ปัจจัตตัง

ครูไม่ใหญ่ขอปรับคำที่คนมักพูดว่าทุกศาสนาสอนให้คนเป็นคนดีเหมือนกัน ว่าน่าจะใช้คำว่าเช่นเดียวกันแต่ไม่เหมือนกัน ที่ไม่เหมือนกันเพราะทำไม่เหมือนกัน ในพระพุทธศาสนามีคำสอนที่เป็นปัจจัตตัง ต้องปฏิบัติด้วยตัวเอง ต่างจากการนับถือแบบเทวนิยมที่เชื่อว่าเทพเจ้าจะช่วยทำให้ตัวบริสุทธิ์ได้โดยไม่ต้องทำเอง แม้ทำความชั่วมาก็ขอให้เลื่อมใสในเทพเจ้า ทำชั่วแล้วก็มาระบายทีหนึ่ง แล้วกลับไปทำใหม่ ทำแล้วก็มาเท มาแล้วก็ไปทำ แต่ในพระพุทธศาสนาต้องชำระด้วยตัวเอง เพราะทุกคนในโลกมีความโลภ โกรธ หลง เหมือนกันหมด ใครจะมาถ่ายเทให้แทนไม่ได้ เหมือนคนหนึ่งป่วยอีกคนกินยาแทนไม่ได้ ฉีดยาแทนกันก็ไม่ได้ ต้องชำระด้วยตัวเองจึงจะบริสุทธิ์จริง และเสนอว่าให้สมมติลืมไปว่าเรามีศาสนา วางตัวเป็นกลาง แล้วมาเรียนความรู้สากลเปรียบเทียบกัน เชื่อว่าทุกคนจะเลือกนับถือศาสนาที่มีเหตุมีผล เพราะทุกคนเป็นคนมีเหตุผลและไม่ชอบคนโมเมหรือตะแบง

วัยเด็กผู้เขียนซึมซับคำสอนคริสต์เต็มหัวใจจนเคยคิดจะอุทิศตัวในศาสนานั้น จนตอนเรียน ม.ปลาย อ่านหนังสือวิชาศีลธรรมเจอคำว่าปัจจัตตัง รู้ได้เฉพาะตน ใครทำแทนไม่ได้ ก็สะกิดใจอย่างประหลาด ครูไม่ใหญ่เปรียบว่าใครกินก๋วยเตี๋ยวคนนั้นก็อร่อยเอง ต่อมามาวัดพระธรรมกายโดยไม่ได้ตั้งใจ วันนั้นพี่ ๆ ชมรมพุทธชวนไปอยู่ธุดงค์ แต่ผู้เขียนนัดเพื่อนไปเที่ยวจังหวัดเลยแล้วไปไม่ทันรถ เซ็งมากจึงตัดสินใจมาวัดกับชมรมพุทธของมหาวิทยาลัย ครูไม่ใหญ่ว่าดูเหมือนโชคร้ายแต่กลายเป็นโชคดี มาครั้งแรกเห็นภาพคุณยายอาจารย์ผู้ก่อตั้งวัด ฟังเรื่องแล้วประทับใจมาก โดยเฉพาะเรื่องคุณยายไปช่วยพ่อในนรกได้ (ครูไม่ใหญ่ชี้ว่าประโยคเดียวกับที่พูดไว้ต้นรายการ) อยากทำได้อย่างคุณยาย จึงขอติดตามยาย ช่วงต่อจากนั้นถอดเสียงเพี้ยน แล้วเริ่มมาสวดมนต์ที่ชมรมพุทธเป็นประจำโดยยังไม่บอกทางบ้าน จะบอกเมื่อถึงเวลาอันควร ต่อมาได้เป็นประธานชมรม

ผู้เขียนเกิดในครอบครัวที่นับถือเทวนิยมเพราะหลายพุทธันดรที่ผ่านมาเคยน้อยใจสมาชิกบางคนในหมู่คณะจึงออกไปนับถือเทวนิยม แต่ไปศึกษาแล้วไม่มีอะไร เรียนวันเดียวก็จบ จึงกลับมาสู่หมู่คณะอีก วิบากนี้มาส่งผล ส่วนที่คำว่าปัจจัตตังสะกิดใจเพราะบุญที่เคยสร้างกับหมู่คณะส่งผลพอดี ทำให้ได้คิด เริ่มชีวิตที่ถูกต้องและหันกลับมาสร้างบารมีกับหมู่คณะอีก

อธิบายว่าธรรมะผู้ปฏิบัติต้องเห็นเอง ปฏิบัติแทนกันไม่ได้ ไม่ขึ้นกับกาลเวลา เพราะมรรคผลนิพพานและพระรัตนตรัยอยู่ในตัว ต้องน้อมใจเข้ามาไว้ในตัว แม้เข้าถึงแล้วก็ถ่ายทอดให้คนอื่นเข้าใจไม่ง่าย ผลการปฏิบัติจากทั่วโลกจึงมักเขียนว่าไม่ทราบจะบรรยายอย่างไร เห็นใจทั้งคนที่อยากรู้เพื่อเกิดศรัทธาและคนที่เข้าถึงแล้วพูดได้ระดับหนึ่ง ลองเขียนอธิบายว่าพริกขี้หนู พริกป่น พริกไทย เผ็ดต่างกันอย่างไรก็ยาก ต้องชิมเอง หรือเล่าว่าไปเห็นเสือมา พูดอย่างไรก็ไม่เท่าวาดให้ดู

แม้ในสมัยพุทธกาลที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์ ทรงแสดงธรรมก็มีคนเชื่อ ไม่เชื่อ และเฉย ๆ ถ้าจะหายสงสัยต้องลงมือปฏิบัติเหมือนนักวิทยาศาสตร์ที่ไม่เชื่อทฤษฎีของกันจนกว่าจะทดลองพิสูจน์ นี่เป็นวิทยาศาสตร์ทางใจ ต้องพิสูจน์ด้วยใจ อ่านผลการปฏิบัติว่าเห็นพระ เห็นดวงในตัว คนไม่เชื่อก็ว่าแพทย์ผ่าท้องหรือผ่าศพก็ไม่เห็น เพราะเป็นของละเอียด ต้องทำใจให้ละเอียด ของจริงอยู่ที่คนจริง (ท้ายช่วงถอดเพี้ยน)