แม่บุญธรรม

หลังโยมแม่เสียชีวิต โยมพี่สาวเป็นคนเลี้ยงดูแทน แต่เลี้ยงได้เพียงหนึ่งเดือน โยมแม่บุญธรรมซึ่งเป็นคนบ้านเดียวกับโยมแม่แท้ ๆ ก็มาขอผู้เขียนไปเลี้ยงตั้งแต่ยังแบเบาะ ครูไม่ใหญ่ชมว่าเป็นความกรุณาปรานีจริง ๆ เพราะเป็นคนบ้านเดียวกันแค่นั้นเอง โยมแม่บุญธรรมเลี้ยงดูอย่างดี ท่านไม่มีลูกชาย มีแต่ลูกสาวสี่คน ผู้เขียนอยู่กับพ่อแม่บุญธรรมจนอายุหกขวบ

ตอบว่าที่ลูกได้มาอยู่กับแม่บุญธรรม เพราะบุญที่เคยสงเคราะห์ญาติมาส่งผล และเคยเป็นญาติกับแม่บุญธรรมมา เคยช่วยเหลือเกื้อกูลกันมาหลายลักษณะ เช่นเป็นญาติกันบ้าง เป็นแม่ลูกกันบ้าง เป็นคนรู้จักกันที่ถูกชะตากันบ้าง ทั้งหมดนี้จึงทำให้ท่านได้มาเกื้อกูล และที่สำคัญคือท่านพามาบวชและแนะนำทางบุญให้

เมื่อมีเงินพอสมควร แม่บุญธรรมทำอาชีพเสริมด้วยการปล่อยเงินกู้ให้คนในละแวกนั้น ใครเดือดร้อนเรื่องเงินก็มาหา ท่านจำได้ว่าใครกู้ไปเท่าไร คอยดูคอยตามเก็บ ทำให้ครอบครัวสบายขึ้นและเป็นที่พึ่งของญาติพี่น้อง

แม่บุญธรรมอายุ 67 ปีล้มป่วย ไอ อาเจียนเป็นเลือด แล้วเสียชีวิต หลังจากนั้นฐานะครอบครัวไม่ดีเหมือนเดิม ลูกหนี้ที่กู้เงินไปไม่นำมาคืนและหายไป เพราะพ่อบุญธรรมไม่รู้ว่าใครกู้ไปบ้าง ร้านตัดผมที่เป็นบ้านไม้สองชั้นสองห้องบนที่เช่าของวัด ทางวัดขอให้ย้ายไปอยู่บ้านปูนสองชั้นหลังใหม่ แต่ให้ที่เหลือเพียงห้องเดียว และบ้านใหม่จะตกเป็นของวัดในอีกสามสิบปี ปัจจุบันตกเป็นของวัดแล้ว สามีผู้เขียนเช่าร้านตัดผมจากวัดทำมาหากินจนทุกวันนี้ เวลาตัดผมให้ลูกค้าก็ชวนคุยเรื่องบุญไปด้วย