ปัญหาส่งสระโบกขรณี

พระเจ้าวิเทหราชอยากได้มโหสถเข้ามาใกล้ชิด จึงผูกปัญหาใหม่ ให้ราชบุรุษไปประกาศแก่ชาวบ้านปาจีนยวมัชฌคามว่าพระองค์จะเล่นน้ำในสระ ให้ส่งสระโบกขรณีที่ดารดาษด้วยบัวเบญจพรรณมาไว้ในพระราชวังภายในเจ็ดวัน ไม่เช่นนั้นปรับพันกหาปณะ ชาวบ้านเดือดร้อน ชายหนุ่มคนหนึ่งบ่นว่าพระราชาแกล้งและสระเคลื่อนที่ไม่ได้ ผู้เฒ่าเตือนให้เงียบ บอกว่าหมู่บ้านยังมีมโหสถ และเคยแก้ปัญหาเชือกทรายมาแล้ว ชาวบ้านจึงพากันไปแจ้งมโหสถที่เรือนของสิริวัฒกเศรษฐี

มโหสถฟังปัญหาจบก็เห็นอุบายแก้ชัดในใจเหมือนเห็นฝูงปลาในน้ำใส ผู้บรรยายอธิบายว่าเพราะท่านสั่งสมปัญญาบารมีข้ามภพข้ามชาติมาสี่อสงไขย จึงมีปัญญาติดตัวมาแต่เกิดที่เรียกว่าสหชาติปัญญา มองเห็นทางออกทุกปัญหา ตรงข้ามคนเขลาที่เห็นแต่ปัญหา เราแม้ปัญญาไม่เท่ามโหสถก็ควรสั่งสมด้วยการอ่าน ฟัง สังเกต คิด พิจารณา จดบันทึก จากนั้นมโหสถขอบิดาหาชายร่างกายกำยำ พูดจาคล่องแคล่ว กล้าหาญ ห้าหกคนไปเป็นตัวแทนกราบทูลพระราชา อุบายต่อไปติดตามตอนหน้า

ทศชาติชาดก เรื่องมโหสถบัณฑิต ผู้ยิ่งด้วยปัญญาบารมี ตอนที่ 32 ทวนจากตอนที่แล้วว่าพระเจ้าวิเทหราชคิดอุบายทดลองปัญญามโหสถอีก ให้ราชบุรุษไปประกาศแก่ชาวบ้านปาจีนยวมัชฌคามให้ส่งสระโบกขรณีไปไว้ในพระราชวังภายในเจ็ดวัน ไม่เช่นนั้นปรับพันกหาปณะ ชาวบ้านเดือดร้อนจึงไปขอความช่วยเหลือจากมโหสถ มโหสถฟังจบก็เห็นอุบายชัดด้วยอานุภาพสหชาติปัญญา เหมือนเห็นฝูงปลาในน้ำใส จึงขอบิดาหาชายร่างกำยำ พูดจาคล่องแคล่ว กล้าหาญห้าหกคน เศรษฐีหามาให้ มโหสถชี้แจงอุบายอย่างละเอียด

ก่อนเข้าประตูพระราชวัง ชายหนุ่มเหล่านั้นลงเล่นน้ำจนตาแดงก่ำ เสื้อผ้าเปียกโชก ผมยุ่งเหยิง ตัวเปรอะโคลนตม ถือเชือก ก้อนดิน ท่อนไม้ เดินดุ่ม ๆ เหมือนคนวิกลจริต นายทวารบาลตะโกนถาม ชายหนุ่มคนหนึ่งตอบห้วน ๆ หัวหน้าจึงบอกว่ามาจากบ้านปาจีนยวมัชฌคาม นายประตูก็ให้ผ่านเพราะพระราชาเคยรับสั่งให้ชาวบ้านนี้เข้าเฝ้าได้เสมอ นายประตูแซวว่าได้รางวัลแล้วอย่าลืมแบ่ง ชายหนุ่มตอบโดยไม่คิดว่าถ้าได้หวายพระราชทานจะแบ่งให้ นายประตูสะดุ้งถามซ้ำ หัวหน้าต้องรีบแก้ว่าถ้าได้รางวัลพระราชทานจะแบ่งให้แน่นอน

ชาวบ้านมาถึงท้องพระโรงวินิจฉัยกราบถวายบังคม พระราชาทรงแปลกพระทัยที่เนื้อตัวเปรอะโคลนตม ตรัสถามว่ามาจากบ้านปาจีนยวมัชฌคามหรือ ไปทำอะไรมาจึงสกปรกเพียงนี้ ชาวบ้านทูลว่าทำตามรับสั่งของพระองค์ พระราชาตรัสว่าไม่ได้สั่งให้ลุยโคลน หัวหน้าทูลอย่างองอาจว่าพระองค์ไม่ได้สั่งให้ลุยโคลน แต่มีพระบรมราชโองการให้ชาวบ้านส่งสระมาถวายไม่ใช่หรือ พวกเขาทำตามพระบัญชาจึงอยู่ในสภาพเปียกปอน พระราชายังไม่ทรงทราบว่าพวกเขาไปทำอะไรมา โปรดติดตามตอนต่อไป

ละครทศชาติชาดกเรื่องมโหสถบัณฑิตผู้ยิ่งด้วยปัญญาบารมี ตอนที่ 33 จากตอนที่แล้วท่านสิริวัฒกะเศรษฐีจัดคนหนุ่มตามจำนวนที่มโหสถต้องการ มโหสถชี้แจงอุบายอย่างละเอียด ชายเหล่านั้นลงเล่นน้ำจนตาแดง สวมเสื้อผ้าเปียก ตัวเลอะโคลน ถือเชือก ก้อนดิน ท่อนไม้ เดินเข้าพระนคร นายประตูรู้ว่าเป็นชาวบ้านปาจีนยวมัชฌคามจึงปล่อยเข้าไปตามที่พระราชาเคยรับสั่ง พระเจ้าวิเทหราชทรงแปลกพระทัย หัวหน้าทูลว่าที่เปียกปอนก็เพราะทำตามรับสั่งให้นำสระโบกขรณีมาถวาย

หัวหน้าทูลตามอุบายว่านำสระมาแล้วโดยผูกเชือกเส้นใหญ่ แต่สระโบกขรณีเคยอยู่แต่ในป่า เห็นพระราชวังอลังการก็ตื่นกลัว ดิ้นจนเชือกขาดหนีกลับเข้าป่า ไล่ตามโบยตีก็นำกลับมาไม่ได้ จึงขอพระราชทานสระโบกขรณีเก่าที่พระองค์นำมาจากป่าไปผูกควบกับสระใหม่ พระราชาตรัสปฏิเสธว่าไม่เคยนำสระจากป่ามา เมื่อถูกอ้อนวอนซ้ำก็ทรงกริ้ว ขู่จะให้ลงหวาย ชาวบ้านที่ตามมาใจคอไม่ดี แต่หัวหน้ายังมีสีหน้าปกติ

หัวหน้าทูลด้วยน้ำเสียงเยือกเย็นว่าชาวปาจีนยวมัชฌคามจงรักภักดี พยายามทุกทางแต่ด้อยปัญญาจึงคิดว่าผูกสระเก่ากับสระใหม่ได้ แล้วขอให้พระองค์ยืนยันว่าใครก็ผูกสระให้ติดกันไม่ได้ พระราชาตรัสรับว่าแม้แต่คิดก็ไม่ควรคิด เขาจึงย้อนถามว่าเมื่อไม่มีใครผูกสระได้ ชาวบ้านจะนำสระเข้าวังได้อย่างไร พระราชาทรงนิ่งอึ้ง รู้ทันทีว่าเป็นอุบายของมโหสถ ตรัสว่าพวกเจ้าเข้าใจถูกแล้ว พระราชทานรางวัลแล้วส่งกลับ ชาวบ้านโห่ร้องยินดีที่ผ่านปัญหาได้อีกครั้ง ตอนต่อไปพระเจ้าวิเทหราชจะเสด็จไปหามโหสถที่ปาจีนยวมัชฌคามด้วยพระองค์เอง

ละครทศชาติชาดกเรื่องมโหสถบัณฑิต (ต้นช่วงเริ่มกลางฉาก เป็นฉากเดียวกับที่เล่าในตอนก่อน) หัวหน้าชาวบ้านทูลว่าสระโบกขรณีที่รับสั่งให้ส่งมา เห็นพระนครอันยิ่งใหญ่ก็ตื่นกลัวดิ้นจนเชือกขาดหนีกลับเข้าป่า จึงขอพระราชทานสระโบกขรณีเก่าที่พระองค์นำมาจากป่าไปผูกควบ พระราชาตรัสปฏิเสธว่าไม่เคยนำสระมาจากไหน ใครจะผูกสระให้ติดกันได้ แม้แต่คิดก็ไม่ควรคิด เขาจึงย้อนถามว่าเมื่อไม่มีใครผูกได้ ชาวปาจีนยวมัชฌคามจะส่งสระมาถวายได้อย่างไร พระราชาทรงทราบทันทีว่าเป็นอุบายของมโหสถ ตรัสว่าคงไม่มีใครชะลอสระมาไว้ในวังได้ แล้วพระราชทานรางวัลส่งกลับ (มีบรรทัด jingle แทรกกลางเทป)