วัดแฮอินซา

ครูไม่ใหญ่ว่าตอนนี้มีทั้งตะวันออกกลางกายและตะวันออกไม่ไกล แล้วเล่าว่ามรดกโลกของเกาหลีมีสามอย่าง หนึ่ง จงเมียว ศาลบรรพบุรุษที่เก็บป้ายชื่อวิญญาณของกษัตริย์ราชวงศ์โชซอนและพระมเหสี สอง วัดพุลกุกซา สร้าง พ.ศ. 1317 ภายในอุโมงค์หินแกรนิตขาวแกะสลักเป็นพระพุทธรูปประทับนั่ง ถือเป็นศิลปะงดงามที่สุดในภูมิภาคตะวันออกไกล สาม พระไตรปิฎกฉบับเกาหลี แกะสลักลงแผ่นไม้แปดหมื่นกว่าแผ่นระหว่าง พ.ศ. 1778-1794 เก็บที่วัดแฮอินซา ไม่เคยเสียหายจากไฟหรือสงคราม อักษรจีนกว่า 52 ล้านคำตรวจไม่พบข้อผิดพลาดเลย

หลังพักช่วงสั้น เล่าว่าจำนวนวัดพุทธไม่พอจะผลักดันให้พุทธศาสนามีบทบาทในชีวิตประจำวัน ขับรถไปตามถนนเห็นโบสถ์ทุกหมู่บ้านบางทีติดกัน แต่วัดมีน้อย นิกายโชเกียมีวัดเล็ก ๆ ตามภูเขา และมีวัดใหญ่ห้าวัด สามในห้าเป็นวัดแห่งพระรัตนตรัย คือวัดพระพุทธทงโดซา วัดพระธรรมแฮอินซา และวัดพระสงฆ์ซงกวางซา ส่วนอีกสองวัดคือซูดอกซากับแพกยังซา ครูไม่ใหญ่ออกตัวว่าอ่านชื่อวัดมั่ว ชื่อวัดจึงยังไม่ยืนยันการสะกด