แก้วมณีในสระ

วันหนึ่งราชบุรุษกราบทูลว่าในสระโบกขรณีทางทิศทักษิณไม่ไกลจากประตูเมือง ปรากฏดวงแก้วมณีส่องแสงเจิดจ้า พระเจ้าวิเทหราชทรงโสมนัสเพราะแก้วมณีเป็นของมงคลหาได้ยาก รับสั่งให้นำมาถวาย แต่แก้วมณีนั้นปรากฏแค่แสงวาววาว ยังไม่มีใครนำขึ้นมาได้ ราชบุรุษอึกอักกราบทูลไม่ถูก แล้วจบตอนว่าโปรดติดตามตอนต่อไป

ทศชาติชาดก มโหสถบัณฑิตผู้ยิ่งด้วยปัญญาบารมี ตอนที่ 43 ทวนว่าท่านสิริวัฒกเศรษฐีรักและห่วงบุตร เคยทูลขอให้มโหสถโตอีกหน่อย แต่เมื่อพระเจ้าวิเทหราชยืนยันจะชุบเลี้ยง จึงสวมกอดให้โอวาทแล้วกลับปาจีนยวมัชฌคาม พระราชาพระราชทานเคหสถานและเครื่องอุปโภคบริโภคที่ประณีตแก่มโหสถและบริวาร วันหนึ่งราชบุรุษทูลว่าในสระโบกขรณีทางทิศใต้ใกล้ประตูเมืองมีแสงแก้วมณีแวววาว พระราชาโสมนัสอยากทอดพระเนตร แต่ราชบุรุษทูลอย่างอึกอักว่าเห็นเพียงแสง ยังไม่ได้นำขึ้นมา

พระเจ้าวิเทหราชให้ไปเรียกอาจารย์เสนกะมาหารือว่าควรให้คนไปนำแก้วมณีมาหรือไม่ อาจารย์เสนกะทูลว่าเป็นมงคล แก้วมณีคู่ควรกับพระราชาผู้มีบารมี พระราชากังวลว่าเห็นแต่แสง แก้วมณีคงอยู่ลึกถึงก้นสระ อาจารย์เสนกะเห็นโอกาสจะสนองงานให้พอพระทัย จึงรับอาสาว่าไม่ยาก แค่ให้คนช่วยกันวิดน้ำออกแล้วค้นหา คาดว่าภายในวันเดียวจะนำมาถวายได้ พระราชาจึงรับสั่งให้รีบไปโดยเร็ว

อาจารย์เสนกะเกณฑ์ทหารและชาวเมืองชายฉกรรจ์นับร้อยไปชุมนุมที่ริมสระ ชี้แจงพระราชโองการแล้วสั่งให้เริ่มวิดน้ำ ใช้เวลาครึ่งค่อนวันจนน้ำแห้งขอด แต่ไม่มีใครเห็นแก้วมณี จึงสั่งให้ลอกโคลนตมขึ้นอีกชั้นก็ยังไม่พบ คนเริ่มบ่นท้อใจและกังขา อาจารย์เสนกะขุ่นเคืองว่าเมื่อครู่ยังเห็นแสงแวววาวอยู่แท้ ๆ สีหน้าผิดหวัง เกรงจะต้องเสียหน้าอีกคราว แต่ยังสั่งให้ค้นต่อราวกับคุ้ยโคลนหาเกล็ดทอง ผู้คนยังทำตามด้วยความเคารพในพระราชา ส่วนผลการค้นหาจะเป็นอย่างไร โปรดติดตามตอนต่อไป