สุคติ

สรุปว่าเรื่องใจใสกับใจหมองคือหัวใจ เพราะเป็นตัวกำหนดว่าชีวิตจะเดินทางไปทางใด ถ้าใจใสก็ไปสุคติโลกสวรรค์ ถ้าใจหมองก็ไปอบาย ย้ำว่าชีวิตไม่ได้ตื้นแค่ตายแล้วสูญหรือสิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปด้วยสายตาที่เรามองเห็นเท่านั้นไม่ได้ เพราะมีผู้เห็นไกลกว่าเราคือพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและพระอรหันต์ทั้งหลาย เราต้องเอาคำของท่านเป็นต้นแบบดำเนินชีวิตให้ถูกต้อง

อธิบายว่าหลักวิชาก่อนตายสำคัญที่สุด คือใจต้องใส ถ้าใจใสจะไปสวรรค์ ถ้าใจหมองต้องไปอบาย คำสอนแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์จำไม่ไหวก็จำแค่สองข้อนี้ เพราะยังไงทุกคนต้องตาย ตายแล้วไม่ใช่ศูนย์ ชีวิตไม่ได้สิ้นสุดที่เชิงตะกอน จะสรุปเองว่านรกสวรรค์ไม่มีเพราะเราไม่เห็นนั้นไม่ได้ เพราะคนที่พิสูจน์ได้ก็มีและวิธีพิสูจน์ก็ยังมี ใจจะใสหรือหมองขึ้นอยู่กับบุญบาปที่สั่งสม เมื่อใกล้ละโลกจะเห็นภาพยนตร์ชีวิตของตัวเองเหมือนรีไวนด์เทป เรียกว่ากรรมนิมิต ถ้าภาพดีใจก็ใส ถ้าภาพไม่ดีใจก็หมอง แล้วคตินิมิตจะปรากฏ ใจใสคตินิมิตสว่าง ใจหมองคตินิมิตมืด

กายละเอียดแบ่งเป็นพวกที่ยังอยู่บริเวณที่ตาย กับพวกไปปรโลกทันที ผู้ทำบุญเป็นอาจิณกรรมไปสุคติ เกิดเป็นรุกขเทวา อากาศเทวา หรือสวรรค์ชั้นต่างๆ