ความเหมือนภายใน

อธิบายว่าการสมานจุดต่างต้องเข้าไปถึงความเหมือนกันภายใน ความแตกต่างภายนอกจะลบเลือนไปเมื่อเข้าถึงความเหมือนภายใน ซึ่งรู้ได้เมื่อใจหยุดนิ่งเข้าไปถึงพระในตัว ที่มีลักษณะมหาบุรุษครบถ้วนบริบูรณ์เหมือนพิมพ์เดียวกันทุกคน แล้วเทียบว่าเราไปประชุมกันในสหประชาชาติและแจกรางวัลสันติภาพมาเป็นร้อยปี แต่ได้แค่สันติพูดเพราะยังไม่รู้ว่าสันติคืออะไร

ครูไม่ใหญ่เล่าว่าหลายปีก่อนที่สวนบัวมีเพื่อนพี่น้องมุสลิมไปปฏิบัติธรรม ไม่ให้เธอสวดมนต์ไหว้พระ ให้เป็นผู้สังเกตการณ์ เพราะสมาธิเป็นของสากลไม่ขัดความเชื่อใด มนุษย์มีสิทธิเสรีภาพจะเชื่ออะไรก็ได้ นั่งไปชั่วโมงหนึ่งได้ยินเสียงร้องไห้ เธอออกไปร้องข้างนอก บอกว่าปฏิเสธแล้วบอกไป ไป ไป แต่ท่านกลับมา มา มา ไม่สบายใจเพราะขัดความเชื่อ แต่ก็มีความสุขมาก ครูไม่ใหญ่บอกว่าสิ่งที่เห็นเป็นของสากล เรียกว่าพระเจ้าสากลก็ได้ อย่าปฏิเสธเพราะท่านมากับความสุข มีอยู่แล้วในตัวมนุษย์ทุกคน ความเชื่อเป็นกรอบภายนอก แต่ภายในเหมือนกันเป็นความเหมือนที่อยู่ในความต่าง สันติภาพภายนอกเกิดจากสันติสุขภายใน

ครูไม่ใหญ่สรุปเรื่องราวผลการปฏิบัติธรรมที่ได้ฟังมาหลายวัน ว่าสมาธิเป็นจุดเชื่อมใจเข้าไปถึงความสุขที่แท้จริงภายในที่หาจากที่อื่นไม่ได้ การปฏิเสธสมาธิคือการปฏิเสธความสุขและดวงปัญญาที่จะรู้ความจริงของชีวิต การยอมรับสมาธิคือเปิดใจให้กว้างรองรับความสุขและความรู้แจ้ง แค่นั่งเฉย ๆ ทำใจว่างเบาสบาย เอาอะไรมาไว้กลางกายก็ได้ แล้วเข้าถึงดวงตะวันภายในที่สว่างกว่าดวงอาทิตย์เที่ยงวันแต่ใสเย็นเหมือนแสงจันทร์ บางคนนั่งยิ้มคนเดียวจนคนในบ้านสังเกตว่าแปลกไป บางคนหายเครียดและอยู่เหนือสิ่งแวดล้อม ใจกับตัวไม่ถูกพรากจากกัน หลายท่านทั้งพุทธ คริสต์ อิสลาม ไม่รู้เรื่องมาก่อนก็เข้าถึงพระในตัว แปลว่าพระในตัวเป็นสากล เป็นความเหมือนในความแตกต่างของมนุษย์และวัฒนธรรม เมื่อเข้าถึงความเหมือนก็ไม่มีพรมแดน ไม่รู้สึกต่างเชื้อชาติศาสนา มีแต่ความเป็นพี่น้องกัน