ตุรกี

ครูไม่ใหญ่ถามนักเรียนว่าใครรู้จักประเทศตุรกีกันบ้าง แล้วบอกว่าจะเปิดเรื่องด้วยเพลงประเทศของฉัน

ครูไม่ใหญ่ว่าประเทศของฉันไม่ธรรมดา พระพุทธศาสนาผ่าน DMC เข้าไปในตุรกีแล้ว ซึ่งไม่ใช่เรื่องใหม่เพราะบรรพบุรุษของชาวตุรกีเคยเป็นชาวพุทธ ตุรกีตั้งอยู่บนคาบสมุทรอานาโตเลีย ระหว่างทะเลดำกับเมดิเตอร์เรเนียน อยู่สองทวีปคือยุโรปและเอเชีย ติดกรีซ บัลแกเรีย อิหร่าน ภาษาตุรกี ไม่มีศาสนาประจำชาติแต่ร้อยละ 98 นับถืออิสลาม ดินแดนนี้เคยเป็นแหล่งอารยธรรมโบราณ ชาวฮิตไตสร้างเหล็กและดาบเหล็กได้เป็นอาณาจักรแรก ศตวรรษที่ 14 ชาวเติร์กที่เป็นอิสลามแล้วมาครองดินแดน ตั้งอาณาจักรออตโตมันขยายไปถึงโมร็อกโก เวียนนา หลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง มุสตาฟา เคมาล เปลี่ยนเป็นสาธารณรัฐ ให้สิทธิสตรีเลิกคลุมหน้า ห้ามมีภรรยาเกินหนึ่งคน ได้รับยกย่องให้ใช้นามสกุลอตาเติร์ก บิดาของชาวตุรกี ครูไม่ใหญ่แทรกแซวเรื่องรักได้คนเดียว

ปัจจุบันตุรกีเป็นประชาธิปไตย แยกศาสนาออกจากการเมืองเด็ดขาด เป็นศูนย์กลางสถาปัตยกรรมแบบไบแซนไทน์ที่เป็นอาคารรูปโดมยอดแหลม เช่น ฮาเกีย โซเฟีย อายุกว่า 1,500 ปี หนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคกลาง มีมรดกโลกคัปปาโดเกีย แท่งหินลาวาทรงกรวยมีหินคล้ายหมวกอยู่บนยอด และนครใต้ดินลึกแปดชั้น ชาวตุรกีตาดำโต จมูกโด่ง ผิวดี เพราะผสมระหว่างชาวยุโรปตะวันออกกับเอเชีย ใจดี ยิ้มง่าย เอื้ออารีต่อผู้มาเยือน ครูไม่ใหญ่ว่าเพลงที่เปิดตอนแรกประเทศของฉันไม่ธรรมดาจริง ๆ

ต่อเรื่องตุรกี (ช่วงก่อนหน้านี้ถอดเสียงเพี้ยน) อาหารตุรกีเป็นเนื้อผสมเครื่องเทศ ชาวตุรกีนิยมฟุตบอล ขี่ม้า และมวยปล้ำ มีชื่อเสียงด้านหัตถกรรม เช่น เครื่องแก้ว เครื่องปั้นดินเผา และพรมเฮเรเก (ถอดเสียงได้ว่าเฮเลเก) ที่แพร่หลายในยุโรปมาหลายศตวรรษ บางผืนแพงกว่ารถเบนซ์ ราคาหลายสิบล้าน คงทนอยู่ได้หลายชั่วอายุคน จะนำออกนอกประเทศต้องขออนุญาต ตุรกีเป็นศูนย์กลางคมนาคมของยุโรป เอเชีย และแอฟริกา เป็นแหล่งอารยธรรมและการค้าเก่าแก่ ยุคใหม่กำลังจะเป็นศูนย์กลางของผู้ใฝ่หาความสงบสุข สมกับคำขวัญประจำชาติที่แปลว่าสันติภาพในบ้าน สันติภาพในโลก

ชาวเติร์กได้รับอิทธิพลพระพุทธศาสนาจากเส้นทางสายไหม ชาวเติร์กเดินทางมาครองเมืองทูร์ฟาน (ถอดเสียงได้ว่าตะฟาน/เตอร์ฟาน) เมืองโอเอซิสกลางทะเลทรายที่อุดมสมบูรณ์และเป็นศูนย์กลางการค้า มีหลักฐานว่าพระถังซัมจั๋งแวะมาสอนระหว่างเดินทางจากจีนไปอินเดีย เมื่อชาวเติร์กมาครองดินแดนนี้ช่วงคริสต์ศตวรรษที่แปดจึงหันมานับถือพระพุทธศาสนา ขุดถ้ำกว่าหนึ่งร้อยแห่งเพื่อสลักพระพุทธรูปหิน มีวัดและสำนักสงฆ์ ทั้งเมืองเคยมีพระสงฆ์ถึงสามพันรูป ทูร์ฟานจึงกลายเป็นศูนย์กลางพระพุทธศาสนา ครูไม่ใหญ่ว่าเป็นเรื่องที่เพิ่งจะได้ยิน (ตามด้วยบรรทัด jingle ช่วงพัก)

ครูไม่ใหญ่พาดูภาพประกอบ ลักษณะความสัมพันธ์ระหว่างพระชาวเอเชียกลางกับพระชาวตะวันออก สถานที่สวดมนต์ที่โดมทรงกลมพังไปแล้วแต่ยังเหลือร่องรอยที่ถ้ำเบเซกลิกซึ่งบรรพบุรุษชาวเติร์กในทูร์ฟานสร้างไว้ตอนยังเป็นชาวพุทธ โดมทรงกลมเหมือนมหาธรรมกายเจดีย์ พื้นที่ข้างล่างเคยใช้เพาะปลูกเป็นอาหารของคนและพระ ภาพฝาผนังบางส่วนถูกทำลายหรือถูกนำไปเก็บในพิพิธภัณฑ์ โบราณวัตถุล้วนเป็นเรื่องพุทธประวัติ แล้วดูภาพฮาเกีย โซเฟีย คัปปาโดเกีย นางงามตุรกี ชุดประจำชาติ อาหาร และพรมตุรกีที่แพงกว่ารถเบนซ์

ไฟล์เริ่มกลางรายการ ไม่มีช่วงเปิดรายการ คาถา และการบ้าน ครูไม่ใหญ่เกริ่นว่าวันนี้มีกรณีศึกษาที่จะทำให้เห็นเรื่องกฎแห่งกรรมชัดขึ้น ชื่อเรื่องแปลกหน่อย มีผลการปฏิบัติธรรมที่มาจากตุรกี และมีข่าวพิเศษ ต่อจากนั้นเป็นบรรทัดถอดเสียงที่เพี้ยนเป็นภาษาอังกฤษปนไทยพอจับได้ว่าพูดถึงพิธีอุปสมบทเฉลิมพระเกียรติ

ครูไม่ใหญ่บอกว่าช่วงผลการปฏิบัติธรรม ขอให้ฟังเพลงประเทศของฉันก่อน ต่อจากตอนก่อนที่เปิดเรื่องตุรกีด้วยเพลงเดียวกัน

ครูไม่ใหญ่ชมเพลงว่าไร้พรมแดนขวางกั้น เราจะเป็นหนึ่งเดียวกัน ก่อนเข้าเรื่องตุรกีชวนทักทายชาวตุรกี (ถอดได้ว่า มฮบะเทอร์คีเย) สวัสดีชาวตุรกีทุกคน แล้วบอกว่าประโยคที่ดังที่สุดในประเทศตุรกี ถอดได้ว่า ยุตสุล จิฮันตสุล แปลว่าถ้าประเทศมีสันติภาพ โลกก็จะมีสันติภาพด้วย ครูไม่ใหญ่ขยายว่าต้องเริ่มทำบ้านของเราให้มีสันติก่อน แล้วภาพแห่งสันตินี้จะเกิดขึ้นกับบ้านเมืองและโลกใบนี้

ผลการปฏิบัติธรรมที่ภรรยาชาวไทยเขียนมาเล่าเรื่องสามีชาวตุรกี ชื่อถอดได้ว่าอาเมด ดูมาส (ยังไม่ยืนยันการสะกด) เขาเชื่อในพระผู้เป็นเจ้า เชื่อว่าต้องเป็นคนหัวใจสะอาด บอกว่าไม่เกลียดใครเลยสักคนในโลก ถึงไม่รักก็ไม่เกลียด เวลาเห็นต่างเรื่องงานก็ถกกันบนโต๊ะ งานจบคือจบ ให้อภัยทุกคน อาเมดเป็นวิศวกรระดับผู้บริหารของบริษัทข้ามชาติยักษ์ใหญ่ ดูแลลูกน้องที่อายุมากกว่าทั้งสิ้น พูดได้ห้าภาษา ได้รับเลือกให้ทำมาตรฐานข้อสอบวัดความถนัดทางคณิตศาสตร์ของการสอบเข้ามหาวิทยาลัยในอเมริกา เป็นคนนิ่ง ชัดเจน มีเหตุผล ไม่พูดเรื่องไร้สาระ แต่มีเหตุการณ์บางอย่างเกิดขึ้นที่ทำให้ภรรยาสงสัยมาก