อุปมาดอกบัวสี่เหล่า

ดูภาพอูฐที่อดทนเดินกลางทะเลทรายร้อนได้นานโดยไม่ต้องดื่มน้ำ แล้วภาพดอกบัว ครูไม่ใหญ่อธิบายว่าดอกบัวเป็นสัญลักษณ์แห่งการตรัสรู้ ธรรมกายยอมให้ดอกบัวตูมอยู่บนพระเศียรเพียงชนิดเดียว ไม่ใช่กุหลาบหรือลิลลี่ และเล่าว่าพระพุทธเจ้าหลังตรัสรู้ใหม่ ๆ ทรงดำริว่าธรรมนี้ลึกซึ้งยากจะมีผู้เข้าถึง แต่เมื่อลืมพระเนตรเห็นดอกบัวสี่เหล่าจึงทรงเปรียบมนุษย์ว่าโปรดได้สามประเภท อีกประเภทต้องรอพระพุทธเจ้าองค์ใหม่ ปิดว่านี่คือเรื่องเมื่อวาน ต่อจากนั้นเป็นบรรทัดคั่นช่วงพักราวสองนาที

หลังตรัสรู้วันเพ็ญเดือนหก ทรงเสวยวิมุตติสุขเจ็ดสัปดาห์ แล้วทรงปริวิตกว่าธรรมที่ตรัสรู้ลึกซึ้ง สัตว์ที่มีกิเลสหนายากจะรู้ตาม ท้าวสหัมบดีพรหมมาทูลอาราธนาให้แสดงธรรมเพราะสัตว์ที่มีธุลีในจักษุน้อยยังมีอยู่ ทรงตรวจดูหมู่สัตว์ด้วยพุทธจักษุ เห็นว่ามีกิเลสน้อยกิเลสมาก สอนง่ายสอนยาก เหมือนดอกบัวที่อยู่ในน้ำลึก เสมอน้ำ และพ้นน้ำพร้อมบาน จึงรับอาราธนา ทรงดำริจะแสดงธรรมแก่อาฬารดาบสกับอุทกดาบสก่อน แต่เทวดามาทูลว่าดาบสทั้งสองสิ้นชีวิตแล้ว ทรงดำริว่าเป็นผู้เสื่อมใหญ่ แล้วทรงระลึกถึงปัญจวัคคีย์ผู้มีอุปการะมากที่เคยอุปัฏฐากตอนบำเพ็ญเพียร จึงเสด็จไปโปรดที่ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน

ทรงพิจารณาหมู่สัตว์เหมือนดอกบัวที่เกิดในน้ำ บางพวกอยู่ในน้ำลึก บางพวกอยู่เสมอน้ำ บางพวกพ้นน้ำพร้อมจะบาน เช่นเดียวกับหมู่สัตว์ที่พอสอนได้ก็มีอยู่ จึงทรงรับอาราธนาของสหัมบดีพรหม