ปัญหาชิงช้าเชือกทราย

พระเจ้าวิเทหราชเรียกอาจารย์เสนกะมาปรึกษาอุบายทดลองปัญญามโหสถครั้งต่อไป แล้วประกาศแก่ชาวปาจีนยวมัชฌคามว่าพระราชาปรารถนาจะเล่นชิงช้าที่ทำด้วยเชือกทราย เพราะเชือกทรายเส้นเก่าในพระราชสำนักเริ่มผุ ให้ชาวบ้านฟั่นเชือกทรายเส้นใหม่มาถวาย ไม่เช่นนั้นจะปรับพันกหาปณะ ซึ่งเป็นปัญหานามธรรมที่แม้พระราชาเองก็มองไม่เห็นทางแก้ ชาวบ้านกลุ้มใจแต่ผู้เฒ่ามั่นใจว่ามโหสถจะบอกว่าเรื่องเล็ก มโหสถเห็นว่าต้องย้อนถาม จึงเรียกตัวแทนชาวบ้านมาสอนวิธีย้อนปัญหาและกำชับให้กราบทูลตามนั้นโดยไม่หวั่นเกรง จบตอนให้ติดตามตอนต่อไป ท้ายช่วงผู้ดำเนินรายการบอกว่าต้องรออีก 24 ชั่วโมงกว่าปัญหานี้จะเฉลย

ทศชาติชาดก มโหสถบัณฑิต ผู้ยิ่งด้วยปัญญาบารมี ตอนที่สามสิบ ทวนตอนที่แล้วว่าพระเจ้าวิเทหราชพอพระทัยวิธีหุงข้าวเปรี้ยวประกอบด้วยองค์แปด ต่อมาราชบุรุษมาที่บ้านปาจีนยวมัชฌคาม แจ้งว่าพระราชามีชิงช้าสายเชือกทรายคันหนึ่งแต่เชือกเก่าขาด ให้ชาวบ้านฟั่นเชือกทรายเส้นใหม่มาถวาย ไม่ได้จะปรับพันกหาปณะ ชาวบ้านปวดเศียรเวียนเกล้ายิ่งกว่าทุกครั้ง ไม่เคยได้ยินว่ามีเชือกทราย จึงพากันไปขอความช่วยเหลือจากมโหสถ มโหสถว่าไม่ยาก เรียกชายผู้เป็นตัวแทนมาแนะวิธีย้อนปัญหา กำชับว่าอย่าแสดงอาการพรั่นพรึงต่อหน้าพระราชา

วันรุ่งขึ้นชายผู้เป็นตัวแทนชาวบ้านปาจีนยวมัชฌคามเข้าเฝ้าพระราชาอย่างองอาจ พระราชาแปลกพระทัยที่มาเร็วเพียงชั่วข้ามคืน ถามว่าเชือกทรายสำเร็จแล้วหรือ เขาทูลว่ากำลังเร่งทำ แต่พระองค์ยังไม่ได้กำหนดขนาดว่าฟั่นกี่เกลียวแบบใด จึงขอพระราชทานเชือกทรายเส้นเก่าไปดูเป็นตัวอย่างสักคืบหนึ่ง พระราชาอุทานว่าในวังไม่เคยมีเชือกทรายแม้แต่คืบเดียว ชายนั้นทูลอ้อนวอน พระราชาขุ่นเคืองตรัสว่าไม่มีและไม่เคยมีมาก่อน

ชายนั้นดีใจที่ทุกอย่างเป็นไปตามแผนของมโหสถ จึงทูลย้อนถามว่าเมื่อในวังยังไม่เคยมีเชือกทราย ก็ไม่เคยมีใครเล่นชิงช้าสายเชือกทราย พระองค์มั่นพระทัยหรือว่าชาวบ้านจะหามาถวายได้จริง พระราชาอึกอักแล้วตรัสว่าย้อนปัญหาได้คมคาย ถามว่าใครส่งมา ทูลว่ามโหสถบัณฑิตบุตรท่านสิริวัฒกะ พระราชาปีติโสมนัส ให้กลับไปบอกมโหสถว่าพอพระทัย พระราชทานรางวัล แล้วเรียกอาจารย์เสนกะมาหารือว่าจะรับมโหสถเข้าราชสำนัก แต่ถูกอาจารย์เสนกะทูลขอให้ยับยั้งไว้ก่อนอีกเช่นเคย โปรดติดตามตอนต่อไป

ทศชาติชาดก เรื่องมโหสถบัณฑิต ตอนที่ 31 ตัวแทนชาวบ้านปาจีนยวมัชฌคามเข้าเฝ้า ทูลว่ากำลังฟั่นเชือกทรายอยู่แต่ไม่รู้ว่าจะให้ฟั่นกี่เกลียว เส้นใหญ่และยาวเท่าไร ขอพระราชทานเชือกทรายเก่าไปเป็นแบบสักคืบหนึ่ง พระราชาตรัสว่าในวังไม่เคยมีเชือกทราย ชายผู้นั้นจึงทูลย้อนว่าเมื่อพระองค์หาแบบให้ไม่ได้ ชาวบ้านจะฟั่นถวายได้อย่างไร พระราชาทรงทราบว่ามโหสถเป็นผู้คิด ก็พอพระทัย พระราชทานรางวัล แล้วหารือกับอาจารย์เสนกะจะรับมโหสถเข้าราชสำนัก แต่ถูกทัดทานไว้เช่นเคย