ผู้คุมนักโทษ

น้องชายคนเล็กปัจจุบันมีอาชีพเป็นผู้คุมนักโทษในเรือนจำ ครูไม่ใหญ่แซวว่าน่าจะเปิดปล่อยออกไปให้หมดเหมือนปล่อยนกปล่อยปลา เพราะขังไว้ก็ไม่เกิดประโยชน์ ถ้าจะให้เกิดประโยชน์ก็ให้นั่งหลับตาอยู่ในกรอบจำกัด แล้วแซวเรื่องกำแพงสูงมีสายไฟว่ากลัวคนข้างนอกจะปีนเข้ามา ส่วนน้องชายคนเล็กเชื่อคนทรงที่บอกว่ามีสมบัติ จึงขุดหาสมบัติมาตลอด คนทรงบอกว่าสมบัติมันเคลื่อนที่ พอออกจากเวรก็มีเวรต่อคือขุดหาสมบัติ ครูไม่ใหญ่จึงแนะว่าให้ทำแบบนายปุณณะเศรษฐี ไปใส่บาตรพระเสีย ใส่ไปจนกว่าสมบัติจะเกิดคือสามแสนองค์

ต้นช่วงถอดเป็นภาษาปนอ่านไม่ได้ พอจับความได้ว่าเป็นเรื่องที่น้องชายซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์เล่า รู้สึกหดหู่และกลัวมาก นักโทษบางคนสักยันต์เต็มตัวเหลือแต่ลูกตากับใบหู ผู้คุมบางคนใช้กระบองยาวตีหลังนักโทษที่ทำผิด การลงโทษหนักที่สุดคือกระบองที่เรียกว่าไอ้ก๋อง เป็นด้ามหวายยาวที่ปลายพันหนังเป็นลูกตุ้ม โดนแล้วตายได้ง่าย (ชื่อกระบองถอดได้ว่า ไอ้ก๋อง ยังไม่ยืนยัน)

เฉลยเรื่องน้องชายบุญธรรมที่เกเรว่าครอบครัวต้องดูแลเขา ช่วงนี้ถอดเพี้ยนอ่านไม่ได้เกือบทั้งหมด จากนั้นเล่าว่าน้องชายที่เป็นเจ้าหน้าที่กรมราชทัณฑ์คุมนักโทษ ในพุทธันดรที่ผ่านมาเคยเป็นทหารของพระราชาองค์ที่ออกบวช มีหน้าที่คุมนักโทษโดยเฉพาะเชลยศึก ก่อนมาเจอหมู่คณะเคยเป็นกุมภัณฑ์ดูแลสัตว์นรกในยมโลกหลายชาติ เชื้อนี้ยังไม่หมดจึงมาเป็นผู้คุมนักโทษในชาตินี้ ชาติที่ผ่านมาได้บวชตอนอายุมากและตายในผ้าเหลือง มีผลการปฏิบัติธรรมพอตัวรอดกลับดุสิตบุรีได้ ชาตินี้มีสิทธิ์เข้าถึงธรรมกายถ้าตั้งใจทำสม่ำเสมอถูกหลักวิชา ถ้าตั้งใจบวชอุทิศชีวิตก็ทำได้ในชาตินี้แต่ต้องใช้กำลังใจสูงเพราะบวชตอนอายุมาก (ช่วงหลังนี้อาจเป็นคำตอบของสามีน้องสาวคนที่สองที่อยากบวช ถอดไม่ชัดว่าตอบเรื่องใคร)

ผู้คุมนักโทษที่ต้องลงโทษด้วยวิธีต่าง ๆ มีวิบากกรรมทั้งนั้นไม่มากก็น้อย ถ้านักโทษจองเวรด้วยก็จะผลัดกันทำหมุนเวียนไป และต้องกลับไปเป็นเจ้าหน้าที่ในยมโลกเพราะความคุ้นเคยและเชื้อบุญปนบาป จะมีวิบากน้อยได้ก็ต้องลงโทษตามหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย ไม่ทำด้วยความโกรธหรือเจตนาแกล้ง และควรเป็นผู้ให้แสงสว่างแก่นักโทษ บอกว่าฉันจะเป็นแสงสว่างให้กับเธอ นักบวชก็อยู่ในอารามแคบ ๆ เหมือนกันแต่สมัครใจ ให้ทำใจว่าไม่ใช่ผู้ต้องขังแต่อยู่ในอารามที่มีคนดูแล หลับตานั่งสมาธิแล้วชีวิตจะเป็นอิสระทันที มีความสุขภายในจนสงสารคนข้างนอก ผู้ให้แสงสว่างกับผู้ปฏิบัติก็ได้บุญทั้งคู่ ที่คุมขังจะกลายเป็นอารามของนักปฏิบัติ