ปราสาทสามฤดู

ภัททชิเกิดในนครอันมั่งคั่งนามว่าภัททิยนคร เป็นบุตรชายคนเดียวของมหาเศรษฐีผู้มีทรัพย์แปดสิบโกฏิ ท่านเป็นสุขุมาลชาติ พรั่งพร้อมด้วยทรัพย์สมบัติ คุณสมบัติ และบริวารสมบัติ มีปราสาทประดับตกแต่งอย่างสวยงามดังทิพยวิมานบนสวรรค์จำนวนสามหลัง สำหรับอยู่อาศัยในสามฤดู เมื่อล่วงเข้าฤดูใหม่ภัททชิพร้อมบริวารจำนวนมากก็จะย้ายเข้าสู่ปราสาทอีกหลังหนึ่งด้วยขบวนแห่ที่สวยงามอลังการ วันที่ภัททชิเปลี่ยนปราสาท มหาชนชาวภัททิยนครจะรอคอยดูขบวนแห่อันน่าตื่นตาตื่นใจ ถึงขนาดต้องผูกเตียงซ้อนกันสูงขึ้นไปเพื่อจะได้เห็นเต็มตา ระหว่างทางจึงเต็มไปด้วยผู้คนที่หลั่งไหลมาจากทั้งในและนอกพระนคร

ทบทวนเรื่องปราสาทสามฤดูของเจ้าชายสิทธัตถะ เล่าว่าเทวดาอยากให้ออกบวช แต่พระราชบิดาไม่อยากให้ออกบวช จึงสร้างปราสาทสามฤดูถวาย ตามตำราปราสาททั้งสามหลังสูงเท่ากันแต่จำนวนชั้นไม่เท่ากัน คือปราสาทฤดูหนาว 9 ชั้น ปราสาทฤดูร้อน 5 ชั้น และปราสาทฤดูฝน 7 ชั้น มีการเอ่ยเทียบกับปราสาทของโชติกเศรษฐีด้วย

เฉลยการออกแบบปราสาทฤดูหนาวที่นักเรียนส่งมา จิตรกรรมฝาผนังต้องสร้างบรรยากาศ เน้นใช้โทนสีสว่างและภาพที่ให้ความอบอุ่น เช่น รูปกองไฟ ดูแล้วอุ่นตาอุ่นใจ ส่วนวัสดุผ้าทั้งผ้าม่านและของใช้เน้นผ้ากัมพล คือผ้าขนสัตว์

ลักษณะอาคารของปราสาทฤดูหนาวจะขยายให้สูงขึ้น ประตูหน้าต่างปิดกลางวันเพื่อกันลมร้อน และเปิดกลางคืนเพื่อรับลมเย็น ตอนกลางวันที่ปิดก็ยังมีช่องเล็ก ๆ ไว้ระบายอากาศ ย้ำว่ายุคนั้นไม่มีเทคโนโลยี ต้องอาศัยการออกแบบตามธรรมชาติ

เฉลยการออกแบบปราสาทฤดูร้อน จิตรกรรมฝาผนังนักเรียนตอบว่ารูปดอกบัว ซึ่งใกล้เคียงกับตำราที่ระบุว่าเป็นภาพเรือกไม้ ดูแล้วรู้สึกสบาย ส่วนวัสดุผ้าใช้ผ้าป่านและผ้าเปลือกไม้ ไม่ใช้ผ้าหนา

รายละเอียดปราสาทฤดูร้อน หน้าต่างแต่ละบานมีสระเล็ก ๆ ปลูกดอกบัวไว้ ติดท่อน้ำทำเป็นน้ำพุโปรยละอองให้ความชุ่มเย็น ห้องบรรทมมีกระถางทองกระถางเงินใหญ่ รวม 108 กระถาง ปลูกกอบัวและใส่ของหอมไว้ ตามทางเดินก็มีกระถางโลหะใหญ่ปลูกบัวห้าชนิด ทำให้ปราสาทมีกลิ่นหอมอบอวลไปทั่ว และแสงอาทิตย์ส่องได้มากกว่าหลังอื่นจนดอกบัวบานต้องแสง

เฉลยปราสาทฤดูฝนว่าแต่ละชั้นสูงพอดี ฝาผนังสูงพอดี เพื่อรับได้ทั้งอากาศเย็นและร้อน จิตรกรรมบางที่เขียนเป็นรูปสระน้ำและธรรมชาติให้ดูเย็นตาเย็นใจ วัสดุผ้าใช้ผ้าขนสัตว์และผ้าเปลือกไม้ จุดสำคัญคือในปราสาทไม่มีบุรุษเลย ยกเว้นเจ้าชายสิทธัตถะพระองค์เดียว มีแต่สตรีทั้งหมด ไม่เว้นแม้ยามเฝ้าประตู

สรุประยะเวลาที่เจ้าชายสิทธัตถะเสวยสุขในปราสาทสามฤดูว่า 13 ปี นับจากพระชนมายุ 16 ปีถึง 29 ปี ตลอดช่วงนั้นแทบไม่ได้เสด็จออกนอกปราสาทเลย เพราะอยู่ในความดูแลของพระราชบิดา จึงทรงเป็นเจ้าชายสุขุมาลชาติ เสวยสุขอยู่ในปราสาทดุจเทวดา

เล่าถึงพระชาติสุดท้ายคือเจ้าชายสิทธัตถะ ที่ประทับในปราสาทสามฤดูมานานถึงสิบสามปี จนถึงคราวที่บุญบารมีที่สั่งสมมาเต็มเปี่ยม ดลบันดาลให้อยากเปลี่ยนบรรยากาศ จึงเสด็จไปพระราชอุทยานพร้อมนายฉันนะสารถี โดยเทวดาที่อยากให้ทรงออกบวชคอยจัดฉากไว้