม้ไฟก็อย่าไหม้ของของตน แม้น้ำก็อย่าได้พัดไป ด้วยผลบุญและแรงอธิษฐานนี้สมบัติของท่านจึงเป็นของเฉพาะตัวที่เกิดขึ้นเพื่อท่านเท่านั้น

เข้าช่วงสารคดีเรื่องพระราชธิดาสุมนา ผู้เกิดมามีฝนดอกมะลิตกท่วมถึงเข่า ตอนที่สอง ทบทวนจากตอนที่แล้วว่าเมื่อพระราชธิดามีพระชนมายุเจ็ดขวบ ได้รับสนองงานพระราชบิดาให้ขึ้นราชรถ 500 คัน พร้อมเด็กหญิงบริวาร 500 คน ไปรับเสด็จพระบรมศาสดา ครั้งนั้นได้ฟังธรรมและบรรลุธรรมเป็นพระโสดาบันพร้อมหญิงบริวาร เล่าบุพกรรมว่าในสมัยพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระนามว่าวิปัสสี พระเจ้าพันธุมราชผู้เป็นพระพุทธบิดาทรงหวงแหนพระพุทธเจ้าและเหล่าพระสงฆ์ ยึดการปฏิบัติบำรุงไว้ลำพังพระองค์เอง ไม่ยอมให้ชาวเมืองได้ทำบุญเลย กระทั่งท่านเสนาบดีรวมกับชาวเมืองท้ารบกับพระองค์เพื่อให้ได้ทำบุญบ้าง พระเจ้าพันธุมราชไม่อาจรบกับชาวเมืองได้จึงยินยอม โดยวันแรกเป็นวาระของท่านเสนาบดี ซึ่งส่งทหารไปคุ้มกันไม่ให้ใครตัดหน้าถวายทานก่อน

เหล่าทหารของเสนาบดีเข้ามากั้นไม่ให้นางเข้าเฝ้าพระบรมศาสดา แต่นางเป็นผู้มีบุญและมีปัญญา ใช้ถ้อยคำปิยวาจาพูดกับทหารด้วยถ้อยคำไพเราะและให้เหตุผลว่าจะบูชาพระบรมศาสดาด้วยถาดดอกมะลินี้จะไม่ได้หรือ ท่านเห็นอาหารของดิฉันที่ตรงไหน ทหารเห็นว่าเป็นเพียงถาดดอกมะลิจึงอนุญาต โดยไม่รู้ว่าในถาดนั้นมีข้าวมธุปายาสซ่อนอยู่เต็ม เมื่อถวายไทยธรรมแล้ว ธิดาเศรษฐีตั้งความปรารถนาว่าด้วยอานุภาพแห่งการถวายทานครั้งนี้ เมื่อเกิดในภพน้อยภพใหญ่ ขออย่าให้มีชีวิตอยู่ด้วยความสะดุ้งหวาดกลัว ในภพที่เกิดแล้วขอให้เป็นที่รักดุจพวงดอกมะลินี้ และขอให้มีนามว่าสุมนาด้วยเถิด พระบรมศาสดาตรัสว่าเจ้าจงมีความสุขเถิด

สมัยพระวิปัสสีพุทธเจ้าท่านมาเกิดในตระกูลมหาเศรษฐี ถวายมหาทานแด่พระสงฆ์จำนวนมากโดยมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเป็นประธาน ทั้งถวายผ้าไตรจีวรเนื้อละเอียดแก่ภิกษุทุกรูป สั่งสมบุญจนตลอดชีวิตแล้วไปบังเกิดในเทวโลก ต่อมาเกิดในตระกูลช่างจักสาน วันหนึ่งไปลำเลียงไม้ไผ่ใกล้ฝั่งแม่น้ำคงคากับบิดา เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าแล้วเกิดความเลื่อมใส เมื่อทราบว่าท่านกำลังหาที่จำพรรษา สองพ่อลูกจึงสร้างกุฏิและทางเดินจงกรมนิมนต์ให้อยู่จำพรรษาพร้อมอุปถัมภ์ด้วยปัจจัยสี่ ทำอย่างนี้กับพระปัจเจกพุทธเจ้าถึงเจ็ดพระองค์ ละโลกแล้วไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ (จำนวนพระสงฆ์ที่รับมหาทานในเทปฟังไม่ชัด)